انور شاهین خانخیل نویسنده و محققی از ایالت خیبر پختونخوا شهر پیشاور پاکستان است که تاکنون بیش از ۳۰ کتاب را تألیف و ترجمه کرده است. وی همچنین در شعر و ادبیات هم دستی دارد و ترجمه منظوم دیوان امام خمینی به زبان پشتو یکی از کارهای اوست که هنوز منتشر نشده است. این پژوهشگر مسلمان از آزادیخواهان فرهیختهای است که پیرو توصیه امام خمینی (ره) به اتحاد جامعه اسلامی به ویژه شیعه و سنی تأکید زیادی دارد و در این راستا تلاش زیادی میکند.
در بحث فرهنگی در ایران چه چیزی نظر شما را بیشتر از همه جلب کرده است؟
به نظرم نمایشگاههای بینالمللی قرآن و کتاب اتفاق بسیار خوبی است. چون هم باعث جمع شدن محققان و نویسندگان اسلامی میشود و هم آثار خوبی را در معرض دید قرار میدهد که باعث افزایش تجارب دینی و علمی بین مسلمانان میگردد. از سوی دیگر به دلیل تبلیغات وسیع وهابیون علیه شیعیان، خیلی از مردم تفسیری غلط از تشیع دارند، لذا برگزاری نمایشگاههایی از این نوع در ایران لازم است. آنها فکر میکنند قرآن شیعیان بهجای ۳۰ جزء، ۴۰ جزء دارد برای همین آنها را کافر میدانند، درحالیکه شیعیان نیز همین قرآن ۳۰ جزء که در همه جهان مسلمانان میخوانند را قبول دارند.
آیا شما به عنوان محقق سعی در رفع این منفینگریهای تبلیغاتی علیه شیعیان داشتهاید؟
بله، هرجا توانستهام با آنها مناظره کردهام. به خصوص در رسانههای مجازی به دلیل گستردگی زیادی که دارد اسلام واقعی را توضیح میدهم مثلاً درباره همین تفاوت قرآن، چند وقت پیش فردی نوشته بود قرآن شیعیان را قبول ندارم، چون پر از تحریف است. به او گفتم من در مساجد، حسینیهها وکتابخانههای ایران و پاکستان رفتم حتی در عراق و سوریه که برای زیارات مقدسه رفتم تحقیق کردم هیچ تفاوتی ندیدم. در همه مکانهای دینی مسلمانان شیعه یک قرآن واحد با ۳۰ جزء وجود داشت. شیعیان هم مثل اهل سنت یک نگاه به قرآن دارند. آنها هیچ وقت تحریف در قرآن را قائل نیستند و علمای تشیع هم تحریف قرآن را حرام میدانند.
میگویند وهابیون در پاکستان میلیونها طلبه دارند که کار تبلیغاتی انجام میدهند درست است؟
بله، آنها خیلی زیاد هستند. خود من هم زمانی تحت تأثیر تفکر وهابیت و تبلیغات مبلغان وهابی بودم ولی بعد از انقلاب اسلامی و سخنان ارزشمند امام خمینی (ره) که حقیقتاً روح دوباره به پیکره بیجان اسلام دمید و درباره اتحاد مسلمانان فارغ از اختلافات توصیه داشت متحول شدم. فهمیدم چقدر تبلیغات منفی علیه تشیع راه انداختهاند درحالی که آنها هم مسلمان هستند و در عقاید با مسلمانان مذاهب دیگر اسلامی هیچ تفاوتی ندارند اختلاف هم فقط در مسائل فقهی است که این اختلاف بین مذاهب اهل سنت هم وجود دارد. به هرحال خدا خواست از وهابیت برگشتم و امام خمینی (ره) باعث تحول من شد.
اگر این ترجمه دیوان امام به زبان پشتو چاپ شود چقدر پشتو زبانها با آن ارتباط برقرار خواهند کرد؟
یقین دارم نویسندگان، شاعران و ادبای پشتو زبان پاکستانی و افغانی که امام را دوست دارند ترجمه دیوان را با علاقه و عشق مطالعه خواهند کرد، چون دیوان امام تنها کلمات در کنار هم چیده شده منظوم نیست، بلکه یک عرفان ناب اسلامی در آن حاکم است که معانی زیادی در آن وجود دارد و اینکه برخی به دلیل عدم شناخت و تبلیغات منفی از امام (ره) سوءتفاهماتی دارند قطعاً با خواندن دیوان ایشان نظرشان برمیگردد.
معلوم است خیلی به امام خمینی (ره) ارادت دارید؟
بله، بسیار زیاد. امام خمینی ذهن، قلب و روح و همه چیز من را عوض کرد. حقیقتاً اگر امام را از ایران و انقلاب اسلامی جدا کنیم دیگر هیچ معنا و اعتباری نمیتوان به آنها داد. چون امام دین اسلام ناب محمدی را زنده کرد.
کدام یک از آثار امام در پاکستان بیشترین اثرگذاری را داشته است؟
همه کتابهای امام دوست داشتنی هستند، چون ایشان به کرات درباره اتحاد مسلمین سخنرانی داشتند. امام تنها یک رهبر انقلابی نبود، بلکه عرفان الهی امام دنیای عمیقی دارد. کتاب چهل حدیث، تفسیر سوره حمد، آداب نماز و کتابهای دیگر عرفانی ایشان بسیار اثرگذار بوده است. همه کسانی که به نوعی با کتابهای امام آشنایی دارند و آنها را مطالعه کردهاند فکر و دیدگاهشان به حقیقت عوض شده است.
بین کدام زبانها اردو یا پشتو؟
مردم پاکستان بیشتر به اردو کتابهای امام را خواندهاند. در پاکستان و افغانستان از ۵۵ تا ۶۰ میلیون جمعیت پشتوهاست، اما در این زبان کتابهای ارزشمند ترجمه نشدهاند که باید آثار امام و دیگر کتب درباره مکتب اهل بیت به زبان پشتو چاپ و منتشر شوند. وقتی متوجه شدم وهابیت از ضعف کم کاری فرهنگی در این زبان سوء استفاده کرده است و فعالیت زیادی دارد افسوس خوردم، چون برای اهل بیت، امام خمینی و انقلاب اسلامی کاری نشده که مجال برای جولان دروغهای وهابیت باز است. آنها مجلات و کتابهای زیادی به زبان پشتو دارند. من اولین مترجم به زبان پشتو هستم و بعضی از کتابهایی را که برای اتحاد مسلمین مؤثر هستند و اختلافات بین آنها را کاهش میدهند به زبان پشتو ترجمه کردهام. بعد از بنده کسانی دیگر در پاکستان و افغانستان این کار را کردهاند، اما این کار به زبان پشتو در برابر وهابیت که عقاید مسلمانان را خراب میکنند و بین مسلمانها اختلاف میاندازند یک درصد هم نیست.
آثار متعددی به زبان انگلیسی چاپ شده و زبان انگلیسی در پاکستان رایج است آیا این تأثیرگذار نبوده است؟
اغلب پاکستانیها زبان انگلیسی میدانند ولی زبان ملی اردوست و زبان پشتو زبان مادری. میلیونها پاکستانی و افغانستانی زبان پشتو دارند. زبان مادری هر ملت اثرگذاری زیادتری دارد. مردم بهتر زبان مادری خود را درک میکنند پس بهتر است آثار به زبان مادری و بومی هر ملت ترجمه شود تا بهتر در ذهن بماند. یادم است عالمی با تشیع خوب نبود و علیه تشیع، انقلاب اسلامی و امام (ره) سخنرانی میکرد. من کتابی به زبان پشتو به او دادم. بعد از خواندن از من قدردانی کرد و گفت: من همه چیزهایی که نمیدانستم و درباره آن اطلاع نداشتم با خواندن این کتاب مطلع شدم، درحالیکه زبان اردو و عربی هم بلد بود، اما چون کتاب به زبان مادریاش بود بهتر اثرگذاری داشت و بعد از خواندن کتاب سخنرانیهایش عوض شد. بیشتر حرف اتحاد بینالمسلمین میزند و علیه تشیع یا انقلاب اسلامی چیزی نمیگوید.
از چهرههای مطرح پاکستانی که تحت تأثیر امام بودند را میتوانید نام ببرید؟
افراد زیادی بودند که تحت تأثیر امام خمینی قرار داشتند از جمله شهید عارفالحسینی عالم بزرگ پاکستانی که علمای سنی در محافل و سخنرانیهایش حضور پیدا میکردند و به دنبال اتحاد بین مسلمین در پاکستان بود. برای همین امریکا از ترس اینکه مبادا خمینی دیگر در پاکستان شود و انقلابی اسلامی را ایجاد کند در یک دسیسه با همکاری دولت نظامی آن زمان شهیدش کردند یا مرحوم خان عبدالولی خان رهبر فقید عوامی نیشنل پارتی که پدرشان خان عبدالغفارخان علیه انگلیسیها مبارزه میکرد. یک بار خبرنگاری از خان عبدالولی خان پرسید نظر شما درباره امام خمینی چیست؟ او گفت: برای شما از کدام وجه امام بگویم سیاست، مذهب، علم، عرفان، فقه، توصیه به اتحاد مسلمانان، مبارزه با استعمارگران و... کدام بخش را میخواهید بگویم؟ البته این را بگویم که لفظ امام را هرکس برای ایشان گذاشت کاری درست انجام داد. چون همه خوبیها در لفظ امام جمع شده است. امام خمینی مجموعه همه خوبیها بود. به نظرم همین صحبت خان عبدالولی خان جواب شما را داد که چرا به امام علاقه داریم از این نمونهها زیادی داریم.
