تربتحیدریه با برخورداری از تنوع اقلیمی، یکی از مهمترین شهرستانهای استان خراسان رضوی به شمار میرود؛ منطقهای که در تولید انواع محصولات کشاورزی جایگاه قابل توجهی دارد. با این حال، در کنار این ظرفیت بزرگ تولیدی، بسیاری از روستاهای این شهرستان با مشکل فرسودگی مسکن و کمبود زیرساختهای مناسب روبهرو هستند؛ موضوعی که میتواند آینده سکونت در این مناطق را با چالش جدی مواجه کند.
در حال حاضر بیش از ۸۴ هزار مزرعه در روستاهای تربتحیدریه وجود دارد که سالانه حدود ۵۶۰ هزار تن انواع محصولات کشاورزی از سوی ۱۳۸ هزار بهرهبردار تولید و به بازارهای استان و دیگر نقاط کشور عرضه میشود.
همچنین این شهرستان با برخورداری از ۳۱ هزار و ۲۰۱ هکتار باغ، سالانه ۳۱ نوع محصول باغی به وزن بیش از ۲۵ هزارو ۳۵ تن تولید و روانه بازار میکند.
با وجود این ظرفیتها، بسیاری از روستاهای شهرستان با فرسودگی گسترده بافت مسکونی مواجهاند و برخی از آنها در آستانه تخریب قرار دارند. طبق گفته مدیر بنیاد مسکن انقلاب اسلامی تربتحیدریه، در تعدادی از روستاها تاکنون حتی یک مورد تسهیلات مسکن روستایی پرداخت نشده است؛ موضوعی که ضرورت برنامهریزی جدی برای رفع این مشکل را دوچندان میکند.
رونق صنایع تبدیلی و معدنی
شهرستان تربتحیدریه به دلیل تنوع آبوهوایی، یکی از قطبهای مهم کشاورزی در استان خراسان رضوی به شمار میرود. کشاورزان این منطقه سالانه صدها هزار تن انواع محصولات کشاورزی تولید میکنند که زعفران از مهمترین آنهاست.
در کنار تولید زعفران، سالانه حدود ۲۵ هزار تن انواع میوههای درختی شامل گیلاس، آلبالو، هلو و شلیل در باغهای این شهرستان تولید میشود؛ محصولاتی که جایگاه تربتحیدریه را در میان مناطق تولیدکننده کشور ارتقا داده است.
همچنین این شهرستان با تولید ۴ هزار تن گوشت قرمز، ۶ هزار تن گوشت مرغ، ۸۲۰ تن تخممرغ، ۲۲ تن عسل و ۱۰۰ تن انواع آبزیان، یکی از مناطق بهرهور در حوزه تولیدات دامی و شیلاتی به شمار میرود.
در کنار رونق تولیدات کشاورزی و دام و طیور، روستاییان تربتحیدریه با راهاندازی صنایع تبدیلی نیز گامهای مؤثری در افزایش ارزش افزوده محصولات خود برداشتهاند.
وجود سه کارخانه تولید فرآوردههای لبنی با ظرفیت ۳ هزارتن در سال، دو کارخانه تولید خوراک دام، طیور و آبزیان، سه واحد فرآوری و بستهبندی زعفران، سه واحد بوجاری بذر، یک واحد تولید عرقیجات، یک کارخانه پنبهپاککنی و کارخانه قند از جمله ظرفیتهای صنعتی این شهرستان است که نقش مهمی در کاهش ضایعات محصولات کشاورزی ایفا میکند.
علاوه بر این، تربتحیدریه با برخورداری از ۲۵ معدن فعال نیز در حوزه معدن ظرفیت قابل توجهی دارد. معدن طلای کوه زر، معادن خاک صنعتی جنوب رود مجن، آگام، حوض سرخ، سنگ آهک اسفیوخ مرکزی، گچ سرگلون و انواع سنگهای گرانیتی و تزئینی از مهمترین معادن این منطقه به شمار میروند.
چالش فرسودگی مسکن روستایی
با وجود بهرهوری بالای روستاییان تربتحیدریه در بخشهای مختلف تولیدی، بسیاری از روستاهای این شهرستان از نظر زیرساختی، بهویژه در حوزه مسکن، با فرسودگی جدی روبهرو هستند.
هم اکنون بیش از ۳۰ درصد از خانههای روستایی این شهرستان فرسوده بوده و نیازمند نوسازی هستند. با این حال، به دلیل مشکلاتی از جمله ناتوانی در دریافت یا بازپرداخت تسهیلات، بسیاری از روستاییان به جای نوسازی اساسی، ترجیح میدهند خانههای خود را بهصورت موقت تعمیر کنند؛ وضعیتی که در صورت وقوع حوادث طبیعی میتواند خسارات جبرانناپذیری به همراه داشته باشد.
حسین عرب، مدیر بنیاد مسکن انقلاب اسلامی تربتحیدریه، با اشاره به پراکندگی پروژهها در سطح شهرستان میگوید: «در برخی روستاها تاکنون حتی یک مورد تسهیلات مسکن روستایی پرداخت نشده است. فهرست این روستاها تهیه و به مسئولان ارائه شده تا در راستای عدالتمحوری، این مناطق نیز از فرصتهای موجود بهرهمند شوند.»
وی میافزاید: «در بازه زمانی سال ۱۴۰۳ تا پایان ۱۴۰۴، مجموع اعتبارات عمرانی و مسکن روستایی ابلاغشده به شهرستان ۴ هزار و ۸۴۰ میلیارد ریال بوده که توانستیم ۱۰۰ درصد سهمیه را به بانکها معرفی و جذب کنیم.»
با وجود جذب کامل این سهمیهها، آمارها نشان میدهد ساخت خانههای روستایی همچنان با کندی مواجه است. در حالی که تسهیلات ۴۰۰ میلیون تومانی با کارمزد ۵ درصد و بازپرداخت ۲۰ ساله یکی از بهترین فرصتها برای نوسازی مسکن روستایی محسوب میشود، ناتوانی برخی خانوارها در پرداخت اقساط باعث شده بسیاری از روستاییان از دریافت این تسهیلات صرفنظر کنند.
سازههای پیشساخته برای روستاها
از آنجا که برخی روستاهای تربتحیدریه در مناطق دورافتاده و صعبالعبور قرار دارند، هزینه بالای انتقال مصالح ساختمانی، اجرای پروژههای ساختوساز را با دشواری مواجه کرده است.
مدیر بنیاد مسکن انقلاب اسلامی تربتحیدریه در این باره میگوید: «در روستاهای دورافتاده که دسترسی به نیروی کار ماهر محدود است، استفاده از سازههای پیشساخته میتواند سرعت اجرای پروژهها را افزایش دهد.»
عرب با اعلام آمادگی این بنیاد برای توسعه این روش ساختمانی ادامه میدهد: «در حال حاضر در حوزه فنی از ظرفیت ۲۲ ناظر متخصص استفاده میکنیم. همچنین تعداد دفاتر طراحی از چهار به هشتدفتر افزایش یافته و سه دفتر مجری فعال در شهرستان نیز آماده همکاری در فراخوانهای آینده هستند.»
