تاریخ - نهضت مشروطه
نهضت مشروطه
برگی دیگر از زمینه‌های شکل‌گیری انقلاب مشروطیت ایران
روز‌هایی که بر ما گذشت، تداعی‌گر سالروز صدور فرمان مشروطیت از سوی مظفرالدین شاه قاجار بود. مقالی که در پی می‌آید به همین مناسبت به شما تقدیم می‌شود. امید آنکه تاریخ‌پژوهان و علاقه‌مندان را مفید و مقبول آید.
یادداشت «موسی نجفی» در سالروز صدور فرمان مشروطیت
هرچند انقلاب اسلامی با نهضت مشروطه شباهت‌های بسیاری دارد، روند مشروطه و تحولات آن و حتی نیرو‌های اجتماعی و سیاسی درون مشروطه با انقلاب اسلامی تفاوت‌های بسیاری دارند.
نظری و گذری بر زمینه‌های شکل‌گیری انقلاب مشروطه ایران
بازخوانی زمینه‌های وقوع یک رویداد، به واقع مرور عوامل زوال آن نیز هست. هم از این روی است که باید تاریخ را با نظر به غایات و نتایج آن خواند. مقالی که پیش روی شماست، درصدد چنین خوانشی است. به عبارت دیگر نشان دادن هویت برخی متظاهرین به مشروطه‌خواهی، عیان می‌کند که چرا این انقلاب بزرگ به نتیجه مطلوب نرسید
یادداشت «محمدرضا کائینی» به‌مناسبت سالروز امضای مشروطیت
آیت الله شیخ عبدالله مازندرانی از مراجع ثلاث نجف بود که فتوا به ضرورت مشروطیت داد. اعلان‌ها و پاسخ‌هایی نیز که درآن دوره از نجف می‌رسید، معمولا به امضای او و دو تن از همگنانش یعنی آیات: میرزا حسین خلیلی تهرانی و ملامحمد کاظم خراسانی بود.
یافتن و شنیدن از شیخ را هماره در زمره علایقم داشته ام و از همین سربند، مجالی تا با برخی از از اعضای خاندان او نیز مانوس شوم. در محله دوران کودکی و جوانی نگارنده، عالمی پر آوازه ساکن بود به نام آیت الله علامه حاج شیخ یحیی نوری.
«آیت‌الله سیدعبدالله بهبهانی و فراز و فرود‌های تعامل با مشروطیت» در گفت‌وشنود با دکتر موسی فقیه‌حقانی
واقعیت امر این است که مرحوم آیت‌الله بهبهانی با انگیزه شخصی وارد نهضت مشروطه شد و سپس از مرحوم آیت‌الله سیدمحمد طباطبایی خواست در این جریان با او همراهی کند
حقانی، پژوهشگر تاریخ معاصر:
شهید مدرس با دولت وثوق‌الدوله موافق نبود بلکه با دولتی مقتدر موافق بود. او جدی‌ترین درگیری را با دولت وثوق‌الدوله داشت و به دنبال حضور یک دولت مقتدر و مستقل بود که بتواند وضعیت کشور را سامان دهد، نه یک دولت فروشنده ایران یا وابسته‌کننده آن
واکاوی و تحلیل رساله سیاسی «تنقید فرقه اعتدالیون»
برخی از افراد جناح تندرو مجلس اول همچون تقی‌زاده، وحیدالملک شیبانی و سیدمحمدرضا شیرازی فرقه‌ای به‌نام «دموکرات ایران» تشکیل دادند که به جهت همکاری تعدادی از سوسیال دموکرات‌ها و انقلابیون قفقازی مانند حیدرخان عمواوغلو و محمدامین رسول‌زاده در تدوین مرامنامه و سازماندهی فرقه، این گروه را دارای انسجام می‌نمود. دموکرات‌ها خواهان اصلاح ساختار دولت، تمرکز در کشور، تعدیل روابط ارباب و رعیت و تقسیم زمین بین رعایا بودند
سیدحسن تقی‌زاده و چندوچون رقم زدن سرنوشت مشروطه دوم
تقی‌زاده در وقایع مهم مشروطه همواره به طور مرموز عمل می‌کرد و سکوت او در طول عمرش در برابر پرسش‌ها و افکار عمومی مبنی بر یافتن کنه این وقایع برای ثبت و بهره‌برداری، نشان‌دهنده حضور مؤثر ولی پنهان او در این حوادث است. این حوادث در مسیر پیش انداختن روشنفکران غرب‌گرا و کنار زدن علما از صحنه سیاسی و اجتماعی هدایت می‌شد و دست پنهان انگلیس همواره عاملان مجذوب و مرعوب خود را به کار می‌گرفت که این حوادث را سازمان دهند
مروری اجمالی بر ماهیت و کارنامه «فرقه دموکرات» در دوران مشروطیت
سید حسن تقی‌زاده با همکاری برخی از ارامنه نواندیش نقش آشکاری را در تشکیل حزب دموکرات ایفا کردند. آنان در خطوط فکری با هم قرابت‌هایی داشتند و تقریباً از یک مشی سیاسی پیروی می‌نمودند. بنابراین قول ملک‌زاده، تقی‌زاده قبل از تأسیس حزب دموکرات بر اندیشه سوسیالیسم پایبند بوده است.
۱