رودخانه "گدار خوش" همچون دیگر رودخانه های زیبای استان ایلام، به عنوان یکی از صدها جاذبه گردشگری استان شناخته شده است. رودخانه ای که از غرب ایلام سرچشمه گرفته و در مسیر گذرش به سمت شرق، زمین های کشاورزی را سیراب می کند و جانی به طبیعت زیبای روستاهای این منطقه می بخشد و نهایتا مسیر گذرش به خاک عراق منتهی می شود.این رودخانه که از چشمه های طبیعی و بارش باران و برف در منطقه سیراب می شد، چند سالی است که بستر فاضلاب های شهری شده است و خروجی تصفیه خانه ها به دل این رودخانه می ریزد. علاوه برآن طبق اخبار رسیده عدم توجه ساکنین حاشیه این رودخانه به حفظ بهداشت و آلودگی زیست محیطی وضعیت این رودخانه را نابسامان کرده است.
***
قصابی ها مقصرند!
چند ماهی است که خبرهای رسیده از ساکنان و رهگذران حواشی رودخانه گدارخوش، از بی توجهی به آلودگی این رودخانه در برخی نقاط و البته اثرات مخرب ناشی از آن حکایت می کند. ورود فاضلاب شهری و آبهای تصفیه خانه در کنار تخلیه نخاله و انواع و اقسام زباله ها به رودخانه ای که تنها منبع مهم آبیاری زمین های کشاورزی است از جمله مواردی بوده که نسبت به آلودگی زیست محیطی و تهدید جان اهالی این استان هشدار می دهد. حال آنکه در ماه های اخیر به این موارد، عوامل دیگری نیز اضافه شده که در صورت عدم رسیدگی می تواند این رودخانه را در معرض خطر جدی قرار دهد.
در چند سال اخیر برخی از اهالی روستای مهدی آباد در یکی از حاشیه های جاده ایلام- مهران به برپایی قصابی ثابت و سیار در این منطقه که البته محل گذر گدار خوش نیز هست اقدام نموده اند و پسماندهای احشام و دیگر ضایعات خود را به بستر رودخانه می ریزند که این امر سبب ایجاد آلودگی و بوی تعفن در این قسمت رودخانه شده است. چندی پیش معاون محیط زیست استان ایلام با بیان اینکه این اقدام قصابان باعث آلودگی رودخانه و محیط زیست اطراف آن شده است نسبت به اثرات این اقدام هشدار داد. غلامرضا ابدالی کاهش گذر پرندگان مهاجر از این منطقه را نتیجه این گونه بی توجهی ها نسبت به بستر رودخانه دانست و افزود: بر اساس آخرین نشستی که با مسئولان دامپزشکی داشته ایم قرار است با این گونه قصابی ها برابر مقررات از جمله آیین نامه های محیط زیست برخورد شود!
آبیاری زمین های کشاورزی ممنوع!
رییس آزمایشگاه اداره کل محیط زیست استان ایلام در این خصوص به خبرنگار "جوان" گفت: برخی قصابی ها ضایعات و پسماندهای احشام را درون چاه های مخصوص دفن پسماندها می ریزند و این اقدام آلودگی ایحاد نمی کند اما متاسفانه عده ای دیگر این مورد را رعایت نکرده و با ریختن این نوع زباله ها در رودخانه سبب آلودگی آب در برخی قسمت های رودخانه می شوند.
علی طاهر سارایی با اشاره به اینکه نمی توان گفت عمده دلیل آلودگی گدارخوش فعالیت قصابی هاست تصریح کرد: به دلیل شیب زمین، آبراه ها و خروجی آبهای سطحی به سمت رودخانه سرازیر می شود، از طرفی تصفیه فاضلاب شهری نیز به این رودخانه می ریزد و مجموع این عوامل سبب شده در چند سال اخیر آلودگی دامن گدارخوش را بگیرد!
وی با بیان اینکه هر ماه به صورت نامحسوس از آب رودخانه نمونه برداری می شود گفت: طبق آخرین سنجش ها، میزان آلودگی زیست محیطی خروجی تصفیه خانه در حد غیرمجاز و بیشتر از استاندارد گزارش نشده است.
رییس آزمایشگاه اداره محیط زیست ایلام با اشاره به اینکه نمونه برداری و انجام آزمایش ها به طور مستمر ادامه خواهد داشت از اعلام ممنوعیت آبیاری زمین های کشاورزی با آب رودخانه تا اطلاع ثانوی خبر داد.
بنا به گفته سارایی به دلیل توان خود پالایی آب رودخانه گدارخوش، از میزان آلودگی در برخی نقاط کاسته می شود و تهدیدی برای آبزیان موجود در برخی نقاط رودخانه وجود ندارد.
البته چندی پیش باز هم برخی کارشکنی ها از جمله تخلیه شبانه مقداری لجن در بستر رودخانه، مرگ تعداد زیادی ماهی و دیگر گونه های آبزیان توسط عوامل انسانی را سبب شد!
طبق اعلام اداره کل محیط زیست استان ایلام با افرادی که به تخلیه پسماندهای غیرمجاز و نخاله ها در رودخانه و یا اطراف آن اقدام می کنند طبق قانون برخورد شده و به مراجع قضایی معرفی می شوند.
خبری از پرنده ها نیست!
حاشیه رودخانه های زیبای استان ایلام همواره محل گذر پرندگان مهاجر و زیستگاه برخی گونه های نادر بوده است و در این میان حاشیه رودخانه گدارخوش نیز هر ساله محل فرود انواع پرندگان است، در حالی که سرشماری چند ماه گذشته نشان داد که گذر چندین گونه وحوش از حاشیه خوش گدار به شدت کاهش یافته است.
معاون اداره کل محیط زیست استان ایلام بوی بد حاصل از ضایعات احشام و نداشتن امنیت غذایی را دلیل نایاب شدن پرندگان مهاجر عنوان کرده است.
رییس اداره نظارت بر حیات وحش اداره کل محیط زیست استان ایلام در این خصوص به خبرنگار "جوان" گفت: در سالهای گذشته به دلیل برخی شرایط خاص چون کاهش بارندگی و یا هجوم ریزگردها شاهد کاهش گذر و توقف پرندگان مهاجر در سطح استان بودیم، اما متاسفانه امسال این میزان به حداقل ممکن رسیده و می توان گفت این اتفاق بی سابقه بوده است!
اکبر محمدزاده با اشاره به اینکه می توان آلودگی آب رودخانه را از عوامل موثر در کاهش توقف پرندگان مهاجر و عدم انتخاب حاشیه گدارخوش به عنوان زیستگاه عنوان کرد افزود: این مورد قطعا تنها دلیل نیست و باید بررسی های دقیقتر و بیشتری انجام شود!
محمدزاده تاکید کرد: شناسایی گونه پرندگانی که در هر ساله به این استان مهاجرت می کردند برای ما از اهمیت بالایی برخوردار است چرا که اگر پرندگانی که امسال نایاب شده اند از گونه های نادر و کمیاب باشند که حوزه های جغرافیایی دیگر(به غیر از حاشیه رودخانه گدارخوش) را کمتر به عنوان زیستگاه برگزیده باشند، بازگشت آنها از اهمیت دو چندانی برخوردار خواهد بود و ما باید برای گونه های نادری از حیات وحش که استان ایلام و حواشی رودخانه های این استان را به عنوان زیستگاه انتخاب می کنند برنامه ریزی دقیقی انجام دهیم.
رییس اداره نظارت بر حیات وحش اداره کل محیط زیست استان ایلام در خصوص شناسایی گونه هایی که هر ساله وارد این استان می شوند گفت: در حال حاضر اطلاع دقیقی از انواع گونه های پرندگان مهاجر در دست ندارم اما به زودی شناسایی دقیق آنها در دستور قرار خواهد گرفت.
