جوان آنلاین: پس از انتشار فهرست آثار بخش افقهای هشتادوسومین جشنواره فیلم ونیز مشخص شد فیلم سینمایی «مراقب» به کارگردانی محسن قرایی نیز در میان آثار منتخب این رویداد حضور دارد. این فیلم پاییز سال گذشته مقابل دوربین رفته و حالا قرار است نخستین نمایش جهانی خود را در جشنواره ونیز تجربه کند. انتشار پوستر این فیلم با تصویر بدون حجاب بازیگر زن آن، مجدداً ماجرای تولید آثار سینمایی خلاف قانون و نمایش در رویدادهای خارجی را داغ کرد. پیشتر این اتفاق با فیلمهایی نظیر «کیک محبوب من» رخ داده است، اما آنچه محل توجه و تأمل است، سکوت سازمان سینمایی در مقابل این سلسله اقدامات است که در حال تبدیل شدن به یک روند هستند. اینکه دوستان سازمان سینمایی با برگزیدن سکوت از کنار تولید فیلم با بازیگران زن بیحجاب و نمایش آن در جشنوارههای خارجی میگذرند، اگر به عنوان یک تاکتیک در نظر گرفته شده است، حتماً نتیجهای اشتباه به بار میآورد. چه اینکه بررسی اتفاقات سینمایی طی سالهای اخیر در کشورمان به خوبی نشان میدهد که یک جریان سینمایی در خارج و برخی سینماگران در داخل به دنبال حذف ابزار سینما و اعمال حاکمیت بر محتوای تولیدات سینمایی از دست نظام هستند. قطعاً گام بعدی فیلم «مراقب» رفتن در فاز معرفی این اثر به عنوان نماینده کشورمان به اسکار است!
با انتشار فهرست آثار بخش افقهای هشتادوسومین جشنواره فیلم ونیز، نام فیلم سینمایی «مراقب» به کارگردانی محسن قرایی نیز در میان آثار منتخب دیده میشود. این فیلم که چهارمین ساخته بلند قرایی پس از شش سال دوری از سینماست، پاییز سال گذشته در سکوت خبری مقابل دوربین رفت و اکنون نخستین نمایش جهانی خود را در ونیز تجربه خواهد کرد. آنچه بیش از حضور این فیلم در جشنواره ونیز مورد توجه قرار گرفت، تصویر رسمی منتشر شده از پوستر این فیلم است؛ تصویری که در آن لاله مرزبان (بازیگر) بدون حجاب دیده میشود. پیگیریها نشان میدهد فیلم «مراقب» از سازمان سینمایی پروانه ساخت دریافت کرده، اما تاکنون اقدامی برای دریافت پروانه نمایش از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نداشته است. با این حال، انتشار نسخهای از فیلم با چنین ویژگیهایی در یک رویداد بینالمللی سینمایی، این پرسش را مطرح میکند که سازوکار نظارتی سازمان سینمایی به عنوان بازوی اجرایی حاکمیت در این عرصه چیست و اینکه اساساً استراتژی این سازمان برای برخورد و همچنین ایجاد بازدارندگی در چنین موقعیتهایی چیست؟
ماجرای «قرار»
ماجرای فیلم «مراقب» در مورد خانوادهای است که در یکی از مناطق حاشیهای شهر تهران زندگی میکنند، جایی که قرار است در قالب یک طرح نوسازی شهری، خانههای قدیمی تخریب شوند. رشید پدر خانواده (با بازی فرهاد اصلانی) که نگهبان یک زندان است، با اتهام فساد اخلاقی مواجه میشود. دختر خانواده (با بازی لاله مرزبان) تصمیم دارد به صورت قاچاقی از کشور خارج شود و در کشور ترکیه به کار مدلینگ بپردازد. آنچه قرایی در لایههای دوم و سوم فیلمنامه اثرش ارائه میدهد، فروپاشی ساختار اجتماعی و اخلاقی در خانواده (که شمایی از کشور محسوب میشود) و همچنین فرار دختر جوان (که شمایی از آینده است) همگی در خدمت سیاهنمایی علیه جامعه امروزی کشور است؛ دقیقاً مطابق با همان پروتکل نانوشتهای که مطلوب جشنوارههای خارجی است و یکی از شروط اصلی پذیرش آثار سینمایی ایرانی در آنها به شمار میرود.
سابقه سیاه کارگردان
جریانی در بدنه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و برخی پلتفرمهای نمایش خانگی (VOD)، طی ماههای اخیر پروژه بازگرداندن تعدادی از چهرههای مسئلهدار به عرصه رسمی فرهنگ و هنر را دنبال میکند. براساس این اطلاعات، این جریان تلاش دارد بدون توجه به مواضع این افراد در جریان جنگ اخیر و شرایطی که کشور پشت سر گذاشته است، زمینه ازسرگیری فعالیت حرفهای آنان را فراهم کند؛ افرادی که برخی از آنان در روزهای تجاوز به کشور، نهتنها موضعی در دفاع از ایران اتخاذ نکردند، بلکه با مواضع و اقدامات خود در مسیر روایت رسانههای معاند و دشمن حرکت کردند. موضوع مربوط به کارگردان فیلم «مراقب» نیز در همین چارچوب در حال پیگیری است. ظاهراً علاوه بر برنامهریزیهای صورت گرفته برای حضور فیلم او در جشنواره ونیز، به زودی شاهد تلاشهایی برای معرفی آن به عنوان نماینده سینمای ایران در اسکار و همچنین فراهم کردن مقدمات بازگشت این کارگردان به کشور نیز خواهیم بود.
درمان قطعی دردی مزمن
در زبان و ادبیات فارسی و همچنین در کلام حضرات معصومین، جملات، ابیات، احادیث و داستانهای متکثری وجود دارد که آدمی را به کسب تجربه از سرگذشت دیگران و اتفاقاتی که برای خود فرد میافتد، سفارش و رهنمون میکنند. با این حال ظاهراً مسئولان سازمان سینمایی نمیخواهند از تجربههای قبلی که در مورد فیلم سینمایی «کیک محبوب من» به نویسندگی و کارگردانی مشترک مریم مقدم و بهتاش صناعیها و همچنین فیلم سینمایی «برادران لیلا» ساخته سعید روستایی کسب کردند، استفاده و بهرهای ببرند و مایل هستند همچنان بارها و بارها از یک سوراخ گزیده شوند! چه اینکه اگر غیر از این بود شاهد رخ دادن اتفاقات مشابهی این بار با فیلم «مراقب» که توسط سازنده «بیهمهچیز» تولید شده است، نبودیم.
دفاع ناقص و الکن از قوانین و ضوابط که در حکم حیثیت هر دستگاهی محسوب میشود، یا عدم اجرای آنها، هر دو یک نتیجه به دنبال دارد و آن هم زیر پا نهاده شدن از سوی افرادی است که تمایلی به تعریف افعال و کردارشان در قالب قانون ندارند. سازمان سینمایی به عنوان ابزار و بازوی اجرایی حاکمیت باید یکبار برای همیشه پرونده چنین اتفاقاتی را ببندد تا دیگر شاهد بیحرمتی به قواعد و ساختارهای قانونی کشور از سوی افراد معلومالحال و غالباً قانونگریز نباشیم. قطعاً اتخاذ گزاره سکوت کردن یا انفعال و همچنین تصور اینکه میتوان با پادرمیانی و شیخوخیت چند هنرمند و مدیر سینمایی چنین مشکلاتی را رفع و رجوع کرد، صرفاً خواب ناخوشی است که تعبیری جز پریشانی ندارد.
