هرمزگان؛ استانی در جنوب ایران که به دلیل وضعیت جغرافیایی و آب و هوای خاصش تا همین اواخر حرفهای زیادی در زمینه کشاورزی و تولید محصولات داشت. از ویژگیهای بارز این استان همین بس که وقتی فصل سرما در بسیاری از مناطق ایران شروع و کارهای کشاورزی تعطیل میشوند تازه فصل جدیدی برای کارهای کشاورزی در هرمزگان آغاز میشود. فصلی که میتواند محصولات تازه باغی را به دست هموطنان برساند. با این حال بخش کشاورزی هرمزگان در بخش صنایع تبدیلی یکی از فقیرترین استانهای کشور است و با توجه به اینکه حمایت خوبی از صنعت کشاورزی در استان نشده است وضعیت کشاورزان هرمزگانی هم چندان مطلوب نیست و جوانان تمایلی به اشتغال در بخش کشاورزی ندارند، زیرا این شغل را کمدرآمد میدانند.
وقتی به تناسب میزان سطح زیر کشت هرمزگان در مقایسه با کل کشور توجه کنیم مشخص میشود این استان با رقم ۱۶۰ هزار هکتار در مقایسه با کل سطوح زیر کشت کشور که ۱۸ میلیون هکتار است، سهم زیر ۵ درصدی را به خود اختصاص داده است، اما به دلیل داشتن ظرفیتهای خاص میتواند اقتصادی باشد. هرمزگان از قابلیت و وضعیت مناسبی در حوزه کشاورزی برخوردار است و پتانسیل از این بهتر شدن را دارد، بنابراین اگر به صنعت کشاورزی هرمزگان توجه و بهدرستی مدیریت شود یکی از استانهایی است که میتواند جایگاه خوبی در ارزش افزوده داشته و اقتصادی باشد، اما شواهد نشان میدهد طی سالهای اخیر نه تنها چنین اتفاقی رخ نداده است بلکه در زمان برداشت هر کدام از محصولات این دلالان هستند که وضعیت بازار و قیمتهایش را به نفع خود مدیریت میکنند.
حمایتهایی در حد حرف
هرمزگان فقط در بخش محصولات خارج از فصل با تولید بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن محصول رتبه دوم کشور را پس از استان بوشهر به خود اختصاص داده است. وجود چنین ظرفیتی در استان باعث شده است تا هرمزگان نقش مهمی در تنظیم بازار محصولاتی مانند گوجه فرنگی، خیار، انواع فلفل، پیاز، سبزی، کدو، سیبزمینی، بادمجان و هندوانه در فصلهای پاییز، زمستان و بهار داشته باشد، اما طی سالهای اخیر وقتی زمان برداشت محصولات میشود اخبار گوناگونی در مورد عدم حمایت از کشاورزان و روی زمین ماندن محصولات به گوش میرسد. از گوجهای که کیلویی ۴۰ تومان از کشاورز میخریدند تا پیاز و هندوانهای که به خاطر پایین بودن قیمت اصلاً ارزش برداشت نداشتند.
بحرانی شدن کشاورزی هرمزگان محصول چند ماه اخیر نیست و این را میتوان از حرفهای مسئولانی که از قبل در این مورد هشدار میدادند متوجه شد. اواخر سال گذشته بود که رئیس مجمع نمایندگان هرمزگان در مجلس با بیان اینکه وضعیت کشاورزان استان هرمزگان مطلوب نیست و جوانان تمایلی به اشتغال در بخش کشاورزی ندارند، زیرا این شغل را کمدرآمد میدانند، گفت: «وضعیت تولید و درآمد کشاورزان هرمزگان چندان خوشایند نیست که انتظار میرود دولت و مجلس با مشارکت یکدیگر فضا را به سمتی ببرند که فرد با عشق به کشاورزی بپردازد.»
حسین هاشمی تختی افزود: «مدیران جهادی باید بیشتر در متن زندگی کشاورزان قرار گیرند و روشهای صحیح هزینهکرد تسهیلات را به کشاورزان بیاموزند تا به درآمد برسند. در همین راستا بخشودگی وامهای زیر ۱۰۰ میلیون تومان از برنامههای مجلس برای کمک به کشاورزانی بود که نمیتوانستند تسهیلات دریافتی را پرداخت کنند.»اما گویی حرفهای خوب و حمایتها لحظهای و تاریخ مصرفشان چند روزه است و دوباره همه چیز به روال قبل و امان خدا باز میگردد. زیرا بعد از آن باز کشاورزان ماندند و زحمات بینتیجهشان که روی زمین ماند و سودی که دلالان بردند.
هرمزگان هنوز پایانه فروش ندارد
سال گذشته دبیر اجرایی خانه کشاورز هرمزگان هم با گلایه از مسئولان استان در حمایت از کشاورزان درخواست کرده بود تا هر حمایتی با راهاندازی پایانه فروش محصولات کشاورزی آغاز شود. ابوطالب جوادی در مورد وضعیت فروش محصولات کشاورزی در هرمزگان گفت: «خامفروشی محصولات کشاورزی در هرمزگان به یک آفت و مشکل در حوزه تولیدات استان هرمزگان تبدیل شده است. برای فرآوری و تولید محصولات کمپوتی و جلوگیری از ضرر و زیان کشاورزان باید فکری کرد.»
وی تأکید کرد: «صددرصد میوههایی که در میدان بار بندرعباس عرضه میشود فروش نمیرود و باقیمانده متأسفانه دور ریخته میشود و برای بهرهگیری از باقی میوهها هیچ فکر اقتصادیای از سوی مسئولان امر نشده است.»هرچند جذب سرمایهگذار و ارائه جاذبههای سرمایهگذاری در حوزه راهاندازی کارخانههای فرآوری محصولات کشاورزی میتواند در تولید دوچندان محصول قابل عرضه در بازار و جلوگیری از هدررفت باقی میوهجات ثمربخش باشد، اما همین جذب سرمایه هم نیاز به برنامههایی جامع و مدون دارد که جای خالی آن در زمان دور ریخته شدن محصولات کشاورزی یا مفتخری آنها توسط دلالان به خوبی مشهود است.
البته دبیر اجرایی خانه کشاورزی هرمزگان گفته بود خانه کشاورز استان آماده پذیرهنویسی و جذب سرمایهگذار برای احداث کارخانجات فرآوری محصولات کشاورزی در استان است. به شرطی که مسئولان حوزه اقتصادی و کشاورزی استان نیز فرآیند جذب و سرمایهگذاری را تسهیل کنند تا سرمایهگذار با فراغ بال بیشتری برای حضور در استان تشویق شود.
جوادی تأکید کرد: «کشاورزان نباید برای فروش محصول به دنبال خریدار باشند، بهرغم اینکه سالهاست موضوع پایانه فروش محصولات کشاورزی مطرح شده است ولی اقدام عملی از سوی مسئولان ندیدهایم. فعلاً همه در حد حرف بیان شده است.»به هرحال وقتی امسال نماینده کشاورزان نمونه استان هرمزگان گفت: «بنده کشاورز روستای سرچاهان از توابع شهرستان حاجیآباد هستم که در دو سال ۶۵۰ تن گندم بذری و ۲ هزار تن محصولات سبزی و صیفی جهت صادرات تولید کردهام، اما از مسئولان میخواهم از بنده و طرحهایم در سطح کلان استفاده کنند.» تازه متوجه شدیم که هیچ ارادهای برای حمایت از کشاورز و کشاورزی وجود ندارد. چون حسین شاهنظری توانسته بود با تنها ۴ هزار و ۵۰۰ مترمکعب آب ۱۰ تن گندم، ۱۵۰ تن گوجه، ۷ تن ذرت و ۱۰۰ تن خربزه تولید کند.
