جوان آنلاین: استان ایلام که اکنون بر سکوی سوم تولید گندم مرغوب کشور ایستاده، به میدان آزمایشهای علمی برای تحول در کشاورزی ایران تبدیل شده است. محققان مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان در ایستگاه تحقیقاتی چرداول، با تکیه بر فناوریهای نوین و اصلاح ژنتیکی، به دستاوردی حیاتی دست یافتهاند: تولید لاینهای جدید گندم که نهتنها با شرایط اقلیمی متغیر سازگارند، بلکه سدی نفوذناپذیر در برابر بیماری ویرانگر «زنگ گندم» بنا کردهاند. این جهش علمی، نویدبخش گذار از کشاورزی سنتی به سوی امنیت غذایی پایدار است.
مقاومت در برابر آفات، مدیریت بهینه مصرف آب و دستیابی به تولیدات انبوه و باکیفیت، از جمله آرمانهایی است که امروزه تنها از مسیر فناوریهای نوین کشاورزی عبور میکند. در حالی که سالهاست بخش عمدهای از اراضی کشاورزی کشور به شیوه سنتی کشت میشوند - موضوعی که مستقیماً بر افت کمیت و کیفیت محصولات اثرگذار بوده - چند سالی است که نفوذ دانش و تکنولوژیهای نوین، جانی تازه به کالبد این بخش بخشیده است؛ در این میان، گندم به عنوان استراتژیکترین کالای سبد غذایی ایرانیان، در صدر برنامههای تحولی قرار دارد.
استان ایلام به عنوان یکی از قطبهای اصلی تولید این محصول، به همت کارشناسان و پژوهشگران خود گامهای بلندی در مسیر خودکفایی علمی برداشته است. براساس آخرین گزارشها، این استان با کسب رتبه سوم در تولید گندم مرغوب، جایگاهی ویژه در نقشه کشاورزی ایران یافته است. برخورداری از شرایط اقلیمی متنوع، خاک حاصلخیز و استفاده هدفمند از تکنیکهای نوین، تولید گندم باکیفیت در ایلام را به مرز ۳۵۳ هزار تن در سال رسانده است.
مرکز تحقیقات؛ دیدهبان استانداردسازی گندم
موفقیت در کمیت، پایان راه نیست؛ کارشناسان ایلامی برای انطباق با استانداردهای جهانی، مزارع تحقیقاتی «چرداول» را به کانون آزمایشات پیشرفته ملی تبدیل کردهاند. این مزارع در قالب طرحهای ناحیهای، با مشارکت ایستگاههای تحقیقات کشاورزی دیم سرارود، مبارکه اصفهان، گچساران، خرمآباد، گنبد و مغان، شبکهای گسترده برای ارتقای کیفی گندم کشور ایجاد کردهاند.
در کنار این تلاشهای پژوهشی، چرخه تولید بذر نیز در استان فعال است؛ ۱۷شرکت دانشمحور با بهرهگیری از متخصصان حوزه بذر، سالانه بیش از ۲۷ هزار تن بذر اصلاحشده تولید میکنند که علاوه بر تأمین نیاز داخلی، به ۱۴ استان کشور صادر میشود. بررسیها نشان میدهد هماکنون ۳۰ رقم گندم اصلاحشده متناسب با اقلیمهای مختلف در ایلام کشت میشود که هشت رقم آن منحصراً ویژه شرایط آب و هوایی این استان تولید و بومیسازی شده است.
پیروزی علمی بر بیماری «زنگ گندم»
یکی از بزرگترین تهدیدات مزارع غلات در آستانه برداشت، بیماریهای قارچی و بهویژه «زنگ گندم» در سه نوع زرد، قهوهای و سیاه است. این بیماری که در شرایط رطوبت بالا و دمای پایین بهسرعت شیوع مییابد، میتواند دسترنج یکساله کشاورزان را نابود کند. با این حال، دستاوردهای اخیر در ایستگاه چرداول، این تهدید را به فرصت تبدیل کرده است.
محمد آرمیون، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، در این رابطه اعلام کرد: «در پروژههای تحقیقاتی اخیر، سنجش صفات، ارزیابی و گزینش لاینها و ژنوتیپهای گندم دیم با دقت بالایی انجام شد که نتایج آن در حوزه سلامت و وضعیت رشد، بسیار رضایتبخش ارزیابی شده است.»
وی با تأکید بر اهمیت تولید بذرهای مقاوم به بیماری زنگ افزود: «ژنوتیپهای برتر گندم دیم تولید شده، کاملاً با شرایط اقلیمی منطقه سازگار بوده و در برابر بیماری زنگ مقاوم هستند. همچنین در این فرآیند، صفت «تعداد روز تا گلدهی» به عنوان شاخصی کلیدی برای «زودرسی» و سازگاری با تغییرات آب و هوایی ثبت شد تا در گزینش نهایی برترین لاینها لحاظ شود.»
نتایج میدانی از مزارع تحقیقاتی نشان میدهد که هیچگونه علائمی از آلودگی به بیماری «زنگ زرد» در لاینهای مورد بررسی مشاهده نشده است؛ موفقیتی چشمگیر که میتواند تضمینکننده سلامت محصول و پیشگیری از خسارات سنگین در سطح ملی باشد. ایلام حالا با عبور از مرزهای کشاورزی سنتی، الگویی موفق از پیوند علم و زمین را به نمایش گذاشته است.
