استاد برجسته حوزه علمیه قم با تبیین ابعاد فقهی و روایی روز اربعین، سه ویژگی اساسی برای این روز برشمرد و تأکید کرد: زیارت اربعین، مبتنی بر روایتی معتبر از امام عسکری (ع) بوده و ارتباطی به حضور یا عدم حضور اهل بیت (ع) در این روز ندارد و قرائت زیارتنامه مخصوص اربعین را که همتراز با زیارت عاشوراست، گنجینهای از معارف حسینی دانست. جوان آنلاین: حجتالاسلام والمسلمین هادی سروش-استاد فقه و فلسفه حوزه علمیه قم- در گفتوگو با خبرنگار، با تبیین ابعاد مختلف روز اربعین، سه ویژگی اساسی برای این روز برشمرد و به شبهات مطرحشده در سالهای اخیر پاسخ داد.
به گزارش ایسنا، وی با استناد به منابع روایی، سه خصوصیت اربعین را اینگونه تشریح کرد: اول استحباب زیارت امام حسین (ع) در روز اربعین است؛ روایت معتبری از امام عسکری (ع) هست که زیارت اربعین را از نشانههای مؤمن برشمرده، که این سنت حسنه طی سالهای اخیر با استقبال گستردهای مواجه شده است.
این استاد حوزه ادامه داد: موضوع دوم، حضور اهلبیت (ع) در کربلا در روز اربعین است و با استناد به نقل سیدبنطاووس درباره بازگشت کاروان اسرا به کربلا در روز اربعین، که برخی از علمای گذشته این بازگشت را از حیث زمانی «بعید» دانستهاند، اما تأکید کردند که «بعید» با «محال» تفاوت اساسی دارد. پژوهشهای اخیر محققان حوزه با بهرهگیری از نقشههای تاریخی و مسیرهای میانبر، امکان این سفر را در حدود ۱۶ تا ۱۷ روز دانستهاند.
حجت الاسلام والمسلمین سروش ادامه داد: سومین موضوع زیارتنامه مخصوص اربعین از سوی امام صادق (ع) است. امام صادق (ع) زیارتنامهای ویژه برای روز اربعین در مفاتیح آوردهاند و تأکید کردهاند که این زیارت از حیث ارزش، همتراز با زیارت عاشوراست و حاوی نکات نابی درباره مظلومیت، اسارت و شهادت سیدالشهدا (ع) است.
واکنش به شبهات درباره بازگشت کاروان اسرا
سروش در بخش دیگری از این گفتوگو، با اشاره به شبهات مطرحشده در سالهای گذشته مبنی بر عدم امکان بازگشت کاروان اهلبیت (ع) تا روز اربعین، این رویکرد را «ناجوانمردانه» توصیف کرد و گفت: اصل استحباب زیارت اربعین، مبتنی بر روایت معتبر امام عسکری (ع) است و هیچ ارتباطی به حضور یا عدمحضور حضرت زینب (س) و امام سجاد (ع) در آن روز ندارد. اگر کسی زیارت اربعین را صرفاً به این موضوع گره بزند، در واقع خیل عظیم این اجتماع میلیونی را نادیده گرفته است. این شبههافکنی، نه تنها علمی نیست، بلکه با روحیه تعظیم شعائر حسینی نیز سازگار ندارد.
تأکید بر قرائت زیارت اربعین
وی با توصیه به قرائت زیارت اربعین توسط همه شیعیان در روز اربعین، اظهار کرد: امام صادق (ع) این زیارت را به ما تعلیم دادهاند و جمله محوری آن یعنی "السلام علیالحسینالمظلوم الشهید"، بازگوی عمیقترین لایههای مظلومیت امام حسین (ع) است. این زیارت، ما را به پیام عاشورا متصل کرده و غربت و تنهایی آن حضرت را تا همیشه زنده نگه میدارد.