جنگلها یکی از منابع طبیعی تجدیدپذیرنده هستند که نقش مهمی در توسعه پایدار جهان دارند.
بر اساس برآورد بانک جهانی بیش از شش میلیارد نفر از ساکنان زمین برای ادامه حیات خود به جنگلها وابستهاند و طبق آمار سازمان فائو، جنگلهای جهان و خاک آنها حدود یک تریلیون تن کربن، چیزی معادل دو برابر میزان کل کربن موجود در اتمسفر را در خود ذخیره کردهاند.
ایران در بین ۱۵۶ کشور دارای جنگل، مقام ۴۵ را در اختیار دارد، سطح جنگل در جهان چهار میلیارد و در ایران ۱۴.۳۲ میلیون هکتار است.
تخریب جنگلهای مناطق زاگرسی یک هشدار برای مسئولان و مردم است، چرا که دو سوم آب شیرین کشور از طریق این جنگلها به دست میآید و نابودی آنها میتواند آینده کشور را با خطرات فراوانی روبهرو کند.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد، سال ۲۰۱۱ را به عنوان «سال جهانی جنگلها» معرفی کرده و مهمترین علل این نامگذاری نیز نقش غیرقابل انکار جنگلها در ثبات اقلیم محیط زیست و اینکه جنگلها تأمین کننده سرپناه برای انسانها و زیستگاه برای جانداران هستند، عنوان شده است.
ایران به مناسبت سال جهانی جنگل تصمیم گرفته با توجه به ماده ۱۵ قانون افزایش بهرهوری بخش کشاورزی و منابع طبیعی، سرانه استفاده هر نفر از جنگل را از ۱۷ صدم به ۲۵ صدم در طول مدت ۱۰ سال افزایش دهد.
جنگلهای زاگرس دو سوم آب شیرین کشور را تأمین میکند
معاون فنی اداره کل منابع طبیعی استان اصفهان می گوید: یکی از دلایلی که سال ۲۰۱۱ به نام سال جنگلها معرفی شد، بحث تخریب جنگلها بود.
شاملی می افزاید : جنگلهای زاگرس از شمال غربی کشور به صورت یک نوار تا استان فارس کشیده شدهاندکه شهرستانهای سمیرم و فریدونشهر دارای بخش قابل توجهی از جنگلهای زاگرس هستند.
به گفته وی زاگرس به عنوان یک ذخیرهگاه و منبع آب بزرگ در ایران و جهان شناخته میشود و دو سوم آب شیرین کشور را تولید میکند.
معاون فنی اداره کل منابع طبیعی استان اصفهان برآورد سرانه جنگل در دنیا را هشت دهم هکتار، در ایران دو دهم هکتار و در استان اصفهان ۹ صدم در هر هکتار اعلام کرده و اظهار می دارد: این سرانه برای هر نفر محاسبه شده و نشانگر کاهش سطح جنگلهای طبیعی در استان اصفهان است.
وی تصریح می کند: مطالعات آماری سازمان خوار و بار کشاورزی ملل متحد (فائو) نشان میدهد عامل اصلی تولید گازهای گلخانهای، تخریب و نابودی جنگلها است.
شاملی در ادامه می گوید: حیات انسانها بدون وجود جنگل دچار مشکل میشود واگر تخریب جنگلها ادامه پیدا کند، یک میلیارد انسان در کره زمین دچار بیآبی و کمآبی میشوند که عمده آنها هم در مناطق خشک و نیمه خشک زندگی میکنند.
وی با اشاره به اینکه سرانه جنگل جهان برای هر نفر شش دهم هکتار است، می افزاید: سرانه استفاده هر ایرانی از جنگل بین ۱۷ صدم تا دو دهم هکتار است که در مقایسه با کل جهان میزان ناچیزی محسوب میشود.
۳۸۶ هزار هکتار جنگل در استان اصفهان
استان اصفهان در مجموع ۶۴ هزار هکتار جنگل طبیعی و ۳۲۲ هزار هکتار جنگل دست کاشت دارد که از مجموع این ۳۸۶ هزار هکتار جنگل، ۳۵ هزار هکتار آن در فریدونشهر و مابقی در مناطق جنگلی سمیرم قرار دارد.
جنگلهای دست کاشت سمیرم را انوع بادام آمارا و درختان ارژن شامل می شود که این گونهها معمولادر مناطقی که بالای ۲۵۰ میلیمتر بارندگی داشته باشند، رشد و رویش میکنند.
استان اصفهان از نظر جنگلهای طبیعی ضعیف است بطوری که سرانه استفاده هر اصفهانی از جنگل در مقیاس استانی معادل هشت صدم هکتار یعنی ۸۰۰ متر است.
البته این استان در توسعه جنگلهای دست کاشت به عنوان یکی از استانهای برتر در این بخش توانسته ۳۲۲ هزار هکتار جنگل دست کاشت ایجاد کند.
مسئولان نخستین عامل تخریب جنگلهای زاگرس را حضور و چرای بیش از حد دام که بسیاری از نهالها و درختان را از بین میبرد، می دانند.
دیمکاری مردم در جنگل، ریزگردهایی که از کشور عراق وارد ایران میشوند و قطع درختان برای تأمین سوخت از عمده ترین عوامل تخریب جنگلها زاگرسی به شمار میروند.
سمیرم، نخستین ذخیرهگاه ژنتیکی جنگل کشور
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان سمیرم نیز اعلام کرده شهرستان سمیرم بالغ بر ۵۲۷ هزار هکتار مساحت دارد که از این میزان ۴۵۵ هزار هکتار عرصه ملی، مرتعی و جنگلی در آن وجود دارد.
علی حسین بهرامیان رویشگاه جنگلی این شهرستان را بالغ بر ۸۱ هزار هکتار عنوان و تصریح می دارد: قسمتی از مناطق جنگلی دستکاشت شهرستان، حوزه الگویی منابع طبیعی و آبخیزداری بوده و مطالعات مختلف آبخیزداری و جنگلکاری روی آن انجام شده و بخش فنی اداره کل روی این قسمت برنامههای مختلفی اجرا کرده است.
وی با بیان اینکه در این منطقه انواع مختلف بادام کاشته شده است، ادامه می دهد: بالغ بر ۱۰ هزار هکتار جنگلکاری در شهرستان سمیرم انجام شده که حدود هفت هزار آن در منطقه الگویی است.
به گفته رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان سمیرم ، گونه انتخابی برای کاشت در این مناطق "بادام " است که در جنگل ابتدا بادام به عنوان گونه پیشآهنگ تولید میشود و سپس گونههای دیگر رشد میکنند.
وی تاکید دارد: حدود چهار سال است که در این منطقه گونه بادام آمارا را کشت و کار کرده و در سال جاری نیز حدود ۷۰ هکتار دیگر نیز انجام میدهیم که با استقرار این گونه، سایر گونههای جنگلی بالادست نیز کمکم احیا میشود.
بهرامیان اضافه می کند: از دو سال پیش بخش فنی اداره کل به دلیل اهمیت گونه عرف، حدود ۶۰۰ هکتار به عنوان نخستین ذخیرهگاه ژنتیکی جنگل در کشور، کاشته و حصارکشی کرده است.
قدمت ۵ هزار ساله جنگلهای زاگرس
رئیس اداره جنگلکاری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اصفهان اعلام کرده جنگلهای زاگرس حدود پنج هزار سال قدمت دارند و ۱۱ استان کشور را در بر میگیرند.
علیرضا شاه محمدی اظهار می کند: طرح ملی صیانت از جنگلهای ناحیه رویشی زاگرس بمنظور حفظ وضعیت جنگلهای موجود، احیا و توسعه جنگلها و بهرهبرداری مناسب از جنگل در مساحتی حدود ۴۰ هزار هکتار در فریدونشهر در درست اجراست.
رئیس اداره جنگلکاری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اصفهان پیشنهاد اعتباری برای پروژههای جنگلکاری در برنامه پنجم توسعه را ۳۵۰ میلیارد ریال دانسته و می افزاید: در برنامه چهارم توسعه افزون بر پنج هزار میلیون ریال برای حراست از جنگلها در استان اصفهان هزینه شده است.
وی در ادامه با اشاره به اینکه برای حفظ جنگلها باید وابستگی مردم به آنها را کم کنیم، تصریح می دارد: حفاظت، احیا، توسعه و بهرهبرداری چهار اصل منابع طبیعی است که به ترتیب باید اجرا شود.
شاهمحمدی رویشگاههای جنگلی استان اصفهان را ۵۷۴ هزار هکتار دانست و تاکید کرد: رویشگاه جنگلی با جنگل تفاوت دارد.
تخریب جنگلهای زاگرس، هشداری جدی به مردم و مسئولان
بحث حفظ منابع طبیعی در حال حاضر در کشور خشک و نیمه خشکی همچون ایران، نیاز به کمک و همکاری مسئولان و تمامی مردم کشور دارد تا این سرمایه ملی را برای آیندگان حفظ کنیم.
اکوسیستمهای طبیعی بر خلاف اکوسیستمهای مصنوعی و کشاورزی پیچیده و شکننده هستند و در صورت تخریب این منابع، به دلیل مدت زمان طولانی بازسازی و هزینههای گزاف، اثرات منفی فراوانی بر زندگی اجتماعی و حتی اقتصادی مردم تحمیل میکند.
تخریب جنگلها و منابع طبیعی به ویژه جنگلهای مناطق زاگرسی یک هشدار برای مسئولان و مردم است، چرا که دو سوم آب شیرین کشور از طریق این جنگلها به دست میآید و نابودی آنها میتواند آینده کشور را با خطرات فراوانی روبهرو کند.
