جوان آنلاین: دوران دفاع مقدس سوم با وجود ۴۰ روز درگیری، خسارتهای سنگینی بر صنایع کشور بر جای گذاشت و بیش از ۲۰ شهرک صنعتی و دهها هزار واحد تجاری و تولیدی را از کار انداخت. اما تنها دو هفته پس از برقراری آتشبس، موجی از تعمیرات، ساختوساز و نوسازی در سراسر کشور آغاز شد؛ جهادی بازسازی که یزد را در صدر استانهای پیشرو در بازگشت واحدهای تولیدی به چرخه کار قرار داده است.
در جریان دفاع مقدس سوم که ۴۰ روز به طول انجامید، واحدهای صنعتی و تولیدی از جمله بخشهایی بودند که در معرض بیشترین آسیب قرار گرفتند؛ بهگونهای که بنا بر آخرین آمارها، ۲۰ شهرک صنعتی و بیش از ۲۰هزار واحد تجاری در استانهای مختلف کشور دچار تخریب یا اختلال شدند.
با آغاز آتشبس دو هفتهای، روند شناسایی واحدهای آسیبدیده فوراً کلید خورد تا تعمیرات هرچه سریعتر آغاز و چرخ تولید دوباره فعال شود. در این میان، یزد از نخستین استانهایی بود که با برنامهریزی دقیق، کار بازسازی و مرمت واحدهای تخریبشده را در دستور کار قرار داد. جایی که مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان خبر از بازگشت تقریباً کامل واحدهای استان به چرخه تولید میدهد که موفقیتی بزرگ بوده و میتواند به الگویی برای سایر استانهای کشور تبدیل شود.
ابعاد گسترده تخریب صنعتی
آمارهای رسمی نشان میدهد از ابتدای جنگ تاکنون ۲۰ شهرک صنعتی و بیش از ۲۰ هزار واحد تجاری آسیب دیدهاند؛ رقمی که بیانگر گستره آسیبپذیری زیرساختهای تولیدی در جنگهای اخیر است.
در بسیاری موارد، تخریب تنها یک واحد صنعتی کافی است تا شبکه انرژی، خطوط انتقال و حتی زیرساختهای شهرکهای مجاور نیز مختل شود؛ موضوعی که به تعطیلی زنجیرهای واحدها و در نهایت بیکاری هزاران کارگر منجر میشود و هزینههای اجتماعی سنگینی به جا میگذارد.
این در حالی است که بر اساس کنوانسیونهای ۱۹۴۹ ژنو و ماده ۵۲ پروتکل ۱۹۷۷، تأسیسات تولیدی غیرنظامی اهداف ممنوعه جنگی محسوب میشوند و حمله به آنها میتواند مصداق جنایت جنگی باشد. با این حال، در جریان دفاع مقدس دوم و سوم، این اصل مهم از سوی ایالات متحده و اسرائیل رعایت نشد و صنایع کشور بار دیگر آماج حمله قرار گرفتند.
یزد؛ پیشرو در بازگشت به چرخه تولید
پس از برقراری آتشبس، یکی از نخستین اقدامات ملی، آغاز عملیات تعمیرات و ساختوساز در واحدهای صنعتی جنگزده بود. در این میان، یزد توانست با هماهنگی کامل دستگاههای اجرایی، به یکی از استانهای پیشرو تبدیل شود.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت یزد در توضیح روند بازسازی میگوید: «۲۲ واحد تولیدی استان دچار خسارت ناشی از جنگ شدند. با تلاش شبانهروزی کارشناسان و همکاری بانکها، دستگاههای مالیاتی و تأمین اجتماعی، این واحدها به سرعت احیا شدند و امروز خط تولید آنها با قدرت ادامه دارد.»
محمدکاظم صادقیان ادامه میدهد: «۹۵ درصد واحدهای تولیدی خسارتدیده یزد ناشی از جنگ سوم تحمیلی به چرخه تولید بازگشتهاند. ارزیابی خسارت واحدهای صنفی نیز بدون هزینه از سوی کارشناسان رسمی دادگستری انجام شده و منتظر ابلاغ دستورالعملهای حمایتی هستیم.»
اکنون حضور گروههای متخصص جهادی در کنار حمایتهای دولتی، نوید آن را میدهد که بهزودی بخش گستردهای از صنایع آسیبدیده تکمیل و دوباره به مدار تولید وارد شوند؛ اتفاقی که نه تنها رونق تولید را به همراه دارد، بلکه از بیکاری هزاران متخصص و کارگر جلوگیری میکند.
عملیات گسترده ساختوساز و تعمیرات
در دو جنگ تحمیلی اخیر (۱۲ و ۴۰ روزه)، علاوه بر واحدهای مسکونی، مراکز درمانی، مدارس و نهادهای علمی، واحدهای صنعتی بزرگ کشور نیز مورد تهاجم قرار گرفتند. طبق آمار رسمی، ۱۰ مجتمع بزرگ پتروشیمی و پنج شرکت فولادی اصلی در این حملات آسیب دیدند. همچنین ماشینسازی و صنایع آذراب اراک جزء مجموعههایی بودند که تخریبهای جدی را تجربه کردند. با این وجود، تنها چند روز پس از برقراری آتشبس، بازسازی واحدهای آسیبدیده با سرعت آغاز شد. از آنجا که بخش قابل توجهی از صنایع کشور فرسوده و نیازمند نوسازی بودند، این فرصت مورد توجه قرار گرفت تا همزمان با تعمیرات، فناوریهای جدید و خطوط تولید پیشرفته جایگزین زیرساختهای قدیمی شود.
چند روز پیش، وزیر امور اقتصادی و دارایی اعلام کرد: «در ساخت این واحدها از فناوریها یا خطوط تولید جدید به جای فناوریهای قبل استفاده خواهد شد و حتی جانمایی جدید برای صنایع آسیبدیده مبتنی بر ملاحظات زیستمحیطی در نظر گرفته شده است.»
سیدعلی مدنیزاده همچنین از تدوین بستههای حمایتی برای واحدهای آسیبدیده خبر داد؛ بستههایی که قرار است در سه بخش از واحدهای فعال و خسارتدیده پشتیبانی کنند و طرح نهایی آن با همکاری سازمان برنامه و بودجه در حال تکمیل است.
