جوان آنلاین: قطعی برق تاکنون حدود ۷۰۳ هزار میلیارد تومان به بخش صنعت خسارت وارد کرده و اکنون خاموشیها به بخش خانگی نیز رسیده است. در چنین شرایطی، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد. هرچند در سالهای اخیر روند توسعه تجدیدپذیرها سرعت گرفته، اما سرعت آن متناسب با نیاز کشور نبوده است. این موضوعات روز گذشته و در دهمین کنفرانس انرژیهای تجدیدپذیر که با حضور مقامات وزارت نیرو، برخی از نمایندگان مجلس و بخش خصوصی برگزار شد مورد توجه قرار گرفت.
کشورمان از ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬی ﺑﺮاى ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻧﺮژى ﻫﺎى ﺗﺠﺪﻳﺪﭘﺬﻳﺮ، ﺑﻪ وﻳﮋه اﻧﺮژى ﺧﻮرﺷﻴﺪى و ﺑﺎدى، ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ. ﺑﺮ اﺳﺎس ﺑﺮآوردﻫﺎى ﺳﺎزﻣﺎن اﻧﺮژى ﻫﺎى ﺗﺠﺪﻳﺪﭘﺬﻳﺮ و ﺑﻬﺮه ورى اﻧﺮژى ﺑﺮق، ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻧﻴﺮوﮔﺎهﻫﺎى ﺗﺠﺪﻳﺪﭘﺬﻳﺮ در ﻛﺸﻮر ﺣﺪود ۱۲۴ﻫﺰار ﻣﮕﺎوات ﺑﺮآورد ﻣیﺷﻮد ﻛﻪ از اﻳﻦ ﻣﻴﺰان، ۷۱ﻫﺰار ﻣﮕﺎوات ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻧﺮژى ﺧﻮرﺷﻴﺪى و ۴۹ﻫﺰار ﻣﮕﺎوات ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻧﺮژى ﺑﺎدى اﺳﺖ. اﻳﻦ ﻇﺮﻓﻴﺖ، ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻧﺮژىﻫﺎى ﺗﺠﺪﻳﺪﭘﺬﻳﺮ را ﺑﻪ ﻳﻜی از ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎى اﻓﺰاﻳﺶ اﻣﻨﻴﺖ اﻧﺮژى، ﻛﺎﻫﺶ ﻧﺎﺗﺮازى ﺑﺮق و ﺗﻨﻮع ﺑﺨﺸی ﺑﻪ ﺳﺒﺪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﺮق ﻛﺸﻮر ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻛﺮده اﺳﺖ. با این حال، سهم انرژیهای تجدیدپذیر، بهویژه خورشیدی و بادی، همچنان بسیار محدود است. در سال ۱۴۰۳ تنها حدود ۶/۰ درصد از تولید سالانه ۳۹۶ تراواتساعت برق کشور از منابع تجدیدپذیر تأمین شد؛ رقمی که در مقایسه با کشورهایی مانند آلمان با سهم ۷/۵۲ درصدی، بریتانیا با ۷/۴۸ درصد و حتی ترکیه با. ۷/۲۴ درصد، فاصله چشمگیری را نشان میدهد. مرکز پژوهشهای مجلس به تازگی در گزارشی با عنوان «تعیین ظرفیت بهینه توسعه نیروگاههای خورشیدی متناسب با شبکه برق کشور» تأکید کرد که انرژیهای خورشیدی و سایر منابع تجدیدپذیر میتوانند حدود ۷۵ درصد از انرژی تأمین نشده را جبران و ساعات ناترازی برق را به ۴۷ساعت در سال کاهش دهند. در حال حاضر تأمین تجهیزات، تأمین مالی، تخصیص ارز برای واردات تجهیزات و عدم قطعیتهای اقتصادی و مقرراتی مهمترین چالش توسعه نیروگاههای تجدیدپذیراست. اما از نگاه کارشناسان، سرمایه گذار بیش از آنکه به دنبال نرخهای بالاتر فروش برق باشد، به دنبال ثبات قوانین، امکان پیش بینی درآمد و اطمینان از بازگشت سرمایه در افقهای بلندمدت است. در این رابطه یک کارشناس حوزه انرژی گفت: مهمترین مکانیسم برای جذب سرمایه گذاران به بازار برق سبز، ایجاد اطمینان اقتصادی است. تجربه سالهای اخیر صنعت برق ایران نشان داده سرمایه گذار بیش از آنکه نگران سطح قیمت باشد، نگران پایداری درآمد و قابلیت پیشبینی بازگشت سرمایه است. مهرزاد لیموچی افزود: با تشدید ناترازی برق و افزایش هزینه خاموشی، برق به نهادهای راهبردی برای صنایع تبدیل شده است. از اینرو، توسعه قراردادهای مستقیم و بلندمدت میان نیروگاههای تجدیدپذیر و صنایع میتواند مهمترین مسیر جذب سرمایه باشد. به گفته او، هزینه بر بودن سرمایه گذاری اولیه، نرخ بالای تأمین مالی و محدودیت منابع بانکی، توسعه ابزارهایی مانند صندوق پروژه، اوراق سبز و تضمین خرید برق را به ضرورتی برای تأمین مالی این بخش تبدیل کرده است.
تابآوری انرژی با توسعه تجدیدپذیرها تقویت میشود
مالک شریعتی نیاسر، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، روز دوشنبه در دهمین کنفرانس انرژیهای تجدیدپذیر با تأکید بر اینکه پاسخ تهدید علیه زیرساختهای انرژی، افزایش تابآوری کشور است، گفت: توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر پراکنده یکی از مهمترین راهبردهای تحقق امنیت انرژی است. او با بیان اینکه دشمن تلاش کرده است از زیرساختهای انرژی بهعنوان ابزار فشار استفاده کند، افزود: پاسخ جمهوری اسلامی به این تهدیدها در بخش دفاعی بر عهده نیروهای مسلح و مسئولان ذیربط است، اما در بخش صنعت انرژی، راهبرد اصلی افزایش تابآوری کشور از طریق توسعه زیرساختهاست. عضو کمیسیون انرژی مجلس توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر بهصورت پراکنده را یکی از مهمترین مؤلفههای افزایش تابآوری شبکه برق دانست و تصریح کرد: توسعه تجدیدپذیرها مبتنی بر نیاز کشور است و میتواند آسیبپذیری زیرساختهای انرژی را کاهش دهد. شریعتی با قدردانی از اقدامات دولت، وزارت نیرو و سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا)، گفت: روند توسعه تجدیدپذیرها در دولت چهاردهم قابل تقدیر است و تحقق اهداف تعیینشده در ماده ۴۶ قانون برنامه هفتم توسعه باید با جدیت دنبال شود. او با اشاره به هدفگذاری برنامه هفتم برای افزایش ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر تا پایان برنامه، بر ضرورت تداوم حمایت از این بخش تأکید کرد و از پیگیری ویژه رئیسجمهور در اجرای پروژههای مرتبط با توسعه انرژیهای تجدیدپذیر تقدیر کرد.
آخرین وضعیت ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر
بررسیها نشان میدهد ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر کشور از ۵۴۰۰ مگاوات عبور کرده و بنا به اظهارات جعفر محمدنژاد سیگارودی، معاون سرمایهگذاری سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق در صورت تأمین تجهیزات، ارز و منابع مالی، هدفگذاری عبور از ۷ هزار مگاوات تا پایان تابستان محقق خواهد شد.
او با بیان اینکه هماکنون بین هزار تا ۱۵۰۰ مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر در حال احداث است، گفت: بخش عمده تجهیزات این پروژهها پیشتر تأمین شده یا در داخل کشور در حال تأمین است و همین موضوع احتمال تحقق برنامههای توسعه را افزایش میدهد. تأخیر احتمالی ناشی از کمبود تجهیزات و ارز است. معاون سرمایهگذاری ساتبا همچنین از درخواست تخصیص ۶۰۰ میلیون دلار ارز برای تأمین تجهیزات نیروگاههای تجدیدپذیر خبر داد و گفت: این درخواست پس از بازبینی پرونده متقاضیان به وزارت صنعت، معدن و تجارت ارائه شده و وعده داده شده است که ماهانه بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون دلار ارز به این بخش تخصیص یابد.
در کنفرانس انرژیهای تجدیدپذیر به موانع مهم توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر نیز پرداخته شد. رئیس انجمن انرژیهای تجدیدپذیر ایران در این همایش با تأکید بر مردمیسازی تولید پراکنده برق، گفت: آگاهی بخشی، تأمین مالی مردم و ارتقای زیرساختهای شبکه برق، سه پیشنیاز اصلی توسعه سرمایهگذاری عمومی است. سیدمسلم موسوی درچه نخستین مانع این مسیر را نبود آگاهی کافی مردم از فرآیند دریافت مجوز، احداث و بهرهبرداری نیروگاههای تجدیدپذیر و منافع اقتصادی آن دانست و گفت: انجمن انرژیهای تجدیدپذیر با همکاری وزارت نیرو و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حال طراحی و اجرای یک کمپین آگاهیبخشی برای توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر در کشور است.
رئیس انجمن انرژیهای تجدیدپذیر ایران دومین چالش را تأمین مالی سرمایهگذاریهای مردمی عنوان کرد و افزود: منابع صندوق توسعه ملی اکنون عمدتاً در اختیار پروژههای بزرگ قرار میگیرد، در حالی که این منابع باید از طریق ساز و کارهایی مانند پلتفرمهای تأمین مالی و همکاری بانکها در اختیار مردم قرار گیرد تا خانوارها نیز بتوانند در احداث نیروگاههای خورشیدی مشارکت کنند. او سومین چالش را ظرفیت و پایداری شبکه برق کشور دانست و گفت: با افزایش تعداد تولیدکنندگان برق در قالب نیروگاههای پراکنده، لازم است زیرساختهای شبکه نیز متناسب با این تحول توسعه یابد تا شبکه با ناپایداری مواجه نشود. وی ادامه داد: استفاده از فناوریهای هوشمندسازی شبکه برق، سامانههای مدیریت هوشمند و فناوری اینترنت اشیا (IoT) از جمله راهکارهایی است که میتواند ظرفیت جذب منابع تجدیدپذیر پراکنده را افزایش دهد.
