جوان آنلاین: سپهبد شهید محمد پاکپور را بهراستی «معمار امنیت پایدار ایران» نامیدهاند. سرداری که ۱۶ سال فرماندهی نیروی زمینی سپاه را برعهده داشت، عملکرد و اشراف فوقالعادهای به مناطق مختلف کشورمان پیدا کرده بود. در دوره فرماندهی او، با وجود سرمایهگذاری بسیار دشمن برای ایجاد ناامنی در شمالغرب و جنوبشرق کشور، حضور پاکپور و اقداماتش از بسیاری وقایع ناگوار جلوگیری کرد. حاج محمد که از سن ۱۸ سالگی و ورود به جبهه کردستان، خط جهاد را آغاز کرده و با مسائل و مشکلات امنیتی در مناطق مرزی آشنا شده بود، بعد از آن تمام عمرش را وقف تأمین امنیت کرد؛ چه در دوران دفاع مقدس هشتساله و چه در سالهای طولانی پس از آن. عملکرد شهید پاکپور هم به عنوان فرمانده نیروی زمینی سپاه در تأمین امنیت مرزها و هم به عنوان فرمانده کل سپاه در فاصله ۹ ماهه دو جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و ۴۰ روزه بهقدری درخشان بود که اثرات این اقدامات هماکنون نیز مشاهده میشود.
رزمنده ۱۸ ساله در مسیر کردستان
سردار شهید محمد پاکپور متولد سال ۱۳۴۰ در روستای دهسد از توابع خنداب اراک بود. او که در سال ۵۸ وارد سپاه شد، از سابقون این نهاد انقلابی نام گرفته بود. پاکپور در سن ۱۸ سالگی و با شروع غائله کردستان به این خطه از کشورمان رفت و جهاد را از همان زمان شروع کرد. او در طول دوران دفاعمقدس ۱۰ ساله (از غائله کردستان از سال ۵۸ تا سال ۶۸ الی ۶۹ که لشکرها همچنان در مناطق جنگی خط داشتند) زندگیاش را وقف ایستادگی در برابر گروهکهای ضد انقلاب و دشمن متجاوز کرده بود. همین حضور در جبهههای مختلف دفاع مقدس، تجربیات ارزشمندی بر دانش نظامی شهید پاکپور افزوده بود؛ چنانکه حاج محمد در همین مقطع، سمتهایی، چون فرماندهی یگان زرهی سپاه و سپس لشکر ۸ نجف و لشکر ۳۱ عاشورا را برعهده گرفته بود.
مبارزه با پژاک در اولین سالهای فرماندهی
پس از پایان دفاع مقدس، تقریباً تمامی سمتهای شهید پاکپور مرتبط با تأمین امنیت و حضور در مناطق عملیاتی بود. چنانکه در سابقه او، فرماندهی قرارگاه نصرت، قرارگاه شمال، معاونت عملیات کل سپاه، رئیس ستاد نیروی زمینی سپاه و نهایتاً فرماندهی نیروی زمینی سپاه از سال ۱۳۸۸ دیده میشود.
اگر بخواهیم مروری گذرا به وقایع عمده دوران ۱۶ ساله فرماندهی شهید پاکپور در نیروی زمینی داشته باشیم، او در زمانی سکان فرماندهی این نیرو را برعهده گرفت که پژاک (شاخه ایرانی پ. ک. ک یا همان حزب کارگران کردستان ترکیه) فعالیتهای گستردهای در شمالغرب کشورمان آغاز کرده بود. شهید پاکپور در اولین سالهای فرماندهیاش در نیروی زمینی، طرحهای عملیاتی دقیقی برای مقابله با این گروهک به اجرا گذاشت و تا تیرماه سال ۹۰، ضربات سختی به پژاک وارد کرد. سپس با یک وقفه کوتاهمدت به دلیل ماه مبارک رمضان، دوباره جنگ با پژاک آغاز شد و تا شهریورماه همین سال (۱۳۹۰) پژاک با تلفات بسیار سنگین مجبور شد از مرزهای ایران خارج شود.
هرچند درگیری با پژاک و دیگر گروههای ضد انقلاب در شمالغرب کشور تا سالهای بعد همچنان ادامه یافت، اما اقدامات عملیاتی شهید پاکپور در کنار رایزنیهای دیپلماتیک در زمان دولت شهید رئیسی باعث شد تا نهایتاً پیمان امنیتی تهران- بغداد در اسفندماه ۱۴۰۱ ازسوی شهید علی شمخانی و قاسم الاعرجی، مشاور وقت شورای امنیت ملی عراق، برای خلع سلاح احزاب کرد ایرانی مستقر در اقلیم کردستان و تحویل اردوگاههایشان به دولت عراق یا اقلیم کردستان به امضا برسد.
شکست داعش و توجه به جنوب شرق کشور
در زمان فرماندهی شهید پاکپور در نیروی زمینی سپاه بود که شکست داعش در عراق و سوریه، منجر به انتقال بخشی از توان گروههای سلفی به مرزهای جنوب شرق کشور شد. از همین زمان، شهید پاکپور اقدامات بسیار گستردهای را برای تأمین امنیت در سیستان و بلوچستان انجام داد. چنانکه پس از شهادت ۱۰ نفر از رزمندگان فراجا در منطقه تفتان سیستانوبلوچستان به تاریخ ۵ آبانماه ۱۴۰۳، سلسله رزمایشهای «شهدای مدافع امنیت» ازسوی نیروی زمینی سپاه آغاز شد که تا ماهها ادامه پیدا کرد و وجب به وجب مناطقی، چون نیکشهر، قصرقند، راسک، سرباز و بخشی از مهرستان از لوث وجود اشرار و خصوصاً گروهک تروریستی جیشالظلم پاکسازی شد.
ماجرای مجلس و اشراف دقیق عملیاتی
شهید پاکپور به دلیل طولانی بودن مدت فرماندهیاش در نیروی زمینی سپاه و همچنین حضور عملیاتی که شخصاً در مناطق درگیری داشت، اشراف فوقالعادهای به اغلب مناطق مرزی یا مناطق آلوده به وجود تروریستها داشت.
سردار محمدنظر عظیمی، معاون هماهنگکننده قرارگاه مرکزی امام حسین (ع) در این خصوص میگوید: «شهید پاکپور با وجود مأموریتهای گسترده و حضور مستمر در مناطق مختلف عملیاتی نیروی زمینی سپاه، نسبت به بسیاری از فرماندهان قرارگاهها اشراف بیشتری بر مناطق مأموریتی داشت. بهگونهای که همه ارتفاعات، روستاها، مناطق حساس و حتی جزئیات درگیریهای رخداده را بهخوبی میشناخت و همواره در کوتاهترین زمان ممکن خود را به محل حوادث و رخدادها میرساند.»
حضور عملیاتی شهید پاکپور در مناطق درگیری به حدی بود که وقتی در سال ۱۳۹۶، مجلس شورای اسلامی مورد حملات تروریستی قرار گرفت، خود شهید پاکپور شخصاً در بهارستان حاضر شد و فرماندهی یگان ویژه تکاوران صابرین را در محل مجلس شورای اسلامی برعهده گرفت. به شهادت دوستان و همرزمانش، شهید پاکپور از چیزی واهمه نداشت و شخصاً فرماندهی بسیاری از عملیاتها را برعهده میگرفت.
سردار عظیمی میگوید: «بارها شاهد بودم ایشان شخصاً در مناطق حضور پیدا میکرد و از نزدیک مسائل را مورد بررسی قرار میداد. این روحیه ناشی از احساس مسئولیت بالا و دلسوزی عمیق ایشان نسبت به مأموریتها و نیروهای تحت امر بود. حتی در مواردی که درگیریها محدود بود، مانند یکی از عملیاتها که شاید تنها یک شهید تقدیم شده بود، سردار شهید پاکپور ضمن حضور در منطقه، موضوعات را با دقت و حساسیت ویژه بررسی میکرد.»
ولایتمداری و توصیه رهبری به سردار پاکپور
تلاشهای شهید پاکپور برای تأمین امنیت در مرزهای کشورمان به حدی تأثیرگذار بود که به گفته سردار جواد استکی، فرمانده قرارگاه سیدالشهدا (ع) نیروی زمینی سپاه، رهبر شهید انقلاب به ایشان گفته بودند: «من امنیت را از شما و از سپاه میخواهم.»
سردار استکی میگوید: «همان جملهای که رهبر معظم انقلاب در مورد حاجقاسم فرمودند، در مورد شهید پاکپور هم صدق میکند. ایشان هم دارای تدبیر بود، خوب فکر میکرد، خوب برنامهریزی میکرد و در میدان رزم شجاعتش مثالزدنی بود، بهگونهای که بعضی از فرماندهان برای کنترل ایشان در رفتن به جبههها، مجبور بودند ایشان را با محافظ کنترل کنند.»
فرمانده قرارگاه سیدالشهدا (ع) تصریح میکند: «هرگاه شهید پاکپور خدمت مقام معظم رهبری میرسید و گزارش میداد، جملات و تدابیر ایشان را جمله به جمله یادداشت میکرد و در سپاه و نیروی زمینی پیاده میکرد. حضرت آقا به ایشان میفرمودند: من امنیت را از شما و از سپاه میخواهم. این افتخار بزرگی برای شهید پاکپور بود.»
توجه به مناطق محروم و محرومیتزدایی
شهید پاکپور که تجربه حضور در کردستان اوایل انقلاب را داشت به رسم رزمندگان و فرماندهان آن دوران به خوبی متوجه شده بود که امنیت پایدار نه تنها از مسیر مبارزه با اشرار، بلکه با محرومیتزدایی و توجه به زندگی و معاش مردم بومی منطقه حاصل میشود. از همین رو شهید پاکپور به هر منطقهای که وارد میشد، سعی داشت تا به ارتقای سطح زندگی مردم آن منطقه کمک کند.
سردار استکی در همین خصوص میگوید: «یکبار توفیق داشتم خدمت سردار پاکپور به محضر حضرت آقا برسیم. بنا بود نیمساعتی از محرومیتزدایی گزارش دهیم، اما دو ساعت و نیم طول کشید. شهید پاکپور کارهای عظیمی را که در زمینه آبرسانی، خانهسازی، مدرسهسازی، مسدود کردن مرزها، ایجاد اشتغال و رسیدگی به بیبضاعتان انجام داده بود، گزارش داد. لبخندی زیبا بر چهره حضرت آقا نشست و فرمودند: «این خدمتی که شما و همکارانتان میکنید، مهمتر از هر خدمتی در این دنیاست که به بندگان خدا میشود.» شهید پاکپور میگفت: «رضایت حضرت آقا که نایب امام زمان (عج) است، مرا راضی میکند و خستگی شبانهروزی را از من میزداید.» توجه شهید پاکپور به محرومیتزدایی درحالی بود که خود ایشان کمخوراک بود. شاید یک صبحانه میخورد و ناهار نمیخورد. هزینهاش کم بود، اما نفعی که به جامعه و مردم میرساند، بینظیر بود.»
سردار مردمدار، مردمیار و مردمدوست
سردار سید ضیاءالدین حزنی، دبیر قرارگاه مرکزی جهاد سازندگی و محرومیتزدایی سپاه پاسداران هم خاطرات بسیاری از ورود جدی شهید پاکپور به بحث محرومیتزدایی دارد. حزنی میگوید: «سردار پاکپور فرماندهای بنبستشکن، چریک و یکی از یاوران اصلی قرارگاه مرکزی محرومیتزدایی سپاه بود. هر زمان که با مشکل، گره یا مانعی در مجموعه سپاه مواجه میشدیم، شهید پاکپور عزیز مرجع مراجعه ما بود و همواره برای رفع مسائل کمک میکرد. ایشان در دوران فرماندهی نیروی زمینی سپاه، در حوزه محرومیتزدایی مثل ساعت کار میکرد و پس از آن نیز در مدت کوتاه مسئولیت فرماندهی کل سپاه، اقدامات بسیار بزرگی را به انجام رساند. ما مدیون شهید پاکپور هستیم؛ به خاطر همه خدماتی که به مردم مستضعف و محروم در شمالغرب، جنوبشرق، مناطق صعبالعبور و مرزی، روستاهای دورافتاده و دیگر نقاط کشور ارائه کرد و هرگز نمیتوانیم محبتها، حمایتها و پشتیبانیهای ایشان را فراموش کنیم.»
۹ ماه پربرکت در فرماندهی کل سپاه
بعد از شهادت سردار حسین سلامی در اولین ساعت شروع جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، رهبر شهید انقلاب طی حکمی، سردار پاکپور را به فرماندهی کل سپاه منصوب کردند. ایشان تقریباً ۹ ماه فرمانده کل سپاه بودند و هم به اذعان همرزمان و هم طبق گفته خانوادهاش، در این ۹ ماه شاید یک یا دو بار بیشتر با خانواده دیدار نداشتند. خواهر شهید در همین خصوص گفته است: «در آن مدت ما اصلاً ایشان را نمیدیدیم. شاید یک یا دو بار با خانواده دیدار داشتند. بیشتر ارتباط ما با تلفن بود. دائم مشغول کار بود و خودش را وقف تأمین و تقویت نیروی سپاه کرده بود. در آن ۹ ماه ایشان به اندازه ۹ سال کار کرد.»
از اواخر خردادماه سال ۱۴۰۴ تا ۹ اسفند همین سال که شهید پاکپور فرمانده کل سپاه شده بود، به قدری در این زمان کوتاه خوش درخشید و خوب عمل کرد که با شروع جنگ تحمیلی رمضان، نیروی هوافضای سپاه توانست در فاصله دو ساعت بعد از تجاوز دشمن، علاوه بر سرزمینهای اشغالی فلسطین، تمامی پایگاههای امریکا در کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس را زیر ضربات سخت موشکی و پهپادی وعده صادق ۴ قرار دهد. از همان اولین روزهای جنگ تحمیلی سوم مشخص بود که فرماندهان جدید چه در سپاه، چه در ارتش و چه در ستاد کل نیروهای مسلح (امیر شهید موسوی) به خوبی از فرصت بین دو جنگ بهره برده و سطح آمادگی نیروهای مسلح را به خوبی ارتقا دادهاند.
