جوان آنلاین: باز حرف از توافق بر سر تنگه است، هرچه هست اینبار ظاهراً امریکا از جایی که قبلاً بوده حتی عقبتر نشسته است و در تصمیمگیری مشارکت هم نداشته و فقط نظارهگر بوده! هرچند ترامپ میخواهد خلاف آن را نشان دهد. روزنامه «تلگراف» از طرح ایران برای ایجاد صندوق مالی داوطلبانه بهجای عوارض اجباری خبر داده که با حمایت عمان، مدلی مشابه تنگه مالاکا را برای مدیریت کشتیرانی و حفاظت محیطزیست دنبال میکند. «آکسیوس» بهنقل از یک مقام امریکایی از نزدیکی به توافق موقت سهجانبه برای بازگشایی تنگه با عبور کشتیها از مسیر شمالی (آبهای ایران) و پاکسازی مینها در مدت یک ماه خبر میدهد.
ایران ولی تأکید دارد که هرگونه توافق صرفاً ایرانی- عمانی است و «بازگشایی تنگه منوط به تغییر رفتار و تصحیح تخلفات امریکاست». ترامپ در مصاحبه با فاکسنیوز سعی کرد همان مدل پنجماه پیش خود را تکرار کند! کند ذهن دروغساز فراموشکار: «مذاکرات بسیار خوبی داریم... قصد داشتیم بزرگترین حمله را از زمان جنگ جهانی دوم انجام دهیم، ولی آنها درخواست مذاکره کردند».
منابع نظامی از مصرف ۸۰ درصد رهگیرهای تاد و نیمی از موشکهای پاتریوت امریکا در درگیری با ایران خبر میدهند که فرماندهان ارشد را به صرافت انداخته و به لغو حملات برنامهریزیشده انجامیده است. همزمان، کانال۱۲ اسرائیل بهنقل از مقامات ارشد تلآویو گزارش میدهد که آنها «هیچ اطلاعرسانی مستقیمی از کاخ سفید دریافت نمیکنند» و معتقدند ترامپ «خواهان توافق به هر قیمتی است» و فاصله «صلح و جنگ» در محاسبات او به کوتاهی فاصله حروف روی صفحهکلید است. تحلیلگران بر این باورند که اصل مناقشه، پرونده هستهای، باقی مانده و ایران با استراتژی «تنگه هرمز- تحریم» بهجای معادله «هستهای- تحریم»، اهرم فشار خود را مستحکم ساخته و حتی گزینه مسدودسازی بابالمندب را بهعنوان ابزار بازدارنده مطرح کرده است؛ واقعیتی که واشینگتن را در باتلاقی پیچیده انداخته و به عقبنشینی از زیادهخواهیهای روزهای اول وادار کرده است.
بهرغم تکذیب هرگونه مذاکره با امریکا از سوی ایران، دونالد ترامپ مدعی شده گفتوگوها در روز سهشنبه ادامه داشته و ضمن ابراز خوشبینی به نتایج این مسیر دیپلماتیک، تهدید کرده که یا تنگه هرمز هرچه سریعتر بازگشایی میشود یا یک حمله «بسیار قدرتمند» انجام خواهد شد. با این حال، تهران با تأکید بر اینکه تنها با عمان در حال رایزنی است، هشدار داده در صورت ادامه تخلفات امریکا حتی توافق ایران و عمان نیز به بازگشایی این آبراه منجر نخواهد شد؛ موضعی که نشان میدهد ایران همچنان بازیگر اصلی در تعیین سرنوشت تنگه هرمز است و ادعای ترامپ درباره مدیریت این آبراه توسط امریکا با واقعیتهای میدانی همخوانی ندارد. تهدیدهای توخالی ترامپ هم در شرایطی مطرح میشود که گزارشها از فرسایش قابلتوجه ذخایر موشکی واشینگتن در جنگ اخیر حکایت دارد.
درحالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا هر روز از برگزاری مذاکرات مستمر با ایران سخن میگوید، واقعیتهای موجود نشان میدهد واشینگتن نقشی در روند رایزنیهای مربوط به تنگه هرمز ندارد و این گفتوگوها صرفاً در چارچوب تفاهمات ایران و عمان در حال پیگیری است.
در این رابطه، صدا و سیما به نقل از یک منبع آگاه اعلام کرد: «اکنون بیش از دو هفته است که مذاکرات با طرف عمانی وارد فاز تازهای شده و اگر کارشکنی امریکا و برخی دیگر متوقف شود، تفاهم دوجانبه ایران- عمان در دسترس است». به گفته این منبع آگاه، هدف این مذاکرات، توافق بر سر یک کریدور جدید است که تأمینکننده حقوق و ملاحظات حاکمیتی ایران به عنوان دولت ساحلی متضرر از سوءاستفادههای امریکای متجاوز و همدستانش از این آبراه باشد. این کریدور میانی میتواند تردد ایمن از تنگه را فراهم کند و با عملیاتی شدن این کریدور، هر دو مسیر شمالی و جنوبی متوقف خواهد شد. این مذاکرات، میان دو دولت ساحلی است و ربطی به دیگران از جمله امریکا ندارد، اما ترامپ با مداخلات مکرر درصدد القای اثرگذاری بر این روند است. به گفته صدا و سیما، «در صورت ادامه تخلفات امریکا، تنگه هرمز حتی با توافق ایران و عمان هم باز نخواهد شد».
با اینکه متن توافق تهران و مسقط به طور رسمی اعلام نشده است، اما روزنامه نیویورکتایمز در این باره نوشت که بر اساس این توافق احتمالی، کشتیهایی که وارد خلیج فارس میشوند از طریق یک کانال کشتیرانی تحت کنترل ایران و نزدیک به ساحل آن عبور خواهند کرد، در حالی که کشتیهای خروجی از کانالی نزدیک عمان عبور خواهند کرد.
روزنامه تلگراف نیز در گزارشی نوشت: ایران در حال بررسی طرحی برای بازگشایی تنگه هرمز از طریق ایجاد یک صندوق مالی داوطلبانه است که هزینههای آن توسط کشورهای حوزه خلیج فارس و کشورهای اروپایی وابسته به این مسیر تأمین شود. بر اساس این پیشنهاد، بهجای اعمال عوارض رسمی عبور، این صندوق هزینههای مربوط به مدیریت کشتیرانی، حفاظت محیطزیست دریایی و عملیات جستوجو و نجات را پوشش خواهد داد؛ مدلی مشابه سازوکار مورد استفاده در تنگه مالاکا. بر اساس این گزارش، «این طرح مورد حمایت عمان قرار دارد و میتواند راهکاری حقوقی برای مدیریت این آبراه باشد، زیرا قوانین بینالمللی اجازه دریافت هزینه اجباری برای عبور از مسیرهای مهم کشتیرانی را نمیدهد».
این توافق در نتیجه هماهنگی و همکاری مشترک ایران و عمان برای ساماندهی تردد دریایی در تنگه هرمز شکل گرفته است و از اینرو، مقامات ایرانی هشدار دادهاند هرگونه تلاش واشینگتن برای اخلال در این سازوکارهای مورد توافق، با واکنش متقابل تهران روبهرو خواهد شد. وبگاه آکسیوس این ادعا را مطرح کرده بود که توافق موقت ۶۰ روزه برای بازگشایی تنگه هرمز چهارشنبه شب اعلام میشود. بر اساس ادعای آکسیوس، این توافق تصریح میکند که طرفها ظرف ۳۰ روز برای پاکسازی مینهای دریایی از گذرگاه میانی تنگه تلاش خواهند کرد و ادعا شده طی ۶۰ روز عوارضی گرفته نخواهد شد و برای تأمین امنیت و حفظ محیط زیست دریایی، هزینهای تحت عنوان «هزینه خدمات» دریافت خواهد شد.
ادعای ترامپ برای بازگشایی تنگه
کریدور میانی تنگه برای کشتیهای ورودی و خروجی بر اساس توافق دائم که عمان و ایران درباره آن مذاکره میکنند، استفاده خواهد شد. عراقچی با توافق به صورت اصولی موافقت کرد که این توافق نیازمند موافقت رهبر معظم انقلاب و شورای عالی امنیت ملی است. این درحالی است که ترامپ بامداد سهشنبه در اظهاراتی تازه ادعا کرد: «تنگه هرمز خیلی زود باز خواهد شد یا ایران متحمل یک حمله بسیار قدرتمند خواهد شد». ترامپ همچنین تأکید کرد که «پیشرفت زیادی در مسیر مذاکرات حاصل شده است». تفاهم تهران و مسقط بر سر تنگه هرمز نشان میدهد که ایران همچنان بازیگر محوری در مدیریت این آبراه راهبردی است و هیچ سازوکار حقوقی برای عبور و مرور کشتیها بدون موافقت تهران قابلیت اجرا ندارد. ایران بارها تأکید کرده که معادلات تنگه هرمز به شرایط پیش از جنگ بازنخواهد گشت و تحولات سه هفته اخیر نیز نشان داد عبور و مرور در این آبراه بدون در نظر گرفتن ملاحظات و مجوزهای تهران امکانپذیر نیست.
در چنین شرایطی، طرح امریکا برای دور زدن مسیرهای تحت کنترل ایران از طریق همکاری با عمان و ایجاد کریدور جنوبی نیز با موانع جدی روبهرو شد و در نهایت واشینگتن ناچار شده از مسیر دیپلماسی و رایزنیهای غیرمستقیم، زمینه جلب موافقت تهران برای عادیسازی تردد در تنگه هرمز را دنبال کند. بنابراین، امریکا که نقشی در تعیین چارچوب این سازوکار نداشته، اکنون با کارشکنیهای مکرر میکوشد روند کشتیرانی را مختل کرده و مسئولیت بحران را متوجه تهران کند.
عراقچی به اسلامآباد میرود
همزمان با توافقات مربوط به بازگشایی احتمالی تنگه هرمز، تحرکات میانجیها برای ازسرگیری دور جدید مذاکرات نیز وارد مرحلهای جدیتر شده است. در این رابطه، یک منبع بلندپایه پاکستانی در گفتوگو با ریانووستی گفت: انتظار میرود عباس عراقچی وزیر خارجه ایران روز جمعه به پاکستان سفر کند. این منبع افزود: عراقچی قرار است با عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، شهباز شریف، نخستوزیر و اسحاق دار، معاون وزیر خارجه دیدار داشته باشد. هرچند سخنگوی وزارت خارجه روز دوشنبه اعلام کرده بود که هیچ برنامهای برای مذاکرات با واشینگتن در روزهای آینده وجود ندارد.
از سوی دیگر، منابع پاکستانی روز چهارشنبه به العربیه گفتند که شهباز شریف و عاصم منیر قرار است پنجشنبه به عربستان سعودی سفر کنند. این سفر در زمانی انجام میشود که منطقه شاهد موجی از فعالیتهای دیپلماتیک با محوریت درگیری امریکا و ایران و تأثیر منطقهای آن است. پاکستان به عنوان میانجی در این درگیری و در پی تجاوزات امریکا و اسرائیل به ایران عمل کرده است.
۸۰ درصد موشکهای امریکا مصرف شد
با اینکه ترامپ هر روز با تهدیدات خود سعی دارد ایران را به دادن امتیازات بیشتر وادار کند، برای ادامه مسیر جنگی و تحقق اهدافش با چالشهای جدی مواجه است. در این راستا، سیبیاسنیوز، به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد که ایالات متحده در جریان جنگ با ایران، تقریباً تمام ذخیره جهانی خود از موشکهای دقیق دوربرد، بهویژه تمام موجودی موشکهای «اتکمز» را مصرف کرده است. این شبکه به نقل از مقامهای امریکایی نوشت که در حال حاضر بیشترین نگرانی درباره تعداد موشکهای رهگیر مربوط به سامانههای «پاتریوت» و «تاد» است، زیرا مصرف آنها با سرعتی بیشتر از توان صنعت امریکا برای جایگزینی یا تولید نمونههای جدید ادامه دارد.
پیش از این نیز سیانان به نقل از منابع آگاه اعلام کرد که ارتش امریکا از زمان آغاز جنگ با ایران، حدود ۸۰درصد از ذخایر موشکهای سامانه پدافندی تاد و نزدیک به نیمی از موشکهای پاتریوت را مصرف کرده است. انتشار این گزارشها خشم پیت هگست، وزیر جنگ امریکا را در پی داشته است که در واکنش به این گزارشها در شبکه ایکس نوشت: «این تیتر دروغ است. شرم بر شما. هنوز به اندازه کافی از رسانههای جعلی متنفر نیستیم».
