وجود انبوه ساختمان های غیر مقاوم در برابر زلزله در کلان شهرهای کشور بزرگ ترین خطر در بحث وقوع زلزله به شمار می ایند. باتوجه به اینکه طبق اعلام رسمی مراجع ذیصلاح شهرهای تهران، تبریز و مشهد بیشتر در معرض زلزله های بزرگ قرار دارند بررسی نقاط ضعف ولطمه پذیر، خطرات دور از چشم ویافتن راهکارهای کاهش خسارات از ملزومات فوری در این زمینه می باشد که همت وهمکاری تمام دستگاه های مربوط در این مهم ضروری است.
زلزله و لغزش لایه های زمین از عواملی هستند که به شدت بر ابنیه و ساختمان ها آسیب می رسانند و در این میان، مقاوم نبودن بناها در ریزش و تخریب آنها تاثیرگذار است. به همین دلیل در مناطقی که دارای بافت های فرسوده هستند برای پیشگیری از فاجعه می بایست سریعا برنامه های عملی و کارآمدی تنظیم و اجرا شود.
***
در شهر مشهد نیز بافت های فرسوده این شهر آسیب پذیرترین بخش شهر در برابر زلزله احتمالی شناخته شده اند که مسئولان را بر آن داشته تا در اسرع وقت به فکر حل این مشکل باشند.
در این شهر محله آبکوه یکی از محلاتی است که وضعیت مناسبی ندارد و به عنوان بافت فرسوده مطرح است لذا نوسازی و بهسازی آن از جمله ضروریات این منطقه محسوب میشود.
*مردم همسو با مسئولان
گستردگي بافت هاي فرسوده در بيشتر شهرهاي كشور و اهميت پرداختن همزمان بدان ايجاب مي كنند تا ازيك سو كليه مشاوران، نهادهاي مشاركت كننده و يا دستگاههاي مداخله كننده از ادبيات فني يكسان و سازگار با ادبيات جهاني بهره گيرند و از سوي ديگر براي جلوگيري از اقدامات موازي و هدررفتن منابع در حين جلب مشاركت گسترده همگان اهداف را از پیش به مردم بشناسانند.
با توجه به اینکه بافتهای فرسوده یکی از مشکلات جدی شهرمشهد محسوب میشود، چند سالی است که بحث مشارکتهای مردمی از جمله محورهایی بوده که شهرداری به آن توجه جدی داشته است و به رسم همین سنت حسنه، مسوولان به میان مردم میروند که از نظرات آنان در اجرای هر چه سریعتر پروژهها در محلات بهرهمند شوند.
بر اساس گزارش های موجود در حال حاضر از 1500 خانوار ساکن محله آبکوه تنها 400 خانوار متقاضی فروش ملک خود هستند و دیگر ساکنانی که قصد فروش ملک خود را ندارند، از وضعیت مالی خوبی بهرهمند نیستند و ترجیح میدهند در این محله بمانند که بی شک برای رفع مشکلاتشان به کمک مسئولان نیازمندند.
نوسازی و بهسازی در محله آبکوه از سال گذشته آغاز شده است و از سال جاری نیز موضوع تملک املاک آبکوه و مشارکتهای مردمی آغاز شده که امید می رود با پیگیری مسئولان هر چه سریعتر به سرانجام برسد.
* آبکوه الگویی برای مشهد
چندی پیش محمدکمال سرویها، رییس شورای اسلامی شهر مشهد با اشاره به اینکه در شورای چهارم نیز مانند شورای سوم پیگیر وضعیت و رسیدگی به مشکلات محله آبکوه است، گفته بود: با توجه به اینکه برخی از شهروندانی که ساکن محله آبکوه هستند، از سالیان دور در این مکان سکونت دارند و از لحاظ اجتماعی به هم گره خوردهاند، حفظ بافت اجتماعی این مکان از جمله اولویتهای نخست شورای چهارم و مدیران شهری است که به جد دنبال میشود و درخواست ما از تمامی مجریان پروژه آبکوه این بوده که به این موضوع توجه کنند تا امکانات به این مکان راه پیدا کند و آبکوه از قلعه بودن خود خارج شود.
با دانستن این موضوع که بافتهای فرسوده بسیاری در شهرمشهد وجود دارند که باید نوسازی و بهسازی شوند. اگر مردم محله آبکوه در بهسازی و نوسازی محلهشان تلاش کنند این محله میتواند الگویی برای سایر محلات که وضعیت نابسامانی دارند، به شمار آید.
البته مسئولان شهری مشهد نیز قول داده اند تا با گرفتن عوارض کمتر، ساخت خانهای نوساز، زیبا و رساندن حق و حقوق کامل برای افرادی که از این محله نقل و مکان کنند، موجبات رضایتمندی ساکنان را فراهم کنند.
*میراث را حفظ کنید
لازم به ذکر است که 700 تا 800 هزار جمعیت در محله آبکوه وجود دارد که زندگی این افراد در هالهای از ابهام قرار دارد و نمیدانند که چه کنند.
مدیر اجرایی طرح نوسازی بافت فرسوده آبکوه مشهد معتقد است: اگر مردم در ساخت شرکت کنند، در سال آینده دو برابر سود نصیب آنان میشود و اگر هم به ما بسپارند باز هم از 1.5 برابر سود برخوردار خواهند شد.
البته یک نظر نیز در بین مردم ساکن آبکوه وجود دارد و آن هم اینکه "تمام کشورهای دنیا بافتهای قدیمی شهرهای خود را نگه میدارند اما در اینجا آن را خراب میکنند." که کارشناسان شهری در جواب این نظرات می گویند: آثار باستانی تعریف خاص خودشان را دارند و اگر در بافت فرسوده نیز ساختمان، بنا یا جایی جزء آثار باستانی باشد حتما مسئولان باید آن را بهسازی کرده و در حفظ آن بکوشند. اما به گفته تصمیم گیرندگان در شهرداری مشهد، در این محله آثار باستانی وجود ندارد که بخواهند آن را نگه دارند.
رییس شورای اسلامی شهر مشهد در خصوص علت طولانی شدن نوسازی محله آبکوه می گوید: گروهی از شهروندان معترضند که چرا در مشهد مانند سایر کشورها، شهرداریها مکانهای ساختهشدهای را در بدو امر در اختیار شهروندان ساکن بافت فرسوده قرار نمیدهد. باید در پاسخ این دوستان بگویم این کار به علت عدم تملک تمام زمینها ممکن نیست و از افراد تحصیلکرده ساکن محله خواهش کرده ایم که به افرادی که مظلومترند و ترس از آینده دارند کمک کنند چرا که قصد ما رضایتمندی مردم است تا در فضایی تمیز و بهداشتی و برخوردار از تمامی امکانات زندگی کنند.
باتوجه به پیشرفت های چشمگیر صورت گرفته در فن آوری های خاص مرتبط کاربرد علوم وتجهیزات روز در جهت رسیدن به اهداف عالی اجتناب ناپذیر است، لذا لازم است باهمکاری ومشارکت ارگان هایی چون شهرداری مشهد نقشه های فنی و مدل های لازم در خصوص وضعیت شهر، ابنیه، امکانات و تجهیزات، قابلیت هاوتوانمندی ها و نیروهای دراختیار تهیه وبااستفاده از متدهای جهانی و مشاوران سطح اول طرح جامع مدیریت بحران برای دومین کلان شهر مذهبی جهان تهیه شود.
