پراکندگی کتابخانهها در سطح استان به ویژه شهر اردبیل یکی از معضلات و ضعفهای جدی است بطوریکه هم اکنون در سطح استان اردبیل ۶۶ کتابخانه عمومی وجود دارد که در بخشها، شهرها و روستاهای مختلف فعالیت کرده و برای عموم مردم ارائه خدمات میکنند.
از این تعداد ۵۱ باب به شکل نهادی و ۱۵ باب مشارکتی اداره میشود، که به گفته مدیرکل کتابخانههای عمومی استان با سازمانها و نهادهای مختلف به شکل مشارکتی و توافقی کتابخانه دایر کرده و با آنها در راهاندازی کتابخانه مجموعه خودشان و حتی تامین کتاب همکاری دارند.
مدیرکل کتابخانههای عمومی استان اردبیل منابع کتابخانهای استان را ۷۰۰ هزار جلد توصیف کرد و تاکید می کند که کتابخانههای مدارس، دانشگاهها و حتی مساجد جزو این آمار محسوب نمیشود و کتابخانههایی را عمومی به حساب میآورند که بر اساس تعریف بینالمللی از استاندارد و ضوابط و قواعد خاص برخوردار بوده و این پارامترها در آن رعایت شود.
***
کتابخانه مرکزی شبانهروزی شد
با توجه به اینکه فصل امتحانات و کنکور نزدیک است ما فعالیت کتابخانه مرکزی اردبیل را شبانهروزی کردیم و افراد علاقمند میتوانند با در نظر گرفتن ضوابط و پر کردن فرمهای مشخص تا صبح از فضای مطالعه این کتابخانه بهرهمند شوند.
این خبریست که صادق فرهمند امین داد و در کنار آن، پراکندگی کتابخانهها و توزیع نامتناسب این فضاها را در شهر اردبیل نامناسب ارزیابی کرده و افزود: در یک فاصله کوتاه کتابخانه شهید مطهری و چندین کتابخانه عمومی دیگر در محدوده و هسته مرکزی شهر واقع شده و استقبال خوبی نیز از این کتابخانهها انجام میشود اما سایر علاقمندان از مناطق مختلف شهر به زحمت و سختی به کتابخانههای داخل شهر و مرکزی مراجعه میکنند و طی کردن مسیر طولانی برای آنها زجرآور است.
دبیر انجمن کتابخانههای عمومی استان بیان داشت: در همین زمینه با همکاری شهرداری کتابخانه محله آرازعلی افتتاح شده و در سفر رئیس جمهور نیزدرخواست احداث ۱۳ باب کتابخانه عمومی در شهر اردبیل را دادیم تا در یک استاندارد و تناسبسازی فضاها احداث این کتابخانهها مورد توجه قرار گیرد و انتظار میرود با تامین اعتبار مناسب این کار اتفاق بیفتد تا علاقمندان و ساکنین مناطق مختلف شهر بتوانند از خدمات کتابخانهای استفاده کنند.
* نگران هستیم
مدیرکل کتابخانههای عمومی استان اردبیل با واهمه از تبدیل کتابخانهها به قرائتخانه تصریح کرد: در فصل امتحانات و مراجعات فصول مختلف شاهد آن هستیم که کتابخانهها به قرائتخانه تبدیل شده در حالی که این کار نگرانکننده به نظر میرسد. هر چند این امر به دلیل نبود قرائتخانهها در سطح شهر اتفاق میافتد اما انتظار داریم کتابخانهها هویت خود را حفظ کرده و کتابهای متنوع کتابخانهای در آنها مورد اقبال قرار گیرد.
این مسئول تاکید کرد: تنها فضایی که در پارکها میتوان به احداث آن اقدام کرد ساختمان کتابخانه است که انتظار داریم در پارکها و حتی فضای مساجد قرائتخانهها و سالنهای مطالعه راهاندازی شود تا علاقمندان بتوانند از آن استفاده کنند.
مراجعه میلیونی به کتابخانهها
یک میلیون و ۵۰۰ هزار علاقمند به کتاب به کتابخانههای عمومی اردبیل مراجعه کرده و از خدمات آن استفاده کردهاند.
مدیرکل کتابخانههای عمومی استان اردبیل گفت: این تعداد مراجعه کننده بیش از ۸۰۰ هزار جلد کتاب امانت گرفتند به طوری که مطالعه ۶۰۰ هزار جلد آن در خارج از کتابخانهها و ۲۰۰ هزار جلد آن داخل کتابخانهها اتفاق افتاده است که افراد بعد از مطالعه کتابها را تحویل داده و در امانتداری آن کوشیدهاند.
وی تصریح کرد: در حالی که در سال ۸۹ اعضای کتابخانههای استان ۳۱ هزار نفر بوده است در سال گذشته این رقم به ۷۱ هزار نفر رسیده ولی آرزو داریم پایه عضویت اهالی استان در کتابخانههای عمومی به ۱۰ درصد برسد.
شاخصهای مطالعه مطلوب نیست
شاخصهای مطالعه و نهادینه شدن این فرهنگ در استان اردبیل مطلوب و در حد مناسب نیست ولی حرکتهای آغاز شده در چند سال اخیر نوید یک روند بهبودی را میدهد.
مژگان عزیزخانی کارشناس مطالعه و کتابخوانی با عنوان کردن جملات فوق یادآور شد: البته در این زمینه در کنار فعالیت مسئولان امر نباید از تاثیرگذاری و اهمیت خانوادهها و مربیان و معلمان در نهادینه شدن فرهنگ مطالعه غفلت کرد. البته فراموش نکنیم که مطالعه اینترنتی و مجازی نیز از شاخصههای مطالعه و احتساب سرانه کشوری و ملی به شمار می آیند و هر چیزی که به دانش و آموختههای انسان کمک کند در حقیقت مطالعه است و ما زمانی میتوانیم ادعای افزایش مطالعه را داشته باشیم که دسترسی آسان به کتاب از طرق مختلف مهیا شود.
این کارشناس مطالعه و کتابخوانی اردبیل با اشاره به اهمیت نقش رسانهها در ترویج و نهادینه کردن فرهنگ مطالعه بیان داشت: ما در کتابخانههای عمومی عضو دو ساله تا ۸۵ ساله داریم که مشتاق و علاقمند به مطالعه کتاب و یادگیری هستند همچنین بزرگان این شهر نظیر باباصفریها کتابخانه شخصی نفیسی دارند که نشان از اهمیت مطالعه و توجه به کتابخوانی در این استان است که به یقین مطالعه مفید هیچ منافاتی نیز با تحصیل ندارد.
در پی ثبت رکورد
سرانه مطالعه در استان اردبیل ۵۶ دقیقه است که این سرانه به سمت ۶۰ دقیقه رو به بهبود است ولی همچنان با استاندارد جهانی و کشوری که حدود ۷۹ دقیقه است فاصله دارد.
مدیرکل کتابخانههای عمومی استان اردبیل با اشاره به تعاریف جدید از مطالعه و دامنه گسترده آن اظهار داشت: در ارزیابیهای جدید مطالعات اینترنتی، حوزه مجازی، مطالعه کتابهای قرآنی و ادعیه و حتی روزنامهها نیز مورد توجه قرار گرفته و جزو سرانه مطالعه محسوب میشود.
وی با ابراز خرسندی از راهاندازی شبکه کتابخوانان حرفهای کشور تاکید نهادها و سازمانهای جهانی و بینالمللی را بر حفظ ساختار سنتی کتابخانه اعلام کرد و یادآور شد: فضای کتابخانهای باید به ازای هر ۱۰۰ نفر ۸ مترمربع باشد که در استان اردبیل این سرانه ۳ مترمربع است و همچنان ۵ مترمربع با آن فاصله دارد.
فرهمند امین از احداث هفت کتابخانه روستایی و چهار کتابخانه مرکزی در سطح استان خبر داد و گفت: با احتساب این فضا و همچنین فضای ۱۰ هزار مترمربعی کتابخانه مرکزی اردبیل که یک فضای گسترده و مناسب است امیدواریم تا دو سال آینده فضای کتابخانههای استان به ۵ مترمربع برسد.
۸۴ درصد کتابخانهها مجهز به خدمات اینترنتی
در حال حاضر ۸۴ درصد کتابخانههای عمومی استان اردبیل مجهز به خدمات اینترنتی هستند و نهاد کتابخانههای عمومی تلاش میکند تا سیستم و شبکه مستقل اینترنتی را برای تمام کتابخانههای عمومی راهاندازی کند تا در امانت گرفتن کتاب و استفاده از فضاهای مجازی سهولت کار را شاهد بوده و شبکه کتابخانهها نیز به شکل آنلاین اداره شود که امیدواریم با برقراری فضای اینترنت و اینترانت به عنوان شبکه محلی و اتوماسیون اداری این امر نیز در آینده نزدیک محقق شود.
فرهمند امین در پایان سخنان خود به خبرنگارجوان اظهار داشت: البته دست یافتن به این امر و پوشش آنلاین خدمات کتابخانهای به اعتبار کلان نیاز دارد به طوری که ما در سطح استان سعی کردیم کتابخانه مرکزی را که جزو کتابخانههای مرکزی ممتاز و شش استان برتر کشور هستیم به تجهیزات اینترنتی و الکترونیکی جدی مجهز کنیم.
