با گذشت سه دهه و ورود به چهارمين دهه آغاز حكومت جمهوري اسلامي در كشورمان، هنوز حقايق بسياري است كه مردم، خاصه مردم عام از وجود آنها بياطلاع هستند يا از مختصات و تصور و درك آنها بياطلاعند. يكي از اين حقايق رهاوردهاي علمي و هستهاي است و در اين راستا هيچ فرد و سازمان و تشكلي توضيحي واضح و در عين حال قابل درك از اين موضوع براي مخاطبان عام و حتي مخاطبان خاص خود ارائه ننموده است. با اين همه از آنجايي كه تلاش براي بايكوت استفاده از انرژي هستهاي توسط غربيها و دشمنان اين مرز و بوم، بخشي از سناريوي سياه و مغرضانه دشمنان در جنگ نرم عليه ايران است، ضروري است كه رسانهاي مانند رسانه ملي كه موقعيتهاي بسيار خوبي مانند پوشش گسترده آنتن در سطح كشور و دعوت از كارشناسان و صاحبنظران اين حوزه دارد، در آگاهيبخشي به مردم و جامعه پيشقدم شود چرا كه آگاهي از اين مورد كمترين حق مردم و مخاطباني است كه همواره پشتيبان نظام جمهوري اسلامي ايران و انقلابي بودهاند كه خود در به ثمر رسيدن و شكلگيري آن نقش اصلي و مهمي داشتهاند.
با اين اوصاف بايد پذيرفت كه در ميان تجربههاي ضعيف برنامهسازي در رسانه ملي برنامههايي مانند «ثريا» كه برگرفته از حديث پيامبر گرامي اسلام (ص)* است با درك عميق از انتظارات مخاطب و مقوله مخاطبشناسي كه نياز اوليه هر رسانهاي ميباشد، توليد و روي آنتن رفته است.
اين برنامه كه با رويكردي تحليلي و تا حدودي انتقادي به آسيبشناسي مباحث علمي ميپردازد، با شعار «ديدهباني براي پيشرفت ايران» در هر قسمت با دستمايه قرار دادن يك موضوع و يك حوزه خاص به تشريح و به اصطلاح ملموس و محسوس شدن مباحث مطرح شده ميپردازد، در حالي كه اين مباحث قبل از آن براي اكثريت قريب به اتفاق مخاطبان از پيچيدگي و ثقل مبحث برخوردار بود.
با نگاهي به ساختار برنامه ثريا ميتوان به حرفهاي بودن و غناي توليد آن پي برد چرا كه در اكثر برنامههاي گفتوگو محور، موضوع بحث بايد آنقدر جذاب باشد كه بتواند ۱۲۰ دقيقه مخاطب را همپاي خود كند. در اين ميان برنامههاي گفتوگومحور در حوزه علم و فناوري به واسطه تخصصي بودن همواره در جذب و همراهي مخاطب ناتوان بودهاند اما برنامه ثريا با تقسيمبندي آيتمهاي برنامه كه بخشي از آنها به ويدئو گرافيكها و آيتمهايي با مايههاي طنز،بركشش و جاذبه اين برنامه افزوده است چرا كه حتي در توليد فيلم، سريال و نمايش اصلي وجود دارد كه پيرو آن به نويسنده و سازنده توصيه ميشود زماني كه با ساخت اثري جدي، فلسفي و سنگين روبهرو باشد، بايد در طول برنامه ترتيبي اتخاذ نمايد كه پيرو آن چند موقعيت طنز و كميك ايجاد كند. اين توصيه از آن جهت است كه به وسيله آيتمها و موقعيتهاي طنز سنگيني و كسالتبار بودن برنامه را براي مخاطبان خود، رفع و رجوع نمايد، از اين رو سازندگان برنامه ثريا به خوبي از پس اين مهم برآمدهاند و ضمن تقسيمبندي آيتمهاي برنامه كه با محوريت گفتوگوي زنده، روي آنتن ميرود، از گزارشها، آيتمها و انيميشنهايي با مايههاي طنز نيز كمال استفاده را بردهاند و به اين وسيله ضمن آنكه بخشي از مفاهيم مورد نظر سازندگان برنامه را به مخاطب منتقل مينمايند، يك تنفس و مزاح رسانهاي را براي بيننده ايجاد كرده و ذهن او را براي پذيرش پارهاي ديگر از مفاهيم سنگين برنامه آماده مينمايند.
نكته جالب توجه اين است كه در برنامه ثريا براي اولين بار از آيتم هاي خاص انيميشني كه منحصراً براي اين برنامه توليد شدهاند، استفاده شده است زيرا اين كار اقدامي هزينهبر و وقتگير است كه نياز به هماهنگي و صرف انرژي فراوان دارد و اين اقدام نشاندهنده احترام توليدكنندگان ثريا به مخاطب خود ميباشد.
يكي ديگر از نقاط قوت برنامه ثريا محتواي قابل تأمل آن است، به اين معنا كه تمام اطلاعاتي كه اين برنامه به مخاطب انتقال ميدهد، اطلاعاتي دست اول ميباشد كه تا به حال در رسانه ملي و رسانههاي ديگر بازگو نشده است. گر چه اين خصيصه تنها به انتقال مباحث ختم نميشود، بلكه با طرح آن در برنامه مهمانان، متخصصان و صاحبنظران حوزه مورد بحث به تحليل و آسيبشناسي موضوع بحث ميپردازند و در اين رهگذر نكته تاريك و ابهامي براي مخاطب خود باقي نميگذارند اما مهمترين شاخصه برنامه ثريا حقايقي است كه بيواسطه و بدون ملاحظه به بحث گذاشته ميشود؛ مقولهاي كه تا قبل از اين به نوعي جزو خطوط قرمز و مميزيهاي صدا و سيما محسوب ميشد و به سبب رفاه حال مردم و مباحث امنيتي و همچنين به خاطر ملاحظاتي كه در باب آبروي برخي از مسئولان ميشد از انعكاس چنين مباحثي اجتناب ميگرديد براي مثال ميتوان به يكي از قسمتهاي اين برنامه اشاره كرد كه در آن به بحثهاي بينتيجه آسفالت راهها و خيابانها پرداخته شد كه به خاطر فريبكاري پيمانكارانش، برخي از خيابانها و خطوط «بيآرتي» هيچ وقت سر و سامان درستي به خود نگرفته است كه در اين قسمت به اختلاسهايي با ارقام نجومي اشاره شد. مواردي از اين دست ميتواند بينش عميق و صحيحي به جامعه و مردمي كه در دريافت حقايق گاه به شبكههاي دروغپرداز و منحط ماهوارهاي متوسل ميشوند، ارائه كند تا به خوبي دريابند كه مقوله اختلاس و خيانت و قانونشكني به تمام مسئولان زحمتكش نظام تسري پيدا نميكند، بلكه اين معضلات توسط چند مورد و مسئول انگشتشمار صورت ميپذيرد، بنابراين آنچه در اين مقطع زماني با توجه به موقعيت حساس كشور نياز است، توليد برنامههايي چون «ثريا» است كه با محوريت تبيين حقايق و روشنگري جامعه بايد روي آنتن فرستاده شوند تا مردم در تحليلها و راهبردهاي ارائه شده در اين برنامهها بتوانند دلايل تحميل فشارهاي اقتصادي را كه به آنها وارد شده، بدانند، ضمن آنكه ضروري است بيشتر و بهتر در حوزه مسائل هستهاي به توليد برنامه پرداخته شود و در آن برنامهها شگفتيهايي كه رهبر معظم انقلاب به آنها اشاره فرمودهاند را به وسيله تصوير و استفاده از اعجاز هنر براي جامعه ملموس و محسوس و قابل درك نمايند.
* پيامبر اكرم (ص): اگر دانش در ثريا باشد مردماني از پارس به آن دست پيدا ميكنند.
