دکتر محمدرضا صادقیتجر، کارشناس ارشد علوم سیاسی و دکترای علوم تربیتی و زبان انگلیسی است که به زبانهای عبری، لاتین، اسپانیایی، عربی، روسی، فیلیپینی و فرانسوی اشراف دارد. وی نزدیک ۰۴ سال در کشور فیلیپین فعالیت فرهنگی و تبلیغی داشته است و افراد زیادی متأثر از کتابهایش به اسلام و تشیع گرویدهاند. دکتر تجر در فضای مجازی نیز حضور مؤثری از خود نشان داده است. «جوان» به واسطه انجمن شهید ادواردو آنیلی با وی گفتگو کرده است.
چطور شد به فکر کلیپسازی برای رفع شبهات و پاسخ به وهابیت افتادید؟
راستش من خیلی با فضای مجازی آشنایی ندارم. در فیلیپین برای دعای کمیل بخش فرهنگی جمهوری اسلامی دعوت میشدم. قبل از شروع دعا نیم ساعت وقت آزاد بود. دکتر پورایمان، یکی از دوستان پیشنهاد داد از این فرصت کوتاه قبل از دعا استفاده کنیم برای ساخت کلیپ و فرقه وهابیت را به همه بشناسانیم و تفاوت آن را با اسلام حقیقی اهل بیت (ع) در قالب پرسش و پاسخ به زبانهای مختلف ارائه دهیم. من دیدم ایده خوبی است و به نوعی انجام تکلیف است، این شد در فضای مجازی هم فعال شدم. الان چند سالی است در این حوزه کار میکنم و خدا را شکر بازتاب خوبی هم داشته است. مثلاً یک بار خانمی از هلند ایمیلی برای من ارسال کرد و گفت امروز دانشگاه هلند بودم، آقایی آمد و گفت من کلیپهایی از فلان شخص درباره شیعه گوش میکنم که جالب است و جوابهایم را گرفتهام و حالا شیعه هستم.
از چه زمانی شروع کردید؟
خود مسجدی را که در آن فعالیتهای فرهنگی و تبلیغی انجام میدهیم، دو سال بعد از انقلاب راهاندازی کردیم و از همان زمان هم برنامههای مختلفی آنجا داشتیم و مشغول فعالیت دینی و تبلیغی بودیم، اما صرف فعالیت مجازی و ساخت کلیپ برای رفع شبهات دینی، حدوداً هفت سال پیش بود با کمک دوستان یک سایت هم راهاندازی کردیم و مفصل به شیعه و فرقه وهابیت پرداختیم.
به چه زبانی؟
چون با مردم فیلیپین زندگی میکردم و شناخت خوبی از جامعه و فرهنگ آنها داشتم، عمدتاً به زبان فیلیپینی بود تا بتوانم در حد امکان، ابهاماتی را که فرقه وهابیت علیه دین اسلام ایجاد میکند و باعث بدبینی به تشیع میشود، پاسخ بدهم. در کنار آن یکسری کلیپ هم درباره تشیع، روزه گرفتن و احکام اسلامی به چهار زبان در یوتیوب تولید کردم.
ارادت و تمایل شما به آثار اقبال لاهوری از کجا ناشی میشود؟
اقبال لاهوری عالمی شیعه بود، او سال ۱۹۰۷ میلادی در مونیخ آلمان درس میخواند ولی به خاطر عشق به ایران، رساله دکترای خودش را درباره ایران نوشت و اینکه مردم ایران به فلسفه و تفکر بهای زیادی میدهند. در جایی هم نوشته است دین اسلام با کمک ایرانیان و فرهنگی که دارند جهانی شد. برای من خیلی جالب بود که این فرد ایرانی نیست، اما بیشترین اشعارش فارسی است و برای جوانان ایرانی شعر میسراید. در زمان مشروطه میگفت من روحم فارسی است، هر چند زبانش اردو و هندی بود. متوجه شدم درباره اهل بیت (ع) هم اشعاری نغز دارد، مثلاً شعری درباره حضرت فاطمه زهرا (س) سروده است که دل را میلرزاند که دو بیت آن این است:
رشته آئین حق زنجیر پاست
پاس فرمان جناب مصطفی است
ورنه گرد تربتش گردیدمی
سجدهها بر خاک او پاشیدمی
وی شیعه بود، اما بنا به شرایط تقیه میکرد برای همین من خودم را به عنوان یک ایرانی مدیون این مرد بزرگ دیدم و چند کلیپ درباره اقبال لاهوری به زبان انگلیسی کار کردم که بازخورد خیلی خوبی هم داشت.
غیر از اقبال لاهوری، به شخصیت سیدجمالالدین اسدآبادی هم علاقه دارید؟
بله، خیلی درباره او تحقیق و مطالعه کردهام؛ شخصیتی جهانی بود. محمدرشید رضا از روزنامهنگاران معروف وهابی مصری وقتی متوجه میشود سیدجمالالدین افغانستانی نبوده، بلکه ایرانی بوده که خودش را افغانستانی معرفی کرده تا بین عربها و اهل تسنن جا باز کند، خیلی عصبانی میشود و میگوید لعنت خدا بر فارسیزبان شیعهای که ما را فریب داد. سیدجمالالدین فردی باهوش و عالمی برجسته بود که او هم به دلیل شرایطی که وجود داشت، تقیه میکرد.
چرا با وجود این همه پژوهشکده هیچ کدام روی این مسائل کار نمیکنند؟
چون راه را گم کردهاند، برای همین میگویم روایت یک چیز است و درایت و بصیرت چیز دیگری؛ همان اصلی که مقام معظم رهبری همیشه نسبت به آن تأکید داشتهاند و با وجود فعالیتهای علمی و تحقیقی زیاد در این بخش دچار کمکاری هستیم.
اما ما مناظره و مباحثههایی از علما داریم که سعی بر رفع شبهات دارند.
بله، منکر این زحمات و فعالیتها نیستم ولی در مقابل این هجمه سنگین علیه تشیع کم است. مکتب تشیع ادله و برهان زیادی برای اثبات دارد که بسیاری تنها با مناظره متوجه حقایق آن میشوند و به اسلام روی میآورند. بدون اینکه بخواهیم هزینه زیادی داشته باشیم، با این حال در این حوزه افرادی که به غیر از علم و دانایی روی فرهنگ مقابل شناخت هم داشته باشند، کم است. مثلاً در فیلیپین پسته نوعی حشره است، اگر ما بگوییم پسته بخور، هر چند برای خود ما یک تعارف خوبی است، اما برای آنها از سوی یک ایرانی شیعه یک توهین است، لذا باید قبل از تبلیغ و فعالیت مذهبی و حتی مناظره و مباحثه با فرهنگ و عقاید طرف مقابل به خوبی آشنایی داشت، از سویی دیگر وهابیت فرقهای است که اگر به خوبی مقابل نظراتش مباحثه صورت بگیرد، متوجه پوچی آن میشویم، همین فضای مجازی هر چند بستری برای نشر تفکرات این فرقه ضاله شده است، اما به خوبی میتواند نواقص و ضعفهای آن را آشکار کند که باید با شناخت و سواد رسانهای از آن استفاده درست کرد.
چطور رکورددار فروش کتاب در فیلیپین شدید؟
خودآموز فرهنگیام به زبان عربی، فیلیپینی و انگلیسی فروش بالایی داشت. سالهای زیادی است که عربستان خود را منادی اسلام میداند، اما تاکنون لغتنامهای جامع نداشته است و این اولین خودآموز فرهنگی بود که یک ایرانی برای فیلیپینیها نوشته است. قبل از آن یک امریکایی خودآموزی نوشته بود، اما نه این طور، مثلاً اینکه سگ شما چه رنگ است یا سگ شما را من دوست دارم... من گفتم اصلاً عربها از سگ خوششان نمیآید و این با فرهنگشان تناسب ندارد، برای همین خودم خودآموزی طبق فرهنگ مردم عربستان و فیلیپین تألیف کردم، به زبان عربی، انگلیسی و فیلیپینی بود که بازتاب خیلی خوبی داشت، چون اغلب فیلیپینیها برای کار و درس به عربستان میرفتند، ولی هیچ خودآموز جامعی نداشتند و این خودآموز سه زبانه خیلی به کارشان میآمد.
شما در فیلیپین تدریس زبان فارسی هم داشتید؟
بله، در دانشگاه تدریس میکردم که ماحصل آن خودآموز فرهنگی به سه زبان بود. سعی میکردم به دانشجویان به گونهای زبان یاد بدهم تا خوب حرف بزنند تا خوب بنویسند. یادم است در همان دانشگاه دانشجویی فیلیپینی بود به زبان فارسی شعر میسرود، در حالی که نمیتوانست فارسی بنویسد، اما، چون شعر فارسی ساده و روان است، یاد گرفته بود شعر بخواند و حتی شعر بسراید. متأسفانه در دانشگاههای کشور ما بیشتر به دانشجویان گرامر زبان انگلیسی یاد میدهند تا گفتار و صحبت کردن. کدام دانشجوی زبان انگلیسی میتواند به صورتی روان شعر انگلیسی بسراید. گوته، چون عاشق حافظ و سعدی شده بود، الفبای فارسی یاد گرفت، ما هم باید اول زیبایی فارسی را نشان بدهیم و به آنها بچشانیم تا مکالمه یاد بگیرند، بعد آموزش الفبا و گرامر و ادبیات داشته باشیم. دانشجویی به من میگفت مادرم میگوید چرا فارسی یاد میگیری، ما میخواهیم به امریکا مهاجرت کنیم، ممکن است آنجا برای ما مشکل ایجاد شود و به مادرم گفتم من عاشق زبان فارسی هستم.
