جوان آنلاین: روز شمار اربعین ۱۴۰۵ به ماه محرم نزدیک میشود و حالا نشانههای اقدامات و تکمیل زیرساختها در جادهها، پایانهها و جلسات فشرده ستادها بیش از پیش نمایان است. از مهرانِ پرتردد تا گذرگاه تازهنفس چیلات که نامش این روزها بیشتر شنیده میشود. استاندار ایلام از فراهم شدن تدریجی زیرساختهای چیلات خبر داده و گفته با تکمیل بخش مهمی از طرحهای عمرانی تا پایان خردادماه و استقرار بخش گذرنامه، این گذرگاه امسال پذیرای شمار محدودی از زائران خواهد بود. مرزی که میتواند فشار تردد زائران را از روی دوش مهران کم کند و همزمان، رونق تازهای به دهلران بدهد. همزمان معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار ایلام هم پس از نشست مشترک با هیئت عالیرتبه استانداری میسان عراق تأکید کرده، زیرساختهای لازم برای بازگشایی مرز چیلات تا پیش از اربعین تکمیل میشود. در سطح ملی نیز شعار امسال با عنوان «مثلی لا یبایع مثله» برگزیده شده؛ شعاری که قرار است در گرمای مرداد و در ازدحام مرزها، فریاد مشترکی را برآورد که «با یزید بیعت نمیکنیم.»
منطقه چیلات برای مردم دهلران نامی است که سالها دربارهاش صحبت و هزاران بار تأکید شده که اینجا راهی کوتاهتر برای زائر و روزنهای تازه برای اقتصاد محلی است. حالا نشانههای این وعده، شکل پروژههای عمرانی به خود گرفته. برق و فیبرنوری، آب و گاز، جاده و سایهبان از راه رسیدهاند تا چیلات آغوشش را به روی زائران اربعین باز کند.
چند روز پیش، استاندار ایلام در نشست برخط ستاد اربعین، وقتی از مرز ۴۳۰کیلومتری ایلام گفت، چیلات را بهعنوان طرحی در حال بلوغ توصیف کرد و با صراحت زمان داد که «با پایان یافتن بخش مهمی از طرحهای عمرانی تا پایان خرداد و استقرار بخش گذرنامه، این گذرگاه امسال پذیرای شمار محدودی از زائران اربعین حسینی خواهد بود.»
احمد کرمی، چیلات را پروژهای صرفاً مرزی معرفی و آن را نتیجه یک توافق دوجانبه اعلام کرد که زیرساخت را در اولویت گذاشته است.
وی درباره مسیر آمادهسازی توضیح داد: «بر پایه توافق میان دو کشور ایران و عراق، تکمیل زیرساختها در اولویت قرار گرفت و کارهایی مانند تأمین برق، فیبرنوری، آبرسانی و گازرسانی انجام شده و ساخت سرویسهای بهداشتی و استانداردسازی راه دسترسی نیز در حال اجراست.»
در توضیحات استاندار ایلام، چیلات نه یک افتتاح نمایشی که یک مرزِ مرحلهبهمرحله است. عددها هم این صحبتها را تقویت میکنند. ۳۶چشمه سرویس بهداشتی تازه، انتقال سایهبانهای فلزی به گستره ۲ هزار مترمربع و تقویت برق تا ۲ مگاوات.
کرمی درباره بخشهای باقیمانده هم گفت: «جانمایی دستگاههایی مانند گمرک و گذرنامه در حال انجام است و با استقرار بخش صدور روادید، رفتوآمدها آسانتر میشود.»
چیلات البته یک ویژگی کلیدی دارد که در تصمیمسازیهای اربعینی مهم است و آن هم نزدیکی به مسیرهای اصلی عراق میباشد.
استاندار ایلام با اشاره به فاصله کوتاه این گذرگاه تا مسیرهای اصلی عراق گفت: «با توجه به مسیر ۲۷ کیلومتری چیلات تا بزرگراه بصره - بغداد، آمادگی داریم امسال شاهد رفتوآمد کاروانی و تردد شمار محدودی از زائران اربعین در این مرز باشیم.»
مهران؛ قلب گذرگاههای اربعین
اگر چیلات، مرز در حال تولد باشد، مهران مرزِ در اوج است؛ جایی که هر سال، بزرگترین موج زمینی زائران از آن عبور میکند و ایلام را به قلب تدارکات اربعین تبدیل میسازد. ایلام هم میداند که تکیهگاه اصلیاش مهران است و به همین دلیل، پروژههای عمرانی و برنامههای مانوری را از ماهها قبل جلو میبرد.
استاندار ایلام در توصیف مهران، آن را پرترددترین مرز کشور خوانده و گفته است: «مرز مهران بهعنوان پرترددترین مرز کشور و انتخاب نخست زائران حضرت اباعبدالله الحسین (ع)، آمادگی کامل برای خدماترسانی در ایام اربعین را دارد.»
کرمی به یک نکته اجرایی هم اشاره کرده که هر سال در عمل خودش را نشان میدهد، اینکه اعتبارات و پروژهها باید قبل از موج اصلی به نتیجه برسند.
به گفته این مسئول، امسال اعتبارات مناسبی برای توسعه زیرساختهای مرز مهران اختصاص یافته و اقدامات عمرانی و خدماتی در بخشهای مختلف در حال انجام است تا زمینه برگزاری باشکوهتر مراسم اربعین و افزایش رضایتمندی زائران فراهم شود.
از جمله اولویتهای اصلی مهران، تکمیل محور ترانزیتی مهران - دهلران - اندیمشک و همچنین رفع نقاط حادثهخیز و محور رانشی صالحآباد است که باید در کوتاهترین زمان ممکن تعیین تکلیف شوند.
در کنار جاده، آب و برق و یخ و خدمات روزمره هم قرار دارد. همان چیزهایی که در گرمای مرداد، از امکانات معمولی به یک ضرورت تبدیل میشود.
با تمام این تفاسیر، در بحث تأمین آب آشامیدنی و یخ، برنامهریزیها نباید تنها محدود به مرز مهران باشد، بلکه باید برای مرز چیلات دهلران نیز در قالب قرارگاه آب تدابیر لازم و توزیع مناسب پیشبینی شود.
نقشه خدمت، از قزوین تا خوزستان
زائران اربعین شبکهای از استانها هستند که هر کدام بخشی از بار را به دوش میکشند. یکی راه را آماده میکند، دیگری موکب میسازد، آن تعدادی هم ناوگان میچیند و برنامه بلیت را تنظیم میکنند. همین چندپارگی هماهنگ است که مراسم را از سطح یک سفر جمعی، به یک عملیات ملی ارتقا میدهد.
در این نقشه، برخی استانها حضورشان را با پروژههای ثابت و ماندگار پررنگتر میکنند. نمونهاش برنامه استان قزوین است؛ جایی که نگاه خدماترسانی را به زیرساخت دائمی پیوند زدهاند.
استاندار قزوین از طرحی گفته که هم برای ایام پیک اربعین کار میکند و هم پس از آن، کارکرد اقتصادی پیدا میکند: «با هدف بهرهمندی از ظرفیت عظیم اربعین و همچنین بهرهبرداری تجاری در طول سال، اقدامات لازم برای تأمین زمین و احداث موکب در جوار منطقه ویژه اقتصادی مهران در حال پیگیری است.»
محمد نوذری در توضیح فلسفه این طرح میگوید: «مهران مرز عشق و عاشقی است و وظیفه اخلاقی و معنوی ماست که در ایام اربعین، شایستهترین خدمات را به زائران اباعبدالله (ع) ارائه دهیم. این نقطه دروازه ورود به شهرهای نجف، کربلا و بغداد و یکی از بهترین بازارهای هدف برای تجارت است.»
او با اشاره به کارکرد پس از اربعین این مرز توضیح میدهد: «پس از پایان ایام پیک اربعین، این زیرساخت باید به مرکز مبادلات تجاری فعالان اقتصادی استان تبدیل شود.»
یکصدا، «بیعت نمیکنیم»
در میانه این همه عدد و پروژه و جاده، یک محور ثابت هست که هر سال اربعین را از «سفر» جدا میکند: روایت فرهنگی و معنایی آن. امسال هم ستاد مرکزی اربعین، با تکیه بر همین محور، شعار را بهعنوان ستون اصلی حرکت معرفی کرده است.
در میان این همه عدد و پروژه و جاده و زیرساخت ها، امسال هم ستاد مرکزی اربعین، با تکیه بر مباحث «فرهنگی و معنایی» شعاری را بهعنوان ستون اصلی حرکت معرفی کرده است.
رئیس ستاد مرکزی اربعین وزارت کشور در حاشیه رونمایی از شعار اربعین ۱۴۰۵، از یک فرایند طولانی برای انتخاب شعار سخن گفت: «این شعار حاصل یک تلاش مشترک میان دستگاههای مختلف فرهنگی در جبهه مقاومت، مجموعههای فرهنگی در ایران و عراق و فعالان فرهنگی جهان اسلام است که پس از بررسی بیش از ۲۰۰ پیشنهاد، به جمعبندی نهایی رسید و نتیجه، شعار مثلی لا یبایع مثله است.»
علیاکبر پورجمشیدیان با تأکید بر اینکه این شعار، پشتوانه اجتماعی دارد توضیح داد: «بر اساس نظرسنجی انجامشده مردم نیز از میان فرازهای بیانات سال رهبر شهید انقلاب، همین شعار را برگزیده بودند؛ بنابراین شعار امسال همزمان انتخاب مردم، انتخاب دستگاههای فرهنگی داخل کشور، شخصیتهای اثرگذار فرهنگی، جبهه مقاومت، جهان اسلام و بهویژه کشور دوست و برادر عراق است.»
این مسئول درباره بازه خدمترسانی متمرکز گفت: «بازه رسمی که ما برای ارائه خدمات متمرکز در نظر گرفتهایم از دهم ماه صفر تا بیستم صفر است؛ یعنی از سوم مرداد تا سیزدهم مرداد است. همچنین در مورد مرزهای فعال هم باید توضیح داد که فعلاً همان شش مرز سال گذشته فعال خواهند بود. مرز شلمچه، چذابه، مهران، خسروی، باشماق و تمرچین. البته برخی استانها از جمله ایلام در تلاشند مرزهای جدیدی را فعال کنند.»
خدمات گسترده برای جابجایی زائر
یکی از مهمترین بخشهای اربعین به مدیریت سفر و جابهجایی بازمیگردد. گلوگاهی که اگر درست چیده نشود، بهترین زیرساختهای مرزی هم زیر فشار ازدحام از کار میافتد. بر همین اساس معاون وزیر راه و شهرسازی و رئیس سازمان راهداری و حملونقل جادهای میگوید که برنامه اربعین ۱۴۰۵ در حوزههای مختلف با تکیه بر دادههای آماری تدوین میشود. با گردآوری اطلاعات و دادههای آماری مرتبط با سفرهای اربعین، برنامه عملکردی اربعین ۱۴۰۵ در حوزههای زیرساختی، رفاهی و خدماتی تدوین و اجرا میشود.
رضا اکبری راهکارهای اجرایی را هم مشخص کرده که از مدیریت ظرفیت ناوگان تا نظمبخشی پایانهها را دربرمیگیرد.
او ادامه میدهد: «مدیران سازمان راهداری و حملونقل جادهای با حضور در استانها و بازدید از مرزهای اربعینی، متناسب با نیازها و مشکلات احتمالی و جمعبندی اقدامات عملیاتی، نسبت به اتخاذ تصمیمات و برنامهریزی برای اجرای آنها اقدام کنند.»
اکبری درباره کاهش توقف ناوگان هم میگوید: «ثبت الکترونیکی اطلاعات مسافران در پایانه شهید رئیسی (برکت) و تسهیل صدور صورت وضعیت ناوگان و ساماندهی این پایانه موجب کاهش زمان توقف و افزایش بازده کاری ناوگان اتوبوسی در جابهجایی زائران خواهد شد.»
اقدامات صورت گرفته برای اربعین ۱۴۰۵ نشان میدهد در کنار آمادگی برای حضور زائر بیشتر در این مراسم، مدیریت هم افزایش یافته و خدمات رسانیها به روزتر شده است. از موکبهای ثابت و اقتصادیـخدماتی در مهران تا شیوهنامه پیشفروش بلیت و ساماندهی پارکینگهای اتوبوسی شلمچه و چذابه؛ رشتههایی که اگر درست به هم گره بخورند، این حرکت میلیونی تبدیل به جریانی سازنده میشود.
