جوان آنلاین: در روزهایی که کشور با شرایطی ویژه و نیازمند مدیریت دقیق منابع روبهروست، مشارکت مردمی در «جهاد صرفهجویی» میتواند راهگشای عبور از این دوره باشد؛ مشارکتی که بهگفته مسئولان، نقشی تعیینکننده در کاهش مصرف و ارتقای تابآوری زیرساختها دارد. همانگونه که میلیونها نفر در پویش «جانفدا» برای حضور و خدمت اعلام آمادگی کردند، امروز نیز حضور آگاهانه مردم در عرصه صرفهجویی میتواند پشتوانهای مهم برای کشور باشد. گفتوگوی پیشرو با سرتیپ سید هاشم غیاثی، فرمانده سپاه امام رضا (ع) خراسان رضوی، به بررسی ضرورت اصلاح الگوی مصرف، نقش مردم، مسئولان و رسانهها در تحقق این جهاد عمومی و همچنین ابعاد مختلف مدیریت انرژی و منابع اختصاص دارد؛ موضوعی که او آن را یکی از مهمترین ضرورتهای امروز کشور میداند و تأکید میکند که همه باید سهم خود را در این حرکت ملی ایفا کنند.
چرا «جهاد صرفهجویی» را یک مطالبه و ضرورت ملی میدانید؟
کشور ما در مرحلهای قرار گرفته که هر واحد از انرژی، آب، خدمات و حتی کالاهای اساسی ارزش ویژهای دارد. از یکسو با فشارهای بیرونی و آسیبهایی که به برخی زیرساختها وارد شده مواجهیم و از سوی دیگر، الگوی مصرف ما در بسیاری حوزهها با استانداردهای جهانی فاصله دارد. به همین دلیل، صرفهجویی تبدیل به یک ضرورت حیاتی شده است. وقتی درباره «جهاد صرفهجویی» صحبت میکنیم، منظور فقط کممصرفی نیست، بلکه نوعی نماد همدلی و همافزایی ملی برای استفاده صحیح، هدفمند و مسئولانه از منابع است. درواقع اگر بتوانیم مصرف را مدیریت کنیم، تابآوری کشور نهفقط حفظ میشود، بلکه افزایش مییابد.
آیا با وجود این شرایط، تأمین نیازهای مردم با مشکل مواجه شده است؟
واقعیت این است که با وجود فراز و نشیبها، کمبودی در تأمین کالاهای اساسی مشاهده نشده و این نشان از تلاش شبانهروزی دستگاهها دارد، اما پایداری این وضعیت وابسته به همراهی مردم است. وقتی فشار بر شبکه انرژی یا زیرساخت توزیع افزایش پیدا میکند، مدیریت مصرف اهمیت دوچندان پیدا میکند. ما امروز در نقطهای قرار داریم که هر رفتار مسئولانه مردم، مستقیماً به ثبات عمومی کمک میکند. بنابراین، صرفهجویی نهتنها به دولت، بلکه به خانوادهها نیز کمک میکند تا مدیریت منابع پایدارتر شود.
مردم چگونه میتوانند نقش خود را در جهاد صرفهجویی ایفا کنند؟
تجربه پویش «جانفدا» نشان داد که مردم ایران در سختترین لحظات حاضر کمک به هم هستند. بیش از ۳۱ میلیون نفر در آن طرح ثبتنام کردهاند و این یک رکورد بیسابقه از مشارکت اجتماعی بود. امروز هم همین روحیه باید در حوزه مصرف جاری شود. مردم میتوانند با اقدامات ساده، اما مؤثر سهم بزرگی داشته باشند. خاموشکردن لوازم غیرضروری، کاهش مصرف آب در خانه، استفاده درست از وسایل گرمایشی و سرمایشی، جلوگیری از دورریز مواد غذایی و حتی انتخاب الگوی خرید آگاهانه. این رفتارهای کوچک در مقیاس ملی تبدیل به یک پشتوانه عظیم میشود. جهاد صرفهجویی یک میدان بدون مرز است؛ همه میتوانند در آن حضور داشته باشند.
رسانهها و نهادهای فرهنگی چه اقداماتی باید در این مسیر داشته باشند؟
نقش رسانهها در اینگونه موضوعات تعیینکننده است. مردم باید بدانند در چه شرایطی هستیم و چرا مدیریت مصرف اهمیت دارد. رسانهها با روایت درست میتوانند حساسیت عمومی ایجاد کنند. علاوه بر آن، ائمه جمعه و جماعات، هیئتهای مذهبی، مراکز فرهنگی، مدارس و مجموعههای اجتماعی نیز در تبیین واقعیتها نقش بسیار مؤثری دارند. اگر رسانهها بتوانند با شفافیت و بدون بزرگنمایی یا کوچکنمایی، وضعیت را برای مردم شرح دهند، جامعه بهتر تصمیم میگیرد و مشارکت گستردهتر میشود.
باید بدانیم صرفهجویی هرگز به معنای کمبود یا سختگیری نیست. هدف این نیست که مردم از رفاه طبیعی خود فاصله بگیرند، بلکه موضوع استفاده درست از منابع است. بسیاری از کشورها با وجود برخورداری از منابع غنی، مصرف را با دقت مدیریت میکنند؛ چون میدانند اسراف و دورریز بر اقتصاد خانواده و کشور فشار وارد میکند. آنچه ما میخواهیم «خرد مصرفی» است: انتخاب درست، استفاده بهموقع و پرهیز از هدردادن منابع. اگر این فرهنگ عمومی شود، هم مردم سود میبرند و هم کشور.
دستگاههای دولتی و بخش خصوصی در این جهاد چه نقشی دارند؟
انتظار ما این است که دستگاههای دولتی در خط مقدم باشند. وزارتخانهها، سازمانها و حتی شرکتهای خصوصی باید نشان دهند که به کاهش مصرف توجه دارند. این اقدام پیام مهمی برای مردم دارد؛ اینکه مدیریت مصرف از بالا آغاز شده و به بدنه جامعه میرسد. در کنار این موضوع، بسیاری از مصادیق هدررفت در کشور از دورریز محصولات کشاورزی گرفته تا مصرف بالای انرژی، با اصلاح ساختار و نیازسنجی درست قابل کنترل است. اگر بخش دولتی و خصوصی این مسیر را جدی بگیرند، جامعه نیز بهتدریج همان الگو را دنبال خواهد کرد.
من نیز در مجموعههای مرتبط با خود و در زندگی شخصی تلاش میکنم مصرف را اصلاح کنم. این یک اقدام نمادین نیست، بلکه یک وظیفه ملی است. همانگونه که در پویش «جانفدا» همراه مردم بودیم، در «جهاد صرفهجویی» نیز بهعنوان عضوی از این کشور مشارکت خواهیم داشت.
