جوان آنلاین: با آغاز فصل گرما و اوجگیری سفرهای داخلی، سواحل شمالی کشور بار دیگر به یکی از پرترددترین مقصدهای گردشگری تبدیل میشوند. جایی که در کنار جذابیت دریا، خطرهای پنهان نیز هر سال جان شماری از مسافران را تهدید میکند. تجربه چند سال اخیر نشان داده اجرای «طرح ساماندهی سواحل» با همکاری هلالاحمر، سازمان نجاتغریق و نیروی انتظامی توانسته آمار غرقشدگی را به شکل محسوسی کاهش دهد. اکنون قرار است این طرح یک گام جلوتر برود و «سامانه هوشمند پایش ساحلی» برای نظارت برخط و علمی بر حوادث دریایی راهاندازی شود.
طول سواحل کشور حدود ۵ هزار و ۸۰۰ کیلومتر برآورد میشود که ۸۹۰ کیلومتر آن در شمال قرار دارد و نوار ساحلی استانهای گیلان، مازندران و گلستان را دربر میگیرد. نزدیکی مسیر، هزینه پایینتر سفر و دسترسی آسان، باعث شده این سه استان در مناسبتهای مختلف، مقصد بخش بزرگی از مسافران باشند. در چنین شرایطی، شنا یکی از رایجترین تفریحات سفر است. اما ناآشنایی با محدودههای مجاز شنا، جریانهای خطرناک و نقاط حادثهخیز، گاهی یک تصمیم چند دقیقهای را به حادثهای جبرانناپذیر تبدیل میکند. همین واقعیتها ضرورت نظارت همهجانبه و مدیریت یکپارچه ساحل را دوچندان کرده است.
اجرای طرح ساماندهی
وجود حدود هزار نقطه حادثهخیز در سواحل شمالی سه استان، از دلایل اصلی شکلگیری و جدی شدن طرح ساماندهی سواحل بوده است؛ طرحی که طی سالهای گذشته با همکاری هلالاحمر، سازمان نجاتغریق و نیروی انتظامی اجرا شده و بنا بر گزارشها اثر بازدارندهای بر حوادث داشته است.
معاون وزیر کشور و رئیس سازمان امور اجتماعی کشور، در نخستین جلسه ستاد ساماندهی سواحل سه استان شمالی، با اشاره به نتایج اجرای این طرح گفت: «طبق آخرین آمار با اجرای این طرح تعداد جانباختگان بر اثر غرقشدگی در سواحل شمالی کشور کاهش قابل توجهی پیدا کرده است.»
سیدمحمد بطحایی با تأکید بر اینکه افزایش سفرها، کار را دشوارتر کرده است، افزود: «با وجود افزایش تعداد گردشگران که در برخی مقاطع تا پنج برابر شده است، توانستیم آمار غریق را از ۳۰۰ نفر در سالهای گذشته به ۵۰ نفر برسانیم و باید تمهیداتی اندیشیده شود تا این مقدار نیز به حداقل ممکن و حتی صفر برسد.»
در کنار این دستاوردها، واقعیت میدانی همچنان هشدار میدهد که حوادث دریایی به صفر نزدیک نشده است. کارشناسان، بخشی از دلایل تداوم حادثه را در ضعف زیرساختها، فرسودگی تجهیزات و کمتوجهی به مسائل نیروی انسانی جستوجو میکنند. مسائلی که اگر حل نشوند، میتوانند اثر برنامههای پیشگیرانه را کاهش دهند.
پایش هوشمند سواحل
جدیدترین حلقه این برنامه، راهاندازی «سامانه هوشمند پایش ساحلی» است؛ سامانهای که قرار است پایش و نظارت بر کاهش حوادث دریایی را بهصورت برخط انجام دهد و دادههای دقیقتری برای تصمیمگیری فراهم کند.
بطحایی با اشاره به کارکرد این سامانه تصریح کرد: «اطلاعات ثبتشده در این سامانه، مبنای ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی خواهد بود و بهرهگیری از آن برای مدیریت علمی دادههای ساحلی و کاهش حوادث دریایی ضروری است.» براساس توضیحات ارائهشده، هدف از این اقدام آن است که مدیریت ساحل از شکل مقطعی و صرفاً واکنشی خارج شود و با تکیه بر داده، پیشبینی و پیشگیری تقویت شود. در سالهای اخیر از ابزارهایی مانند توسعه نقاط ایمن، طرحهای سالمسازی، استفاده از پهپاد و حتی هوش مصنوعی نیز صحبت شده است، اما مسئولان میگویند بدون نظم دادهای و پایش یکپارچه، این ظرفیتها به نتیجه کامل نمیرسد.
چالش نجاتغریق
در قلب اجرای طرح ساماندهی، ناجیان غریق ایستادهاند. نیروهایی که با وجود سختی کار، ساعات طولانی حضور در ساحل و مواجهه مستقیم با خطر، هنوز با دغدغههای جدی معیشتی و تجهیزاتی روبهرو هستند. کمبود انگیزه برای ورود به این حرفه، یک هشدار جدی برای تابستانهای شلوغ است، زیرا هر خلأ در نیروی انسانی، مستقیماً به کاهش ضریب ایمنی منجر میشود. هرچند اعلام شده حقوق نجاتغریقهای حاضر در طرح ساماندهی سواحل از امسال به ۲۵ میلیون تومان افزایش مییابد، اما برخی فعالان این حوزه معتقدند این رقم به تنهایی برای جذب و نگهداشت نیروی متخصص کافی نیست و «پرداخت منظم»، «تجهیزات استاندارد» و «حمایت رفاهی» نیز باید همزمان دیده شود.
بطحایی در این باره گفت: «رسیدگی به موضوع البسه، حقوق، امکانات و پرداخت منظم مطالبات ناجیان غریق باید با جدیت دنبال شود و همواره قدردان تلاشهای نیروهای غریقنجات، هلالاحمر، نیروی انتظامی و سایر دستگاههای امدادی هستیم.»
در کنار نیروی انسانی، تجهیزات نیز مسئلهای تعیینکننده است. تأمین اقلامی مانند سکوهای دیدهبانی، جتاسکی، خودروهای چهارچرخ و ادوات امدادی به گفته مسئولان از چالشهای اجرای کامل طرح است که رئیس سازمان امور اجتماعی کشور وعده داده برای رفع آن پیگیری لازم انجام خواهد شد.
