جوان آنلاین: آبانماه سال ۱۳۸۰ رهبر شهید انقلاب آیت الله سیدعلی حسینی خامنهای به استان اصفهان سفر کردند؛ سفری که دو هفته بهطول انجامید. از این سفر ۶ سخنرانی به ثبت رسیده و موجود است که یکی از آنها گزیده بیانات ایشان در جمع خبرنگاران و عکاسان است. این گزیده که چند سطر هم بیشتر نیست؛ توصیف ساده، اما دقیقی از خبرنگاری و کاری است که خبرنگاران صورت میدهند:
«اگر زحمات شما نباشد، این لحظهها هرگز ماندگار نمیشود. شما هستید که این لحظههای گذرنده را با تلاش و دلسوزی زیاد، برجسته و ماندگار میکنید. اگر خیر و فایدهای در گذران این ساعتها و لحظهها باشد، شما در واقع آن را حفظ میکنید و در اختیار افکار و اذهان مردم قرار میدهید. بدون این دوربینها، قلمها و دلسوزیهای شما برای تهیّه و تنظیم اخبار و مطالب، این کارهای ما مثل یک چیزهای تثبیتنشده است.»
همانطور که پیداست رهبر شهید انقلاب «تلاش» و «دلسوزی» را از ویژگیهای شغل خبرنگاری میدانند.
خبرنگاری در نگاه ایشان عبارت است از «در اختیار افکار و اذهان مردم قرار دادن رویدادها»، «حفظ و تثبیت ساعتها و لحظات گذرا» و «برجسته و ماندگار کردن رویدادها» و بر این اساس ایشان به شغل خبرنگاری نگاهی مکمل نسبت به آنچه که در حوادث و وقایع رقم میخورد داشتند.
رهبر انقلاب ۲۰ سال بعد در تاریخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۹ از ثبت و انتشار عکس واقعه بیعت همافران نیروی هوایی ارتش با امام راحل به عنوان یک نمونه مؤثر از کار رسانهای یاد کردند و فرمودند: «من میخواهم بگویم آن روز که این حرکت تاریخی نوزدهم بهمن در برابر امام انجام گرفت، اگر آن عکسی که از این واقعه منتشر شد منتشر نمیشد، یعنی این کار تبیینی اگر انجام نمیگرفت، این حادثه نه این جور ماندگار میشد، نه اثرگذار میشد؛ یک حادثهای بود مثل حوادث فراوان دیگری که اتّفاق میافتد و فراموش میشود. عامل ماندگاری و اثرگذاری این حادثه عبارت بود از همان قاب تصویر هنرمندانهای که از این منتشر شد؛ تبیین، این است، تبلیغ کردن و نشان دادن، این است. به برکت یک کار محدود و کوچک رسانهای -آن روز امکانات رسانهای مثل امروز نبود، خیلی محدود بود- یک حرکت مثل حرکت بیعت نیروی هوایی در روز نوزدهم بهمن میشود تاریخساز، میشود ماندگار، میشود اثرگذار، میشود تحوّلبخش؛ مسئلهی «روایت درست» این است؛ این مسئلهی «روایت درست حوادث» که بنده تأکید میکنم، این است.»
البته این بیانات تنها بخشی از نظرگاه امام شهید درباره رسالت خبرنگاری است؛ چه اینکه ایشان نظرات مفصلی درباره نقش و جایگاه رسانهها ـ که محل کار خبرنگاران است ـ دارند، که بررسی نظرات ایشان در این حوزه تصویر جامعتری را از اهمیت مقوله خبر و خبرنگاری در نگاه امام خامنهای شهید پیش روی فعالان این عرصه میگذارد.
رسانه و تبلیغ کار حیاتی و وظیفه سنگین اسلامی است
رهبر شهید انقلاب در ۱۱ بهمنماه همان سال ۱۳۸۰ درباره رسانه میفرمایند: «امروز دنیا، دنیای رسانهها و تبلیغ و تبیین است.»
امام خامنهای شهید با اشاره به جنگ رسانهای آمریکاییها علیه ایران میفرمودند: «از اوّل انقلاب تا امروز، آمریکا جنگ رسانهای با ما داشته؛ یعنی دروغپراکنی، اغواگری، فتنهانگیزی، ترویج فساد، تحریک افراد؛ این مال امروز نیست. امروز البتّه شیوههای جدید و اینترنت و فضای مجازی و امثال اینها هم آمده است، امّا آنوقتی هم که اینها نبود، با تلویزیون، با رادیو، با ماهواره، دائم مشغول بودند؛ یعنی چهل سال است که این چالش بین ما و آمریکا وجود دارد.» ۱۳۹۷/۰۸/۱۲
ایشان ضمن اینکه هشدار میدادند که امپراطوری رسانهای در قبضه صهیونیستها است و یک اتوبان یکطرفه خبر و تحلیل را به سمت افکار عمومی دنیا از جمله افکار عمومی کشورهای عربی و اسلامی جاری کرده و مشغول مظلومنماییاند؛ تأکید میکنند که «مجموعه مسئولان و کارگزاران رسانههای کشورهای اسلامی باید مسئولیت خود را احساس و راه خود را تنظیم کنند. این یک کار حیاتی و مهمّ است. امروز نه فقط برای ملت فلسطین، بلکه برای دنیای اسلام، این یک کارِ حیاتی و یک وظیفه سنگین است.» همان
رسانه باید عامل مفاهمه انسانها و خوشبختی آنها باشد
امام شهید در مقابل استفاده ابرقدرتها از رسانه برای جنگافروزی، خونریزی و بدبخت کردن جوامع انسانی، معتقد بودند «دانشی که این رسانههای روان و آسان و سریع را در اختیار بشر گذاشته، باید بتواند بشر را خوشبخت کند. این خوشبختی به این صورت انجام میگیرد که ملتها بتوانند بهروشنی از مفاهیم مورد نظر یکدیگر مطلع شوند؛ بتوانند حرف و درد یکدیگر را بفهمند؛ انگیزههای یکدیگر را بفهمند و تشخیص دهند.»
ایشان در همین راستا با تأکید بر توان رسانهها در زمینهسازی برای گفتوگوی آزاد و دوجانبه و چندجانبهی بین ملتها میفرمودند: «امروز رسانهها در دنیا فکر، فرهنگ، رفتار و در حقیقت هویت فرهنگی انسانها را القاء میکنند و تعیینکننده هستند. رسانهها میتوانند در بهبود وضعیت زندگی انسان مؤثر باشند؛ میتوانند در گسترش صلح و امنیت جهانی مؤثر باشند؛ میتوانند در ارتقای اخلاق و معنویت در میان انسانها مؤثر باشند و میتوانند انسانها را خوشبختتر کنند؛ متقابلاً میتوانند وسیلهی برافروختن جنگهای خانمانسوز باشند؛ میتوانند عادات و آداب و رفتارهای مضر را در میان مردم رایج کنند؛ میتوانند ملتهایی را از هویت انسانی خودشان و هویت ملیشان تهی کنند و میتوانند احساس تبعیض را در انسانها زنده کنند... رسانهها میتوانند زمینهساز گفتوگوی آزاد و دوجانبه و چندجانبهی بین ملتها باشند... رسانهها میتوانند به صورت اخلاقی و استدلالی، مفاهیم ملتها را میان یکدیگر تبادل کنند و دادوستد معنوی و اخلاقی و فرهنگی کنند...» ۱۳۸۵/۰۲/۲۶
رهبر شهید انقلاب در روند رسانهای مورد نظر خود که مبتنی بر ارتباطات چندجانبه و گفتوشنود ملتها با یکدیگر است، معتقد بودند «ما در روایتها ضعیفیم... ما امروز در گیرودار یک مسئلهی اساسی و مهم در منطقه هستیم؛ همین مسائل مربوط به منطقهی غرب آسیا، مسائل لبنان، مسائل غزّه، مسائل کرانهی باختری، اینها قضایای تاریخساز است؛ هر کدام از این حوادث میتواند منشأ یک جریان و یک حرکت تاریخی به یک سمتی بشود.» ۱۴۰۳/۰۸/۰۲ «ما کمکاری داریم. در زمینهی کار تبلیغاتی و حرکت تبلیغاتی درست و تمهیدات رسانهای باید قویتر و هوشمندانهتر عمل بکنیم.» ۱۴۰۰/۰۵/۱۲
امروز نیز ایران در یک رویارویی سرنوشتساز در میدان نبرد بین حق و باطل قرار دارد؛ نبردی که استکبار صهیونیستی به سرکردگی آمریکا با تکیه به تمام قدرت مادی اعم از قدرت نظامی و رسانهایاش در یک سوی آن و ایران اسلامی با تکیه توأمان به قدرت معنوی و مادی در سوی دیگر میدان قرار دارد. بر این اساس امروز خبرنگاری در این جبهه، برای رساندن پیام حق و مظلومیت ملت ایران به گوش جهانیان نیازمند تلاش و دلسوری مضاعف است.
