جوان آنلاین: ظرفیتهای طبیعی و اقتصادی و صنایع موجود در کردستان باعث شده تا این استان به یکی از قطبهای اصلی اقتصاد مقاومتی در کشور تبدیل شود و از مرزهای یک اقتصاد منطقهای فراتر رود. کردستان با ریشههای تاریخی در تولید و کار، با تکیه بر زیرساختهای صنعتی سنندج، سقز، قروه و بیجار، ظرفیت آن را دارد که در مسیر تبدیل شدن به یکی از استانهای پیشتاز اقتصاد ملی گام بردارد. در این میان، شهرستان بیجار بهعنوان قلب اقتصادی شمالشرقی کردستان، نقش برجستهای ایفا میکند؛ شهری که کارشناسان آن را از کانونهای تحقق اقتصاد مقاومتی در غرب کشور میدانند. همانگونه که بیجار با ظرفیتهای کشاورزی، معدنی و صنایع دستیاش الگوی اقتصاد تابآور است، کردستان نیز با پیوند میان صنعت و زمینهای حاصلخیز خود توان تبدیلشدن به موتور محرک توسعه غرب ایران را دارد. نامگذاری سال ۱۴۰۵ بهعنوان «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» بار دیگر نگاهها را به این مناطق مقاوم و توانمند جلب کرده است؛ مناطقی که اگر برنامهریزی هوشمندانه و همکاری مردم و مسئولان در آن شکل گیرد، میتوانند نهتنها خودکفا، بلکه صادرکنندگان ارزش افزوده در تراز بینالمللی باشند.
در ایام دفاعمقدس سوم و ایام جنگ رمضان، کردستان نهتنها در خط مقدم ژئوپلیتیکی دفاع از ایران قرار داشت، بلکه در پشت جبهه نیز به یکی از پایههای حیاتی تولید ملی تبدیل شد. از کارگاههای سازه و نساجی سنندج گرفته تا کارخانههای غذایی و فلزی سقز و قروه، همه با تمام ظرفیت خود، شبانهروز به کار و تولید پرداختند تا جریان زندگی و اقتصاد کشور در سختترین سالهای تاریخ متوقف نشود. در این روزها، بسیاری از کارگران داوطلبانه در خطوط تولید ماندند و کارخانهها شیفتهای اضافه تشکیل دادند تا کشور دچار کمبود کالاهای حیاتی نشود. بمبارانهای دشمن نتوانست اراده صنعتگران کردستان را متوقف کند؛ آنها با دستان خالی، اما امیدی بزرگ، ستون پشتیبان اقتصاد ملی شدند. این تلاشها که بخشی از حافظه جمعی و صنعتی کردستان است، امروز بهعنوان سرمایهای تاریخی و فرهنگی تلقی میشود؛ سرمایهای که نشان میدهد چگونه این سرزمین، در سختیها میتواند ایستادگی کند و از خاک مقاومت، بار دیگر شکوفایی اقتصادی بیافریند.
اقتصاد کردستان از دههها پیش پیوند عمیقی با مفهوم مقاومت داشته است؛ از چالشهای اقتصادی تا روزهای پرتلاطم دفاع مقدس سوم و همین سابقه درخشان سبب شده ساختار تولیدی استان بر پایه تابآوری شکل گیرد. امروز کارخانههای سیمان، واحدهای غذایی، صنایع بستهبندی و فرآوری، کارگاههای نساجی و دهها واحد معدنی از قروه تا سقز، شبکهای گسترده از تولید را تشکیل دادهاند که نهتنها نیاز داخلی را تأمین میکند، بلکه بخشی از صادرات غیرنفتی غرب کشور را در اختیار دارد.
با این حال، مشکلاتی مانند بروکراسی، کمبود نقدینگی، ضعف زیرساختهای حملونقل و وابستگی بعضی صنایع به مواداولیه وارداتی، مانع شکوفایی کامل تولید هستند. مسئلهای که کارشناسان بیجار نیز به آن اشاره کردهاند و آن را تهدیدی برای اقتصاد مقاومتی میدانند.
اعظم داودنیا، استاد دانشگاه بیجار در اینباره میگوید: «تحقق اقتصاد مقاومتی بدون مشارکت فعال مردم و برنامهریزی صحیح مسئولان امکانپذیر نیست. مسئولان باید با سیاستگذاری شفاف و کارآمد اعتماد عمومی را جلب کنند و مردم نیز با حمایت از تولید داخلی زمینه تحقق این راهبرد را فراهم کنند.»
این دیدگاه به روشنی قابل تعمیم به کردستان است، جایی که نیروی انسانی پرتلاش و فرهنگ همکاری اجتماعی، پایه اصلی توسعه محسوب میشود.
در مسیر یک اقتصاد تابآور
کارشناسان توسعه منطقهای بر این باورند که همافزایی اقتصادی میان مناطق غربی کشور از جمله کردستان و بیجار، میتواند یک کریدور اقتصادی مقاومتی تشکیل دهد؛ شبکهای که بر پایه نیروی کار بومی، منابع طبیعی و صنایع محلی استوار است. بیجار با ظرفیت گسترده کشاورزی و معادن سنگآهن، سنگآهک و روی، مکمل طبیعی اقتصاد صنعتی کردستان محسوب میشود.
نماینده مردم بیجار در مجلس شورای اسلامی در این راستا معتقد است که نامگذاری امسال یک پیام مشخص دارد؛ کشور درگیر یک جنگ اقتصادی تمامعیار است. مدیری که نگاهش به خارج باشد، نه تنها کمکی نمیکند، بلکه مانع تحقق اقتصاد مقاومتی میشود.
علیرضا زندیان ادامه میدهد: «مجلس باید با حذف قوانین مزاحم، مقابله با فساد و الزام دولت به اجرای سیاستهای اقتصاد مقاومتی، در خط مقدم این نبرد اقتصادی حضور داشته باشد.»
این سخنان، بیانگر حقیقتی درست از ضروریات اقتصاد کردستان است، چراکه بسیاری از تولیدکنندگان این استان نیز از پیچیدگی قوانین، نبود ثبات مقررات و کندی چرخه اداری گلایه دارند. اگر این موانع برطرف شود، کردستان میتواند با ظرفیتهای کشاورزی و معدنی خود، بخش عمدهای از زنجیره تأمین تولید غرب کشور را تشکیل دهد.
از سوی دیگر، دشتهای حاصلخیز بیجار مواد اولیه صنایع غذایی کردستان را تأمین میکند و معادن آن، منبع پایدار خوراک کارخانههای سیمان و فولاد منطقه بهشمار میروند. این تعامل اقتصادی، یکی از مصادیق پیوند واقعی اقتصاد مقاومتی و تبدیل ظرفیتهای محلی به زنجیرهای ملی است.
از صنعت بومی تا اقتصاد برتر غرب
در کنار تمام ظرفیتهای موجود در کردستان، یک ویژگی ممتاز اقتصاد استان، پویایی بازارچههای مرزی و نقش آنها در رونق تولید و صادرات محصولات بومی است. بازارچههای رسمی و محلی در مریوان، بانه و سقز نه تنها فرصت عرضه مستقیم کالاهای تولیدشده در استان را فراهم کردهاند، بلکه زمینه مناسبی برای آشنایی فعالان اقتصادی با استانداردهای جدید بازارهای منطقهای و بینالمللی ایجاد کردهاند. این مهم سبب شده بسیاری از کارگاهها و واحدهای تولیدی کوچک به ارتقای کیفیت محصولات خود اندیشیده، تکنولوژی و دانش نوین را تدریجاً وارد فرایندهای تولیدیشان کنند و گامهایی عملی برای توسعه صادرات غیرنفتی بردارند. همچنین رشد مشاغل نوین و استارتاپها، خصوصاً در حوزه صنایع خلاق، چشماندازی پرانرژی برای آینده اقتصاد استان ترسیم کرده است.
حالا کردستان برای قرار گرفتن در جایگاه اقتصاد برتر غرب کشور، نیازمند برنامهای جامع و همافزا میان دولت، بخش خصوصی و جامعه علمی است. نخستین گام، تقویت زیرساختهاست؛ از راههای مواصلاتی و انرژی تا فناوری و شبکههای نوآوری. همانطور که کارشناسان هم تأکید میکنند و معتقدند تقویت زیرساختهای حملونقل، انرژی و فناوری زمینه توسعه فعالیتهای اقتصادی را فراهم میکند.
گام دوم، حمایت مؤثر از واحدهای تولیدی کوچک و متوسط است. این واحدها همانهایی هستند که در دوران دفاع مقدس سوم، بار اصلی تولید را به دوش داشتند و امروز نیز میتوانند موتور اشتغال و ارزشآفرینی باشند. حمایت باید فراتر از وام باشد و شامل اصلاح روندهای اداری، تسهیل سرمایهگذاری و تضمین بازار فروش شود.
در سطح استراتژیک، توسعه صنایع تبدیلی در بخش کشاورزی میتواند کردستان را به محور صادرات محصولات استراتژیک کشور تبدیل کند. زمینهای حاصلخیز سنندج، بیجار و سقز، اگر به شبکهای از صنایع فرآوری و بستهبندی مجهز شوند، نهتنها اشتغالآفرین خواهند بود، بلکه کردستان را وارد زنجیره اقتصاد جهانی میکنند، اما عامل کلیدی در این مسیر همچنان مردم هستند. مردم باید با حمایت از تولید داخلی، مقابله با مصرفگرایی و حضور آگاهانه در عرصه اقتصاد نقش خود را ایفا کنند. در استان کردستان این روحیه دیرینه وجود دارد؛ مردمی که در سختیها ایستادهاند و در اقتصاد نیز میتوانند الگوی ملی شوند.
