گويا مسئولان حج و زيارت تنها چاره را براي آنكه حجاج ايراني متوجه نادرستي كار بشوند، در اين ديده بودند كه سفارش چنين مستندي را به شبكه قرآن بدهند تا در قالب فيلم و تصويربه آنها بگويند مسلمانان هنگام نماز چه ميكنند و شما چه ميكنيد؟! متأسفانه هجوم براي خريد سوغات به معضل تبديل شده است، بهصورتيكه حتي حضرت آقا هم گلايهمندانه ازاين وضع درسخناني خواستند تا حجاج ايراني از اين فرصت كوتاه كمال بهره را ببرند و حتي سوغات را از همين جا بخرند زيرا فرقي نميكند مهم هديه دادن است، البته فرهنگسازي دراين مسئله يكشبه رخ نميدهد و تنها به سازمان حج و زيارت برنميگردد اين ماجرا ماحصل فعاليتهاي عظيم فرهنگي نهادها و سازمانهايي است كه فقط به پركردن بيلان كاري خود ميانديشند نه فرهنگسازي.
اين همه ستاد اقامه نماز در ادارات و سازمانها تشكيل شده است ولي بازخوردش چه بوده آيا توانستهاند نماز اول وقت را جا بيندازند تا اگر كسي از اين ادارات راهي خانه خدا شد، بداند اول نمازبعد ازآن سايركارها؟! اينكه بعضاً حجاج ايراني در وقت نماز جلوي فروشگاهها و مغازههاي وهابيون جمع ميشوند تا زودتر و بيشتر خريد كنند، آقايان مسئول مقصر در درجه اول شما هستيد. مدير انجمن ادواردو آنيلي كه بخش رهيافتگان در نمايشگاه قرآن امسال را عهدهدار بود، ميگفت: «ما براي فرهنگسازي نماز اول وقت يكسري تابلوهاي مقوايي تهيه كرديم كه يك طرف آن صلوات و طرف ديگر آن جمله ۲۰ دقيقه براي نماز تعطيل است به همراه عكس شهيد همت درحال وضو گرفتن، اما با اينكه اين تابلوها فقط به نيت فرهنگسازي نماز اول وقت و رايگان بود هيچ نهاد يا سازماني از آن استقبال نكرد درحاليكه استقبال مردم خيلي زياد بود.»
در يك بررسي عمده سوغات زائران غيرايراني آب زمزم، خرما، تسبيح و برديماني بوده ولي بيشتر سوغات ايرانيان پارچه، پوشاك، اسباببازي، ساعت مچي و دوربين بوده است، يعني كالاهايي كه ارزش معنوي ندارند.
بهطور حتم كار فرهنگي در عرصه حج خيلي مهمتر از اعزام است، زيرا بايد از فرصت حضور زائران در اماكن شريف مدينه و مكه به نحو شايسته استفاده كرد و ازاين دوره كوتاه چند روزه براي ايجاد يك تحول دروني ماندگار براي زائران بهره برد، در نتيجه شرايطي چون معنويت مكانها و همجواري با سرزمين وحي، حاجيان را براي انجام فعاليتهاي حين سفر وا ميدارد، لذا ميتوان بخش زيادي از فعاليتهاي فرهنگي را مدتها قبل از سفر شروع كرد تا با آمادگي بيشتري به خانه خدا مشرف شوند.
امام خامنهاي مغتنم شمردن فرصتها در ايام حج و از دست رفتن فرصتها را اين طور بيان ميكنند: «حيف است انسان در مكه مكرمه در مجاورت مرقد پيامبر عظيمالشأن اسلام و مراقد ائمه هدي و... در كنار اينها باشد و بهجاي توجه به تذكر به فكر دنيا باشد.» در بخشي ديگر از فرمايشات خود خطاب به كارگزاران فرهنگي و اجرايي حج در مورد برنامهريزي در حج نيز فرمودند: «برنامهريزي فرهنگي، برنامهريزي سياسي و برنامهريزي مديريت كاروانها و گزينشها وتبليغ بايد با توجه به نيازها باشد.»
ايام حج فرصت بسيارمناسب و استثنايي براي صدور انقلاب اسلامي و فرهنگ شيعي ميان تعداد قابل توجهي از مسلمانان است، هم تبليغ قولي است و هم تبليغي عملي. در حقيقت زائر خانه خدا، علاوه بر اينكه معارف اصيل اسلام و آيات روشن الهي را مشاهده و پيام آن را دريافت ميكند، بايد اين پيام را به عنوان رهتوشه حج با خود به همراه برده و در محيط، شهر و آبادي خود نشر دهد، بنابراين مهندسي فرهنگي در امر حج، يك مقوله جدي است كه با روان و درون افراد سر و كاردارد و بايد به آن اهميت داد.
در اين ميان رسالت اصحاب رسانه بهخصوص رسانه ملي خطير و تأثيرگذار است ولازم است تا مديران رسانهها مفاهيم اين رويداد بزرگ را از ابعاد مختلف آسيبشناسي كرده و مشكلات فرهنگي را مطرح و يادآوري كنند، البته هميشه سختترين اموردر رسانه، فرهنگسازي در موضوعات مختلف از جمله امور حج بوده است زيرا كنگره بينالمللي حج محل حضور و بروز هزاران مسلمان از اقصي نقاط دنياست، بنابراين هر حاجي ايراني نماينده و سفير انقلاب اسلامي محسوب ميشود كه وظيفه مهمي عهدهدار است، البته كار فرهنگي را نميتوان منحصر به رسانهها يا پياده كردن يك يا چند برنامه در هتلها به زائران گوشزد نمود، زيرا همانگونه كه كار فرهنگي حاصل توجه يك يا چند دستگاه نيست و مجموعههاي مختلف بايد در اين امر مهم سهيم باشند تا كار نتيجه بخش باشد، به بيان ديگر ارتقاي فرهنگ حج يك فرآيند است نه يك پروژه كه به وسيله دستگاه خاصي صورت گيرد.
