جوان آنلاین: با فرارسیدن فصل سرما، توجه اغلب خانوادهها و مراکز اداری به تأمین گرمای محیط معطوف میشود، اما آنچه کمتر مورد توجه قرار میگیرد، نسبت مستقیم دمای محیط با سلامت بدن انسان است. در بسیاری از خانهها، ادارات و بانکها، گرمایش افراطی به یک عادت تبدیل شده است. گویی ذهن برخی افراد همین که اسم فصل پاییز و زمستان میآید فارغ از میزان سرمای محیط عادت کرده تا محیط را گرمتر حس کند. این عادت در ظاهر برای ایجاد آسایش انجام میشود، اما در عمل میتواند تعادل طبیعی بدن را بر هم بزند و زمینهساز بروز اختلالات جسمی و کاهش کیفیت زندگی روزمره شود. افزایش بیشازحد دمای محیطهای بسته، بهویژه در فصل زمستان، تنها به هدررفت گاز و برق محدود نمیشود. گرمای غیرطبیعی و مداوم میتواند موجب خوابآلودگی، ضعف عمومی، سردرد، کاهش تمرکز و حتی تغییرات نامطلوب در فشار خون و ضربان قلب شود. این موضوع برای کودکان، سالمندان و افراد با مزاجهای حساس، اهمیت دوچندان دارد، در حالی که بسیاری تصور میکنند گرمتربودن فضا به معنای سالمتر بودن آن است، یافتههای پزشکی نشان میدهد سلامت بدن نه صرفاً با افراط در گرمایش، بلکه با تعادل دمایی ممکن خواهد بود. از سوی دیگر، سبک زندگی امروز کمتر به راهکارهای ساده و کمهزینهای مانند پوشیدن لباس مناسب، تنظیم صحیح وسایل گرمایشی، عایقسازی پنجرهها و بهرهگیری از گرمای طبیعی خورشید توجه دارد. راهکارهای سادهای که هم به حفظ سلامت کمک میکنند و هم نقش مهمی در کاهش مصرف انرژی و پیشگیری از اسراف دارند. بیتوجهی به این اصول، نهتنها فشار مضاعفی بر زیرساختهای انرژی کشور وارد میکند، بلکه سلامت فردی و جمعی جامعه را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. در این چارچوب، گفتوگوی پیشرو با یک پزشک طب سنتی انجام شده است تا با نگاهی سلامتمحور به این پرسش پاسخ دهد که دمای مطلوب بدن و محیط زندگی چقدر است و چگونه میتوان با رعایت اصول ساده، بدون گرمایش افراطی هم از سلامت جسم محافظت و هم به اصلاح الگوی مصرف انرژی در خانهها و محیطهای کاری کمک کرد.
دکتر غلامرضا کردافشاری، پزشک متخصص طب سنتی و استاد دانشکده طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفتوگو با «جوان» دمای طبیعی بدن انسان سالم را بین ۳۶ تا ۷/۳۷ بیان کرده و در طی زمانهای مختلف شبانهروز متغیر میداند.
وی همچنین دمای مناسب برای محل زندگی یا محل کار ۱۸ تا ۲۰ درجه سانتیگراد دانسته و میگوید: این دما در افراد گرم مزاج مطلوب بوده، اما ممکن است برای افراد سرد مزاج احساس سرما ایجاد کند.
دکتر کردافشاری در پاسخ به این سؤال که آیا گرمایش زیاد میتواند خطر کمآبی یا خشکی پوست و مخاطها را افزایش دهد، توضیح میدهد: هوای گرم باعث جذب خون به سطح پوست شده و پوست را سرخ میکند. همچنین تماس مداوم با هوای گرم باعث میشود که رنگ پوست کمکم به زردی متمایل شود، فرد به تدریج لاغر شود و حتی ممکن است مشکلاتی از قبیل سردرد و خوابآلودگی برای او ایجاد شود.
این پزشک متخصص طب سنتی یادآور میشود: اگر گرمای وارده به بدن در حدی باشد که بدن نتواند با دفع آن کاهش دما داشته باشد، بدن شروع به گرم شدن میکند و شخص به استرس گرمایی نزدیک میشود. بدن برای مقابله با آن و دفع گرمای اضافی، منافذ پوست را گشوده و تعریق را زیاد میکند و این افزایش تعریق موجب تحلیل قوا و ضعف بدن میشود.
یکی دیگر از اثرات نامطلوب گرمای بیش از حد فراتر از مشکلات پوستی بوده که دکتر کردافشاری درباره آن میگوید: افرادی که در معرض هوای بسیار گرم قرار دارند، کماشتها بوده و عطش بسیار و ادرار کم دارند. همچنین گرمای زیاد و مداوم باعث تعفن رطوبات اضافی بدن و ایجاد بیماری میشود، بنابراین قرارگرفتن در معرض گرمای شدید برای افراد سالم توصیه نمیشود، ولی گرمای کم و بهتدریج در این افراد، باعث تحلیل تدریجی مواد و رطوبات اضافه شده و از تعفن آنها پیشگیری میکند.
وی در پاسخ به این سؤال که آیا دمای خیلی بالا روی کیفیت خواب و عملکرد ذهنی افراد تأثیر میگذارد، بیان میکند: هنگام خواب باید حداکثر فاصله را از وسایل سرمایشی یا گرمایشی منزل رعایت کرد و خوابیدن زیر سرمای مستقیم کولر یا حرارت مستقیم بخاری و شوفاژ توصیه نمیشود.
به اعتقاد این استاد دانشگاه، هوای بسیار گرم میتواند باعث افزایش فشارخون سیستولیک و کاهش فشار خون دیاستولیک و افزایش ضربان قلب شود.
دکتر کردافشاری ادامه داد: تأثیر هوا به مزاج افراد هم بستگی دارد و این تغییرات در گرم مزاجان بسیار بارزتر است و زودتر بروز میکند و در سرد مزاجان با دماهای بسیار بالاتری بروز مییابد.
سالمندان، کودکان و بیماران قلبی - عروقی و تنفسی نیز تأثیر دمای بالا قرار میگیرند و طبق گفته این پزشک طب سنتی سالمندان و کودکان حتی زودتر از افراد دیگر تحت تأثیر تغییرات دمایی و اثرات سوء آن قرار میگیرند.
دکتر کردافشاری توصیههایی به خانوادهها و مدارس برای مدیریت دمای محیط داشت و در توضیح آن خاطرنشان میکند: بستن پنجرهها، استفاده از درزگیر، استفاده از گرمای طبیعی خورشید در روزهای آفتابی، خاموش کردن به موقع بخاری یا وسایل گرم کننده در مواقعی که کسی در منزل، محل کار یا اداره حضور ندارد، تنظیم دمای وسایل گرمکننده برای حفظ دمای مطلوب محیط و پوشیدن لباس مناسب براساس مزاج میتواند از هدر رفت انرژی جلوگیری کند و در عین حال دمای مطلوب محیط را فراهم کند.
