جوان آنلاین: روز معلم است، اما این بار این روز با گذشته، برای همه یک معنی متفاوتی دارد، برای خود معلمان، برای دانشآموزان و حتی برای خانوادهها. این اولین سالی است که در چنین روزی، مدارس به جای کلاسهای حضوری، به دنیای آنلاین رفتند و معلمان اولینبار است که طی شش ماه در این فضا تدریس میکنند. تصور اینکه معلمان همیشه با تخته و گچ در کلاسهای شلوغ و پرسروصدا حاضر میشدند و حالا پشت یک صفحهکامپیوتر یا گوشی موبایل مینشینند، خود یک چالش بسیار بزرگ است.
جنگ تحمیلی سوم و سایه آن بر سر کشور، زندگیها را تحتتأثیر قرار دادهاست، آموزش مجازی مدتی است که تنها گزینه برگزاری کلاسهای درس است. معلمان حالا نهتنها باید مطالب درسی را منتقل کنند، بلکه باید تلاش کنند تا ارتباط احساسیشان را نیز با دانشآموزان حفظ کنند، اما آیا میشود فضای گرم و صمیمی کلاس را در دل فضای دیجیتال ایجاد کرد؟! پرواضح است که تمام معلمان در این روزها با چالشها و تجارب آموزش آنلاین مواجه شدند. آنها با وجود تمام مشکلات و سختیها، کارشان را ادامه دادند و دنیای آموزشی را به شکل منحصر به فردی اداره کردند. این روزها شاید هیچ چیزی به اندازه تلاشهای معلمان برای تداوم مسیر آموزش (در این شرایط سخت) و حفظ روحیه نسل آینده، ارزشمند نباشد که باید مورد توجه و تقدیر و تشکر قرار بگیرد.
تجارب معلمان
در شرایطی که کلاسهای درس، بهدلیل جنگ تحمیلی سوم ناچار به برگزاری به صورت آنلاین شدند، معلمان با مشکلات و دشواریهایی مواجه هستند که هرکدامشان داستانی خاص دارند؛ داستانهایی که گاه تلخ است و گاه از دلشان تجاربی به دست آمدهاست. این تجارب به خوبی معنای تبدیل تهدید به فرصت را نشان میدهد.
خانم خالفی که معلم دوم ابتدایی در یک مدرسه دولتی است در رابطه با کلاسهای آنلاین که تا امروز برگزار کردهاست، میگوید: «برگزاری کلاسهای آنلاین دشواریهای خودش را دارد. از همان روز اول با خودم فکر میکردم که چطور از راه دور و از طریق اینترنت، آن شور و هیجان کلاسهای حضوری را در فضای آنلاین ایجاد کنم. برای من که با بچههای کوچیکتر کار میکنم، حفظ ارتباط عاطفی بسیار اهمیت دارد. کمکم، با گذشت زمان، این احساس نگرانیام برطرف شد، من یاد گرفتم که چطور با استفاده از فیلمهای شاد، بازیهای آموزشی و ابزارهای ساده، اما تعاملی، دانشآموزان را به وجد بیاورم و فضایی شبیه به کلاس واقعی ایجاد کنم. گاهی بازی طراحی کردم و از والدین میخواستم که با مهیا کردن شرایط، به من و بچهها کمک کنند تا کلاسهای آنلاین مان از حالت خشک و بیروح خارج شود. خداراشکر که والدین همکاریهای لازم را داشتند. امروز اما، دلتنگ دیدن چهرهها و واکنشهای مستقیم بچههای کلاسم هستم، اما این تجربه به من نشان داد که حتی در دنیای دیجیتال (با همه سختیها و دشواریها) میشود ارتباط گرم و صمیمی با دانشآموزان ایجاد کرد.»
آقای ربیعی که معلم زبان متوسطه است نیز تجربه خود را از مجازی شدن کلاسها اینگونه توضیح میدهد: «یکی از بزرگترین چالشها برای من این بود که چطور میتوانم انگیزه و مشارکت دانشآموزان را در فضای آنلاین حفظ کنم. بالاخره با گروه سنیای مواجه بودم که شاید برایشان حاضر شدن تمام و کمال در کلاس درس، پذیرفتنی نبود. گاهی برخی از آنها میخواستند که از کلاس آنلاین با هر ترفندی که شده، فرار کنند. باید یک فکری میکردم. تلاش کردم تا کلاسها را جذابتر کنم و طوری کلاس را پیش ببرم که با کمک خود بچهها باشد؛ یعنی از آنها بخواهم که در یک تایم مشخص، معلمی کنند. گاهی از آزمونهای تعاملی استفاده کردم و گاهی نیز از آنها خواستم که شعرهای موردعلاقهشان را ترجمه کنند. به گمانم این روشها باعث شد تا حتی بعضی از دانشآموزانی که معمولاً در کلاسهای حضوری کمکار بودند، در این فضا فعالتر شوند.»
خانم واقفی که معلم ریاضی دبیرستان دخترانه است در این رابطه میگوید: «اولینبار که تدریس آنلاین رو شروع کردم، تصورم این بود که از عهدهآن برنمیآیم. چراکه درس ریاضی، مفاهیم پیچیدهای دارد و باید دانشآموزان ششدانگ حواسشان به درس باشد. مدتی فکر کردم که چطور میتوانم این مفاهیم را بهدرستی و بهطور کامل به بچهها منتقل کنم. تصمیم گرفتم با ساخت فیلمهای آموزشی و ارسال آن به تکتک دانشآموزان این کار را انجام دهم. به مرور که پیش رفتیم، شرایط بهتر شد. از بچهها میخواستم تمرینها را برایم بفرستند و از آنجایی که دانشآموزان منظم و متعهدی دارم، این کار به خوبی انجام شد. حالا به جرئت میگویم با این تجربهای که کسب کردم، میتوانم حتی پیچیدهترین مفاهیم را از طریق فیلمهای آموزشی و تمرینهای مکمل آن، به خوبی توضیح بدهم و بازخورد خوبی هم از دانشآموزان دریافت کنم. به گمانم این شیوه، نهتنها تدریس را جذابتر کرده، بلکه مفاهیم را بهطور عمیقتری به دانشآموزان منتقل کردهاست.»
تعهد به آموزش
شرایط که سخت شد، معلمان سختتر تلاش کردند. آنها که مسئولیت تعلیم و تربیت آیندهسازان این مرز و بوم را برعهده گرفتند در این دوران چالشبرانگیز، بیوقفه تلاش کردند. آنها ثابت کردند هیچچیز مانعشان نمیشود و هیچ چیز آموزش را متوقف کند، حتی وقتی که شرایط تغییر میکند و محدود میشوند. این معلمان ثابت کردند که اگر بخواهند میتوانند موانع را فرصتی برای نوآوری و تحول در فرآیند یاددهی و یادگیری تبدیل کنند. آنها با استفاده از هر آنچه در فکر و در دسترس داشتند همراه با خلاقیتهای مثالزدنیشان، موفق شدند در دنیای آنلاین هم ارتباط انسانی و آموزشی را به بهترین شکل ممکن برقرار کنند.
از طراحی بازیهای آموزشی تا ساخت فیلمهای آموزشی و تمرینهای مکمل آن، همه و همه نشاندهنده تعهد عمیق معلمان به رشد و شکوفایی محصلان است. این تلاشها، علاوه بر آنکه شایستهتقدیر هستند، باید به عنوان الگوی واقعی از انعطافپذیری، عشق و تعهد به حرفه مورد توجه و احترام قرار گیرد. این معلمان، در این روزهای سخت، نهتنها به عنوان انتقالدهندگان علم و دانش عمل کردند، بلکه به عنوان راهنمایان و حامیان دانشآموزان، نقشی حیاتی در شکلگیری آیندهای روشنتر ایفا کردند.
