جوان آنلاین: تنها چند روز پس از شروع جنگ تحمیلی سوم از سوی امریکا و رژیم صهیونیستی به کشورمان بود که ترامپ اعلام کرد تمام نیروی دریایی و هوایی ایران را نابود کرده است، اما درست در میان رجزخوانیهای او، نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، دو عملیات موفق علیه اهداف امریکایی انجام داد که یکی از آنها توسط جنگندههای تایگر اف۵ و دیگری توسط دو فروند سوخوی ۲۴ انجام گرفت. دو عملیات با جنگندههایی که حداقل چند دهه از عمرشان میگذشت، نشان داد که خلبانهای شجاع ایرانی تا چه میزان به قدرت ایمان خود متکی هستند و در پاسداری از میهن عزیزمان از هیچ تلاشی فروگذار نیستند. در دوران جنگ تحمیلی هشت ساله نیز خلبانهای ایرانی حماسههای بیبدیلی خلق کردند که زمینهساز ایثار شهدایی، چون سرتیپ دوم خلبان مجید کاظمی شد.
عملیات انتقام چند ساعت بعد از شروع جنگ
تنها ساعاتی پس از حمله غافلگیرکننده دشمن بعثی به ۱۰ فرودگاه کشور در ظهر روز ۳۱ شهریورماه سال ۵۹، نیروی هوایی ایران یک عملیات انتقامی علیه تعدادی از اهداف نظامی دشمن انجام داد. برخلاف تصور غالب در کشور که عملیات کمان ۹۹ را اولین عملیات نیروی هوایی ایران علیه دشمن متجاوز میدانند، این عملیات «انتقام» بود که دو الی سه ساعت بعد از حمله دشمن صورت گرفت.
یک ساعت و نیم بعد از حمله جنگندههای عراقی به ایران، در ساعت چهار بعدازظهر ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ یک دسته چهار فروندی فانتوم به سمت پایگاه نیروی هوایی ارتش عراق در بصره حملهور شد و بدون مشکل خاصی خود را به اهداف مورد نظر در عراق رساندند و آن پایگاه را بمباران کردند.
روز بعد نیز عملیات ۱۴۰ فروندی کمان ۹۹ انجام شد و ضربات سختی را به نیروی هوایی ارتش بعث و زیرساختهای عراق وارد کرد. حمله نیروی هوایی ایران به تأسیسات نظامی و هوایی عراق آنچنان وسیع و موفق بود که نام عملیات کمان ۹۹ در تاریخ برترین نبردهای هوایی جهان ثبت شد.
نیرویی که قرار بود نباشد!
امام شهید روایتی از روزهای نخست جنگ تحمیلی دارند که این روایت را چند بار تعریف کرده بودند. طبق گفتههای رهبر شهید انقلاب، تنها یک هفته از شروع جنگ میگذشت که گزارشی از سوی نظامیان سطح بالا نشان میداد نیروی هوایی ایران نهایتاً یک ماه پس از جنگ زمینگیر خواهد شد، اما با تلاش متخصصان ایرانی آنقدر سرپا ماند که حدود چهار دهه پس از جنگ تحمیلی هشت ساله، ضربات سختی را به دشمن امریکایی وارد کرد.
رهبر شهید در بیان خاطرهشان گفته بودند: «در روزهای اول جنگ، یک نفر نظامی پیش من آمد و فهرستی آورد که انواع و اقسام هواپیماهای ما - جنگی و ترابری - در آن فهرست ذکر شده بود و مشخص گردیده بود که چند روز دیگر همه فروندهای این نوع هواپیماها زمینگیر خواهد شد؛ من وظیفهام بود که این فهرست را ببرم و به امام نشان دهم. ایشان به آن کاغذ نگاه کردند و گفتند: اعتنا نکنید؛ ما میتوانیم! برگشتم و به دوستانی که بودند، گفتم امام میگویند میتوانید. آن هواپیماها، به همت شما و با توانستن شما هنوز پرواز میکنند؛ هنوز از بسیاری از تجهیزات پرنده این منطقه پیشترند.»
اذعان امریکاییها به شجاعت خلبان ایرانی
امریکاییها با توجه به حضور دانشجویان ایرانی در این کشور که مربوط به دوران شاه میشد، از نزدیک استعداد و توانایی این خلبانها را درک کرده بودند، اما در طول دفاع مقدس هشت ساله مردم ایران، عملکرد خلبانهای شجاع ایرانی در عملیات متعدد در صحنه به منصه ظهور رسید و سالها پس از اتمام جنگ تحمیلی که احتمال رویارویی نظامی ایران و امریکا بر سر مسئله هستهای مطرح بود، بارها اندیشکدههای امریکایی نسبت به تقابل جنگندههای امریکایی با خلبانهای نخبه و شجاع ایرانی هشدارهایی را صادر کرده بودند.
حمله به پایگاههای سهگانه ارتش بعث عراق در دورترین نقاط این کشور که تقریباً نزدیک به مرزهای اردن بود، یکی از عملیات محیرالعقول ایرانی در جنگ تحمیلی هشت ساله بود که توانست تواناییها و مهارت خلبانهای شجاع ایرانی را در سطح جهان به رخ همگان بکشاند.
عملیات «اچ ۳» که در ۱۵ فروردین ۱۳۶۰ انجام شد یکی از پیچیدهترین عملیات نظامی دنیا به شمار میرود. در این عملیات که پنج ساعت به طول انجامید، نیروی هوایی ارتش ایران توانست ۴۸ هواپیما، دو آشیانه و دو رادار و تعدادی از بالگردهای ارتش عراق را منهدم سازد.
اسطورههای نیروی هوایی ایران
با شهادت امیرخلبان مجید کاظمی، نیروی هوایی ایران یک اسطوره دیگر را در معرکه نبرد از دست داد. این نیروی توانمند در دوران دفاع مقدس هشت ساله نیز چهرههای ماندگاری، چون عباس دوران، عباس بابایی، مصطفی اردستانی، حسین خلعتبری، (مرحوم) محمود اسکندری و علیرضا یاسینی داشت که هر کدام حماسهها خلق کردند و باعث شدند تا نگاه جهانیان معطوف به مهارت خلبانهای ایرانی شود.
شهید عباس دوران؛ با ۲۵۰ مأموریت جنگی رکوردی را در زمینه مأموریتهای جنگی ثبت کرده بود که تاکنون کسی به این مقدار نرسیده است. به گفته یکی از همرزمانش او هر که را با خود به مأموریت پروازی میبرد، صحیح و سالم باز میگرداند، یعنی رهبری کامل و هوشمند در پرواز بود.
شهید علیرضا یاسینی نیز رکورددار عملیات برونمرزی بود. او به خاطر حضور در عملیات مروارید و پروازهای جنگی زیادش از پایگاه بوشهر و همچنین به خاطر حضور فعال در پروازهای عملیات فتحالمبین، با پیشنهاد سپاه پاسداران نشان فتح۲ را از دست رهبر شهید انقلاب دریافت کرده بود. شهید یاسینی سال ۷۳ در کنار شهید ستاری به شهادت رسید.
شهید عباس بابایی نیز به عنوان معاون عملیات نیروی هوایی ارتش، از نخبههای خلبانی کشور به شمار میرفت که در آموزش و تربیت خلبانهایی که اکنون در نیروی هوایی خدمت میکنند، ید طولایی داشت.
شهید کاظمی ستاره درخشان نیروی هوایی.
اما در کنار تاریخچهای از قهرمانیها، حماسهآفرینیها و ایثارگریهای خلبان شهید نیروی هوایی ارتش، کاری که شهید کاظمی و سه همرزم دیگرش با دو فروند سوخوی ۲۴ نیروی هوایی ایران انجام دادند، بسیار درخشان و شجاعانه است.
آنها با جنگندههایی که عمرشان حداقل به چهار الی پنج دهه قبل برمیگشت، به مصاف ارتشی رفتند که داعیهدار بزرگترین و قویترین نیروی نظامی جهان است، اما این خلبانان شجاع توانستند با جنگندههای سوخو ۲۴ از سد پدافند هوایی دشمن امریکایی در قطر عبور کنند و پس از بمباران پایگاه امریکایی العدید، در راه بازگشت مورد اصابت سامانههای پدافندی دشمن قرار گرفتند و به شهادت برسند. امیر سرتیپ دوم خلبان مجید کاظمی یکی از خلبانان جنگندههای سوخوی ایرانی در عملیات بمباران العدید قطر، یک خلبان با تجربه و بسیار شجاع بود که با ترکیبی از عملیات در ارتفاع پایین و همچنین رعایت سکوت رادیویی توانست به همراه همرزمانش تا پایگاه دشمن برود و در آنجا ضربات سختی به دشمن وارد کند.
هرچند هنوز وضعیت سه خلبان دیگر مشخص نیست، اما این چهار خلبان یک عملیات بسیار شجاعانه انجام دادند که باعث شد بار دیگر نام خلبانهای ایرانی در سپهر نبردهای هوایی جهان خوش بدرخشد و همگان به شجاعت و توانایی آنها معترف شوند.
تاکتیک خاص تایگرهای ایرانی
در خلال جنگ تحمیلی رمضان، نیروی هوایی ایران به غیر از عملیاتی که سوخوها انجام دادند، یک عملیات هوایی نیز توسط چند فروند جنگنده اف۵ موسوم به تایگر انجام داد که در این عملیات، همه خلبانهای حاضر به سلامت برگشتند؛ در حالی که ضربات سختی را به نیروها و ادوات دشمن در کشور کویت وارد کرده بودند.
عملیات تایگرها آنقدر برای دشمن شوکهکننده بود که شبکه امریکایی سیانان گزارشی از آن تهیه کرد و مجبور شد به توانایی خلبانهای ایران معترف شود. در این گزارش سیانان آورده بود: «آن چیزی که این عملیات را خارقالعاده میکند این است که خلبانهای ایران با جنگندههای قدیمی اف۵ یکی از جسورانهترین و بیپرواترین عملیات تهاجمی را انجام دادند.»
این خلبانها با حمله به کمپ بوهرینگ (از جمله تأسیسات هوایی دشمن امریکایی در خاک کویت) باعث شدند تا دشمن به شدت غافلگیر شود، چراکه امریکاییها فکرش را نمیکردند که ایران بتواند از سد پدافند هوایی آنها عبور کند.
روایت خلبانان ایرانی که در برنامه بدون تعارف رسانه ملی نیز پخش شد، نشان میدهد که «ببرهای ایرانی» از تاکتیک حمله در ارتفاع پایین استفاده کرده بودند تا توسط رادارهای دشمن شناسایی نشوند. خلبانان این مأموریت اعلام کردهاند که جنگندههای F-۵E تایگر ۲ در ارتفاعی کمتر از ۱۰۰ پا به سمت هدف حرکت کردند، عملیات بمباران را انجام دادند و سپس به مسیر بازگشت ادامه دادند.
پرواز در چنین ارتفاعی نشان میدهد که بخش مهمی از مأموریت بر پایه کاهش احتمال کشف توسط سامانههای دیدبانی و استفاده از ویژگیهای زمین برای پنهان ماندن از دید دشمن طراحی شده بود. از منظر فنی، ترکیب نفوذ در ارتفاع بسیار پایین، نزدیک شدن پنهانی به هدف و خروج سریع پس از حمله با منطق تاکتیکهای حمله ارتفاع پایین همخوانی دارد.
اما باید این را هم در نظر داشت که پرواز در چنین ارتفاع پایینی (کمتر از ۱۰۰ پا) به خودی خود خطرات بسیاری برای این جنگندههای قدیمی نسل سوم دارد، اما خلبانهای شجاع ایرانی توانستند این مأموریت را با موفقیت به پایان برسانند و سالم به پایگاه وحدتی دزفول برگردند.
تقریباً دو ماه پس از انجام این عملیات غرورآفرین، شبکه امریکایی سیانان در گزارشی به نقل از سه مقام امریکایی (دو دستیار کنگره و یک فرد دیگر آگاه) نوشته بود: «پایگاهها و تجهیزات ایالات متحده در سراسر خاورمیانه توسط جمهوری اسلامی ایران از جمله توسط جنگنده اف۵ ایرانی و حتی با وجود پدافند هوایی امریکا، مورد حمله قرار گرفتهاند و تعمیرات آن میتواند میلیاردها دلار هزینه داشته باشد. ایران آخرین مدل از این نوع جنگندهها را حداقل پنج دهه قبل تحویل گرفته بود.»
از شهید دوران تا پایگاه دوران
روز ۱۱ اسفندماه ۱۴۰۴ دو فروند جنگنده سوخو ۲۴ ایرانی از پایگاه شهید عباس دوران شیراز برخاستند تا اهداف امریکایی در پایگاه العدید قطر را بمباران کنند. خلبان شهید عباس دوران، اسطورهای بود که سال ۱۳۲۹ در شیراز متولد شد. سال ۱۳۵۱ وارد نیروی هوایی شد و سپس برای آموزشهای تکمیلی به امریکا رفت. عباس دوران به تازگی از دوران آموزشی برگشته بود که انقلاب پیروز شد و سپس با شروع جنگ تحمیلی، همه شرایط برای تاریخسازی او در بغداد سال ۱۳۶۱ فراهم شد.
در تابستان سال ۱۳۶۱ در حالی که قرار بود بغداد میزبان کنفرانس سران جنبش عدم تعهد باشد، صدام در رجزخوانیهایش اعلام کرده بود که حتی پرندهها را بر فراز بغداد رهگیری خواهند کرد، اما شهید عباس دوران و همرزمانش که در مجموع دو فروند فانتوم اف۴ میشدند از سه لایه پدافند هوایی پیرامون بغداد گذشتند و با وجود آنکه موتور سمت راست جنگنده دوران منهدم شده بود، او موفق میشود ابتدا پالایشگاه الدوره را بمباران کند و سپس جنگندهاش را تا سالن کنفرانس سران جنبش عدم تعهد برساند و در نزدیکی آن سقوط کند. این کار باعث میشود به دلیل عدم تأمین امنیت بغداد، اجلاس سران در این شهر برگزار نشود.
سالها بعد دو فروند سوخو ۲۴ ایرانی با خلبانهای شهادتطلبی که میدانستند ورودشان به مأموریت ابلاغشده تا چه میزان خطرناک است، از پایگاه هوایی شهید عباس دوران در شیراز اوج گرفتند تا یک بار دیگر، توانایی تیزپروازان ایرانی را نه فقط به رخ ارتش کودککش امریکا که به رخ جهانیان بکشانند.
اعزام به مأموریتی بیبازگشت
روز ۱۱ اسفندماه ۱۴۰۴ و تنها دو روز پس از تجاوز امریکایی- صهیونیستی به کشورمان، دو فروند سوخو ۲۴ ایرانی مأموریت میگیرند تا به قطر بروند و تأسیسات امریکایی در این کشور عربی حاشیه خلیج فارس را بمباران کنند. شهید کاظمی خلبان یکی از این جنگندهها بود. سوخو ۲۴ دو کابینه است و به این ترتیب چهار خلبان در این مأموریت که بیش از ۹۰ درصد احتمال بازگشت نداشت، شرکت میکنند.
به این ترتیب کاظمی و سه خلبان شجاع دیگر با علم براینکه شاید دیگر هرگز به خانه برنگردند، راهی این مأموریت خطیر میشوند. آنها نه تنها در سکوت رادیویی که در سکوت خبری مأموریت را در پیش میگیرند؛ میروند تا در عین گمنامی، اوج بگیرند و خود را فدای وطنی کنند که هزاران سال است مقابل هیچ بیگانهای سر خم نکرده است.
آنها از شهری پرواز میکنند که اسطورههایی، چون عباس دوران را در دامن خود پرورش داده است. شیراز همان شهری است که چند ماه بعد و پس از بازگشت پیکر خلبان شهید مجید کاظمی، او را نیز در آغوش گرفته و پیکر این خلبان شجاع در همین شهر آرام میگیرد.
سوخوهای ایرانی خسته از سالها مأموریت بودند. جنگندههای قدیمی که حداقل از اواسط دهه ۷۰ میلادی وارد خدمت شده بودند، اکنون باید در سال ۲۰۲۶ با پیشرفتهترین جنگندهها و پدافند هوایی دنیا مقابله میکردند تا بتوانند به اهداف امریکایی خود در کشور قطر دست یابند. اما آنها میرفتند تا تاریخ بسازند. میرفتند تا خود را فدا و از میهن و اعتقاداتشان دفاع کنند. عاقبت این خلبانهای نسل جدید ایرانی، با جنگندههای چند نسل قبل، با بمباران درهمکوبنده اهداف خود در العدید قطر، حماسهای آفریدند که خلبانهای پرمدعای امریکایی با جنگندههای نسل پنجم اف۳۵ نیز قادر به خلق آن نیستند.
خلبانهای ایرانی نشان دادند که فقط تجهیزات ملاک نیست؛ بلکه شجاعت، قدرت ایمان و ابتکارآفرینی میتواند بر هر کاستی مادی غلبه کند. هرچند سوخوهای ایرانی در بازگشت از مأموریت مورد اصابت دشمن قرار گرفتند، اما آنها داغ عظیمی به دل دشمن نهادند و پوزه ارتش تروریستی و کودککش امریکا را در قلب خاورمیانه به خاک مالیدند.
