جوان آنلاین: رهبر معظم انقلاب، آیتالله مجتبی خامنهای، در آخرین پیام روشنگرایانه و حکیمانه، همچون گذشته، اصلیترین و مهمترین راه گذر از شرایط جنگی و پیروزی بر دشمن را حفظ وحدت و انسجام ملی به عنوان یک «وظیفه همگانی» در «همه سطوح مردم و مسئولان» برشمردند. ایشان انتقاد با «اخلاص تمام و از سر خیرخواهی» را تا زمانی که «ظلمی را بر بیگناهی روا ندارد» و «موجب شکست در وحدت و انسجام اجتماعی» نشود، «سرمایه ارزشمند» و فینفسه «امری مطلوب» قلمداد کردند. موضوعی که چارچوب مشخص و روشنی برای نقد ارائه میکند و آن را ممدوح میداند. در همین زمینه با اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی گفتوگویی داشتیم تا ابعاد بیشتری از این توصیه حکیمانه را تشریح کنیم.
محوریترین موضوع در پیام رهبر معظم انقلاب، لزوم حفظ همبستگی و وحدت در کشور بود. شما با توجه به فضای کشور، چه راهکاری برای حفظ انسجام ملی توصیه میکنید؟
این بحث بهاصطلاح وحدت، همدلی و یکپارچگی را باید گفت که از ابتدای انقلاب، حضرت امام (ره) بر این مسئله بسیار تأکید داشتند و همواره در پی آن بودند که شکافی، چه میان مردم و چه میان مسئولان، یا در ارتباط مسئولان با مردم، به هیچوجه ایجاد نشود. همچنین باید گفت که به لطف خدا، این رویکرد زمینهساز موفقیت و پیشرفت شد و از سوی دیگر، موجب ناامیدی دشمن نیز میشد، چراکه سیاست انگلیسیها همواره این بوده است که «تفرقه بینداز و حکومت کن».
وقتی این سیاست، اساساً راهبرد کلی و کلان این شیاطین است، ما باید با دقت و ظرافت بیشتری عمل کنیم. انتقاد کردن اشکالی ندارد، اما نباید اختلاف ایجاد شود، زیرا در چنین شرایطی تنها کسی که از این وضعیت بهرهبرداری یا سوءاستفاده میکند، دشمن است. اینجاست که همه ما باید به این باور برسیم که همگی دقیقاً در یک کشتی قرار داریم. همه ما خواهان ایرانی عزیز، قوی و پیشرفته هستیم و میخواهیم این کشور را به قلهای که شایسته آن است، برسانیم. تحقق این هدف در گرو وحدت، یکپارچگی و همدلی است. از همین رو، مقام معظم رهبری طی چند ماه اخیر بارها بر این موضوع تأکید کردهاند. همچنین باید گفت که امام شهیدمان نیز بر این مسئله تأکید فراوان داشتند و همواره بر حفظ همدلی و انسجام میان مسئولان، در ارتباط مسئولان با مردم و نیز میان خود مردم پافشاری میکردند. در نهایت نیز باید گفت که امام عزیزمان، امام راحل، همواره چنین خواستهای را دنبال میکردند. بنابراین، ممکن است به برخی مسائل نقد یا انتقاد داشته باشیم و طرح آن نیز اشکالی ندارد. اما این نقدها باید با احترام، متانت و در عین حال با صراحت بیان شود. آنچه به هیچوجه پذیرفتنی نیست، تبدیل شدن نقدها به اختلاف است. موضوعی که همواره مورد تأکید مقام معظم رهبری و مطالبه ملت شریف ایران بوده است. انشاءالله با حفظ این وحدت، بتوانیم شاهد پیروزیهای بزرگتر باشیم و دشمن را بیش از پیش ناامید کنیم.
به نظر شما، شخصیتها و جریانهای سیاسی چه وظیفهای در قبال وحدت، بهویژه در شرایط کنونی، بر عهده دارند؟
اگر افراد و جریاناتی نسبت به موضوعی نقد یا انتقادی دارند، باید آن را به گونهای مطرح کنند که زمینهساز اختلاف نشود. نباید اجازه داد شیوه بیان نقدها یا نحوه برخورد با مسائل، به اختلاف دامن بزند، بلکه همه باید در جهت پیشگیری از شکلگیری اختلاف و تقویت همدلی و انسجام حرکت کنند. تردیدی نیست که در کشور دیدگاههای مختلفی وجود دارد. برخی افراد شاید با مذاکره چندان موافق نباشند. در مقابل، عدهای معتقدند که، چون نمیتوان به دشمن اعتماد کرد، باید کار را در میدان و از طریق تقابل به نتیجه رساند. گروهی دیگر نیز بر این باورند که دیپلماسی میتواند یکی از راهحلهای مؤثر باشد. در نهایت، آنچه تعیینکننده است، نظر ولیامر مسلمین است و همه ما باید تابع این چارچوب باشیم.
همانطور که اشاره کردید، نمیتوان فضای نقد را به بهانه حفظ وحدت از بین برد. لطفاً توضیح دهید که این نقد باید در چه چارچوبی مطرح شود.
اگر نقدی قرار است مطرح شود، باید واقعاً منصفانه، محترمانه و مسئولانه باشد. حتی اگر نقدی محکم و صریح هم باشد، هیچ اشکالی ندارد، اما احترام متقابل باید همواره حفظ شود. نباید فضای نقد به گونهای شکل بگیرد که به جای گفتوگو، زمینهساز اختلاف، تنش یا تقابل شود.
امام راحل نیز به این موضوع اشاره داشتند و میفرمودند که طلبهها ممکن است با یکدیگر اختلافنظر داشته باشند، حتی درباره مسائل مختلف با هم بحث و گفتوگو کنند، اما پس از پایان بحث، همچنان با یکدیگر رفیق و برادر هستند و هر کدام مسیر خود را ادامه میدهند. این همان الگویی است که باید در جامعه نیز حاکم باشد، یعنی اختلافنظر نباید به اختلاف و دوگانگی تبدیل شود. در نهایت، آنچه باید همواره اصل قرار گیرد، حفظ ایران قوی، یکپارچه و پیروز است و همه دیدگاهها و نقدها نیز باید در همین چارچوب مطرح شوند. از این رو، حتی اگر اختلافنظری هم وجود داشته باشد، نباید از اصل مسئله یعنی لزوم وحدت در برابر دشمن غافل شویم. حضرت امام نیز فرمودند: «هرچه فریاد دارید بر سر امریکا بکشید».
امام شهیدمان به دلایل مشخصی در مقطعی تأکید کردند که به امریکا نمیتوان اعتماد کرد و برای این موضوع نیز دلایل خود را بیان کردند. از همین منظر، امروز نیز برخی معتقدند که مذاکره با امریکا نتیجهای نخواهد داشت. استدلال آنان این است که در جریان مذاکرات نیز شاهد جنگ بودیم، چه در جنگ ۱۲ روزه و چه در جنگ اخیر و تحولات پیرامون آن. همچنین میگویند وقتی توافقی امضا میشود، طرف مقابل باید به امضای خود پایبند باشد. اگر سندی را با همه بندهای آن امضا کردهاند، طبیعی است که باید به تعهدات خود نیز عمل کنند. ترامپ قمارباز و هماسلافش باید به امضایی که پای آن توافق کردهاند احترام بگذارند. وقتی متن تفاهم ۱۴ بندی را که همه ابعاد آن مشخص شده بود امضا کردند، باید به آن متعهد بمانند و پایبندی خود را نشان دهند. اما آنچه در عمل مشاهده شده، این است که حتی در جریان مذاکرات نیز اقدامات خصمانه ادامه یافته و این مسئله موجب شده است که عدهای به این جمعبندی برسند که نمیتوان به امریکا اعتماد کرد. از سوی دیگر، این نگاه نیز وجود دارد که در هر اختلافی، معمولاً شخص یا طرف سومی برای میانجیگری وارد میشود تا راهحلی برای حل اختلاف پیدا شود. بنابراین، همه این دیدگاهها در فضای سیاسی مطرح است، اما آنچه اهمیت دارد، این است که اجازه ندهیم این اختلافنظرها به تفرقه و دودستگی در داخل کشور منجر شود. در نهایت، آنچه موجب بیاعتمادی شده، عملکرد طرف مقابل است، زیرا به اعتقاد بسیاری، در عمل حتی یک نمونه روشن از پایبندی و صداقت از سوی آنان مشاهده نشده و به همین دلیل است که اعتماد به امریکا با تردید جدی مواجه شده است. با تمام این تفاسیر، در برهه کنونی، آنچه باید همواره ملاک عمل همه ما قرار گیرد، حفظ وحدت و یکپارچگی در برابر دشمن است.
