سالانه هزينههاي زيادي براي جذب توريست به كشور صرف ميشود كه هدف آن علاوه بر مبحث اقتصادي و اشتغالزايي، معرفي فرهنگ و تمدن غني اسلامي ايراني هم است. گردشگران زيادي از سراسر جهان با وجود تبليغات منفي و سياهنمايي رسانهها براي ديدن ايران تاريخي ميآيند؛ پتانسيلهايي كه ميتوانند با برنامهريزي درست و اصولي به بهترين سفيران غيررسمي ايران مبدل شوند و حقايق ايران اسلامي و شيعي را آنگونه كه هست به جهان انتقال دهند اما متأسفانه در اين مسئله مانند بسياري ديگر از امور گردشگري دچار ضعف و كاستيهاي زيادي هستيم.
اصولاً گردشگراني كه از خارج به ايران ميآيند، طيفهاي گوناگوني با اهداف فرهنگي، اقتصادي، سياسي و حتي جاسوسي هستند كه تا ۹۰ درصدشان زبان فارسي نميدانند يا براي اولينباري است كه راهي ايران شدهاند، در نتيجه پل ارتباطي آنها به صورت شفاهي تورليدرها و مترجمان آنها هستند كه در اين ميان نقش بسيار حساس و مهمي را به عهده دارند، در واقع يكي از گلوگاههاي انتقال فرهنگ ايران و اسلامي به ايرانگردان غيرايراني، همين تورليدرها هستند كه به مثابه چشم و گوش مسافر ناآشنا با زبان و فرهنگ ايراني تلقي ميشوند، بنابراين تورليدرها و مترجمان به غير از تسلط بر زبان خارجي، ارتباطات عمومي بالا و برخي رفتارهاي معاشرتي بايد به فرهنگ اسلامي و شيعي هم تسلط كافي داشته باشند زيرا آنها هستند كه بايد به صورت منطقي ذهنيت گردشگران را نسبت به حقايق ايران و اسلام بسازند.
نوع تفكر و نگرش تورليدرها در شكلگيري تفكرات توريستهاي خارجي كه گاه به عنوان مستشرقين هم از آنها ياد ميشود، تأثير زيادي دارد، لذا وقتي يك تورليدر يا مترجم همراه ايرانگردان، فردي لائيك و غربزدهاي است كه خود را مشابه مهمانان خارجي ميكند مانند بستن كراوات يا بعضاً رفتارها و گفتارهايي از او سر ميزند كه بيشتر به غيرايراني شبيه است تا يك ايراني، به هيچ وجه نميتواند راوي درستي از ايران اسلامي براي توريستها باشد يا وقتي خود تورليدر با حكومت و نظام در تعارض فكري و نظري است، چگونه انتظار داريم نگاه يك توريستي كه با ترس و ذهنيت بدي به ايران آمده را تغيير دهد و حقايق اسلام و تشيع را به او انتقال بدهد؟!
اينكه به ايرانگردان انبوهي از هدايا و سوغات داده شود، هرگز نخواهد توانست ذهنيتي منفي كه رسانههاي غربي ساليان سال است براي او متصور شدهاند را به طور كامل محو كند. آقاي انصاريان رئيس مدرسه علميه ناصريه در مسجد امام اصفهان است؛ مدرسهاي كه در ضلع شمال شرقي مسجد امام از قديم بوده و هم اكنون به عنوان محلي جهت ارائه مباحث فرهنگي اسلامي براي توريستها فعال است، گلايهمندانه در جايي گفته دوستانش سعي دارند تا توريستهايي كه به مسجد امام ميآيند به غير از آشنايي با كاشيكاريها و گنبد و باروي مسجد، آنها را با اسلام و تشيع آشنا كنند اما گاهي تورليدرها مانع ميشوند و تمايلي ندارند تا گردشگران اين مسائل را بشنوند، در حالي كه بيشتر بعد ملي ايران را براي خارجيها بيان ميكنند تا تاريخ ديني و شيعي.
گردشگراني كه به ايران ميآيند چه انفرادي و چه به صورت گروهي عمدتاً با پيشزمينه اطلاعاتي سفر ميكنند و كتابهاي راهنمايشان هم بيشتر از كشورهايي چون تركيه است كه شناخت كاملي از ايران ندارند و با نگاهي لائيك و خلاف واقع ايران را معرفي كردهاند يا اينكه با ديدگاه اهل سنت اين كشور كتابهايي در مورد ايران چاپ شده كه قطعاً داراي مشكلات فرهنگي متفاوتي با فرهنگ ماست، از سويي ديگر مترجمان بهصورت نظميافته يا غيرمنظم يا افرادي كه علاقهمند به توريست هستند، داوطلبانه مترجم آنها ميشوند كه غالباً ديدگاه لائيك و ايرانگريزي دارند و جوانب فرهنگي ديني و انقلابي ما را براي ايرانگردان باز نميكنند، هرچند مدتي است تردد افراد تحت عنوان مترجم بدون داشتن كارت تورليدري ممنوع شده بود اما اين معضل همچنان به شكل پراكنده و البته متمركز توسط آژانسهاي مسافرتي ادامه دارد.
يكي از توريستهايي كه به ايران سفر كرده بود، در وبلاگ خودش پيرامون پل خواجوي اصفهان نوشته بود: اينجا محلي است كه دخترها و پسرها براي دوستي بهعنوان پاتوق استفاده ميكنند. خب اين نگاه مطمئناً متأثر از گفتههاي افرادي است كه به زبان انگليسي آشنا بودهاند و تفكرات خودشان را براي توريست ناآشنا بيان كرده بودند. غربزدگي در بسياري از تورليدرها گاه به حد شرمآوري ميرسد كه مشهور است در دهه ۷۰ بعضي از دختراني كه زبان انگليسي ميدانستند با توريستها دوست ميشدند تا زمينه خروجشان از كشور بهتر فراهم شود و ويزاي كشورهاي اروپايي را اخذ كنند.
به نظر ميرسد اين حلقه مهم فرهنگي كمتر مورد توجه بوده و بايد نيروهايي با تفكرات بسيجي و ارزشي در اين عرصه حضور بيشتري داشته باشند، در حالي كه عدمحضور آقايان در اين فضا باعث شده تا صنعت توريسم در كشور به يكي از درگاههاي مهم نفوذ و جاسوسي تبديل شود، لذا اهمالورزي در چنين عرصهاي و عدممديريت صحيح اسلامي باعث ميشود تا نتوانيم از چنين پتانسيلهايي كه به كشور ميآيند در معرفي و صدور فرهنگ انقلاب اسلامي بهره كافي ببريم، چنانچه امام خميني(ره) فرمودند بايد فرهنگ انقلاب اسلامي را به جهانيان صادر كرد، زيرا به طور حتم نه براي كشور ما بلكه براي هر كشور ديگري گردشگران خارجي بهترين مبلغ غيررسمي محسوب ميشوند كه نگاه صرفاً انتفاعي و لائيك عدهاي باعث هرزروي و صرف هزينههاي سنگين بيفايده ميگردد، افسوس كه در اين عرصه مهم فرهنگي مديريتي ناقص وجود دارد كه موجب شده تا بسياري از سنگرهاي جبهه نرم را به كساني تحويل بدهيم كه مستعد ستون پنجم دشمن هستند تا مدافع جبهه خودي و مروج فرهنگ انقلاب اسلامي به جهان.
