جوان آنلاین: جنگافروزیهای رژیم امریکا، مخصوصاً تجاوز غیرقانونی و وحشیانه به جمهوری اسلامی ایران، بدون تبعات نمانده و مسیر سرمایههای جهانی را به گونهای تغییر داده است که وابستگی کشورها به دلار و اوراق امریکا کاهش یابد. در حالی که در چند ماه گذشته تمایل بانکهای جهانی به سرمایهگذاری در بازار اوراق قرضه امریکا به صورت قابل توجهی کاهش یافته، اخیراً سرمایهگذاران داخلی هم سود بیشتری از دولت امریکا برای اوراق مطالبه میکنند. در واقع دولت امریکا در این شرایط باید پول بیشتری بابت بدهیها و تأمین مالیاش پرداخت کند. بر اساس تازهترین گزارشها، بازده اوراق خزانه ۳۰ساله امریکا اکنون به ۲۷/۵ درصد رسیده که بالاترین رقم ۱۸سال گذشته است. کارشناسان معتقدند ادامه این وضعیت پایدار نیست.
اوراق قرضه امریکا که دههها به عنوان نماد امنیت و استحکام مالی در سطح بینالمللی شناخته میشد، اکنون به تدریج جایگاه خود را در ذخایر ارزی کشورها از دست میدهد. این اوراق که رژیم امریکا برای تأمین کسری بودجهاش صادر میکند و به خریداران خود وعده سود مشخص و بازپرداخت اصل سرمایه در سررسید را میدهد، پیش از این مطمئنترین ابزار سرمایهگذاری برای بانکهای مرکزی و سرمایهگذاران خارجی به شمار میرفت، اما به روایت آمارها، سرمایهگذاران خصوصی خارجی بیش از بانکهای مرکزی خارجی، اوراق خزانهداری امریکا را در اختیار دارند و این تغییر نمایانگر کاهش اعتماد جهانی به دلار و بدهی رژیم امریکاست.
جایگاه اوراق امریکا زیر فشار تغییرات بازارهای جهانی
پیشبینی میشود روند کاهش سهم دلار در ذخایر جهانی و کاهش اقبال به اوراق قرضه امریکا در بلندمدت ادامهدار خواهد بود و کشورهایی که به دنبال امنیت و ثبات مالی هستند، از سرمایهگذاری در اوراق امریکا اجتناب کرده و به داراییهای مستقل و کمریسک روی خواهند آورد. طبعاً این روند باعث تغییرات ساختاری در بازارهای مالی جهانی خواهد شد و موقعیت تاریخی رژیم امریکا را به عنوان محور ذخایر بینالمللی به چالش میکشد.
سقوط جایگاه اوراق امریکا همچنین نشاندهنده تغییر در نظم مالی جهانی است. کشورهای مستقل که به دنبال کاهش وابستگی به دلار هستند، اکنون به تدریج ذخایر طلای خود را افزایش داده و به بازارهای اوراق داخلی کشورهای قابل اعتماد وارد میشوند. این تغییرات در بلندمدت به ایجاد ساختاری چندقطبی در بازارهای مالی جهانی منجر خواهد شد و قدرت کنترل دلار امریکا را محدود میکند.
سرمایهگذاران خصوصی هم از اوراق امریکا روی گرداندند
همانطور که در ابتدای این گزارش به آن اشاره شد، پیش از این، بانکهای مرکزی نقش اصلی در خرید اوراق قرضه امریکا داشتند و با حجم بالای سرمایههای ذخیرهای، تقاضای پایداری برای این اوراق ایجاد میکردند، اما در چند ماه گذشته این وضعیت تغییر کرد و بانکهای مرکزی کشورهایی مانند چین و روسیه بخش قابل توجهی از اوراق خود را یا فروخته یا خریدهای تازه را محدود کردند و سرمایهگذاران بخش خصوصی جای آنها را به نوعی گرفتند. با این حال گزارشهای جدید نشان میدهد سرمایهگذاران خصوصی نیز تمایل خود را برای دریافت اوراق با بهرههای پایین از دست دادهاند. به نظر میرسد در این شرایط، بازار اوراق قرضه امریکا عملاً از کنترل خارج شده است. طبق گزارشهای جدید، بازده اوراق خزانه بالاترین سطح از ژوئن ۲۰۰۷ تاکنون قرار گرفته است. بررسیها نشان میدهد، از کف تاریخی سال ۲۰۲۰ تاکنون، بازده این اوراق بیش از ۴۵۰واحد پایه افزایش یافته که از رشد ۵/۴ واحد درصدی حکایت دارد. با توجه به اینکه نرخ وامهای بلندمدت در امریکا تا حد زیادی از بازده اوراق خزانه تأثیر میگیرد، بنابراین اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، نرخ وامهای مسکن ۳۰ ساله در امریکا تا پایان سال میتواند از ۵۰/۷ درصد هم عبور کند.
ابهام در سیاست پولی فدرال رزرو
از سوی دیگر، کوین وارش، رئیس فدرال رزرو، تأکید کرده که بازار باید بدون هدایت یا مداخله فدرال رزرو بهصورت مستقل عمل کند. در عمل نیز حتی بدون افزایش نرخ بهره یا سیگنالدهی از سوی فدرال رزرو، خودِ بازار درحال بالا بردن نرخهاست. کارشناسان پیشبینی میکنند بازار اوراق قرضه بهزودی به مهمترین و پربحثترین بخش بازارهای سرمایه جهان تبدیل شود و نکته مهمتر آنکه ادامه این وضعیت از لحاظ آنها پایدار نخواهد بود. در واقع در این شرایط رژیم امریکا باید بهره بیشتری بابت بدهیهایش بپردازد و این مسئله بر اقتصاد و مردم آن تبعات زیادی خواهد داشت. به خصوص آنکه ابهام در سیاست پولی فدرال رزرو و کاهش شفافیت، بازارها را سردرگم کرده است.
به طور کلی بانکهای مرکزی در سالهای اخیر تلاش کردهاند با ارائه چشماندازی روشن از سیاستهای آینده، از شوکهای غیرضروری در بازارهای مالی جلوگیری کنند، اما اکنون به نظر میرسد فدرال رزرو امریکا در مسیر متفاوتی گام برداشته است. کوین وارش، رئیس جدید این نهاد، معتقد است بازارها باید کمتر به پیامهای بانک مرکزی وابسته باشند و بیشتر بر دادههای واقعی اقتصاد تمرکز کنند. این تغییر رویکرد، بحث گستردهای را میان اقتصاددانان و فعالان بازارهای مالی برانگیخته و بسیاری آن را نه نشانهای از استقلال بیشتر بازار، بلکه عاملی برای افزایش ابهام میدانند. اقتصاددانان هشدار میدهند که این سازوکار میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. اگر بازارها نرخهای بهره را افزایش دهند، اما بانک مرکزی برخلاف انتظار اقدامی انجام ندهد، سرمایهگذاران ممکن است برداشت کنند که سیاستگذار پولی نسبت به مهار تورم جدیت کافی ندارد.
رفتار بازارها پس از آخرین نشست فدرال رزرو نیز نشانههایی از همین سردرگمی را نشان داد. بازده اوراق دوساله خزانهداری امریکا که بیشترین حساسیت را به سیاست پولی دارد، ابتدا نوسان شدیدی را تجربه کرد و سپس کاهش یافت. در مقابل، بازده اوراق ۳۰ ساله افزایش پیدا کرد؛ موضوعی که از نگاه برخی تحلیلگران میتواند بیانگر رشد نگرانیها درباره تورم بلندمدت باشد. این واکنشهای متفاوت نشان میدهد، بازار هنوز تصویر روشنی از مسیر آینده سیاست پولی در اختیار ندارد.
