از تمسخر تا تحقیر راهی نیست
کد خبر: 968027
لینک کوتاه: https://www.Javann.ir/0043pL
تاریخ انتشار: ۱۱ شهريور ۱۳۹۸ - ۰۲:۰۹
نهی استهزاء دیگران از منظر قرآن
استهزاء در ظاهر یک گناه، ولی در باطن چند گناه است؛ از قبیل تحقیر، خوار کردن، کشف عیوب، اختلاف افکندن، ایجاد کینه، فتنه‌آفرینی، تحریک به گناه، انتقام‌گیری، طعنه و گناهانی دیگر
سرویس سبک زندگی جوان آنلاین: انسان‌ها در هر شرایطی اعم از فردی، خانوادگی و اجتماعی نیازمند ارتباط هستند و مهم‌ترین پل ارتباطی انسان و خداوند متعال و انسان‌ها با یکدیگر، رعایت قانون است تا با رعایت قوانین هم به حقوق خود برسند هم حقوق دیگران را رعایت کنند. از این قوانین در حیطه ارتباطات فردی می‌توان به اخلاق یاد کرد.
قرآن مجید در آیات فراوانی از جمله در سوره مبارکه حجرات به‌شدت بر تمسخر و قضاوت نکردن دیگران بر اساس ظواهر تأکید دارد، زیرا ممکن است تمسخرشدگان از تمسخرکنندگان بهتر باشند و کسی نمی‌داند.

در سوره حجرات می‌خوانیم: یا ای‌ها الذین آمنوا لایسخر قوم من قوم عسی أن یکونوا خیرا منهم و لانساء من نساء عسی أن یکن خیرا منهنَّ و لا تلمزوا أنفسکم و لاتنابزوا بالألقاب بِئس الاسم الفسوق بعد الایمان و مَن لم یتُب فاولئک هم الظالمون (آیه ١١)؛ «ای کسانی که ایمان آورده‌اید نباید قومی قوم دیگر را ریشخند کند. شاید آن‌ها از این‌ها بهتر باشند و نباید زنانی زنان [دیگر]را [ریشخند کنند]شاید آن‌ها از این‌ها بهتر باشند و از یکدیگر عیب مگیرید و به همدیگر لقب‌های زشت مدهید؛ چه ناپسندیده است نام زشت دادن پس از ایمان آوردن و هر که توبه نکرد آنان خود ستمکارند. «کلمه یسخر به معنای استهزاء کردن است؛ یعنی کاری که سبب تحقیر فرد دیگری شود. حال چه با گفتار، اشاره، عمل یا حالت خاصی که سبب شود فرد مقابل احساس حقارت کند. هیچ‌کس نباید فرد دیگری را مسخره کند. شاید به همین دلیل برای تأکید بیشتر در ادامه آیه می‌فرماید: «هیچ زنی نباید زن دیگری را مسخره کند. «استدلال قرآن کریم برای مسخره نکردن این است که عسی ان یکونوا خیراً منهم «شاید آن فرد نزد خدا از شما بهتر باشد.» (المیزان، علامه طباطبایی، ج ١٨، ص ٥٠٩). از آنجا که انسان‌ها فقط ظاهر یکدیگر را می‌بینند و از باطن آن‌ها خبری ندارند و نمی‌دانند چه کسی پیش خداوند متعال، عزیز است؛ نباید مطابق ظواهر قضاوت کنند، زیرا برای ما معلوم نیست فرد نزد خداوند متعال چه مقام و ارزشی دارد. از آنجا که انسان از ظاهر انسان‌ها به درون آن‌ها پی نمی‌برد یا بسیار کم از درون آن‌ها مطلع می‌شود باید از هر گونه قضاوت کردن مطابق با ظاهر، پرهیز کرد. نهی از مسخره کردن هم شامل اجتماع و هم شامل حیطه‌های خصوصی و خانوادگی می‌شود و هم شامل گفتن و نوشتن در سطح اجتماع و در محیط‌های مجازی. دامنه زمینه ارتکاب به این گناه گسترده است؛ شاید یک جوک به عنوان مثال که در آن یک گروه یا یک فرد مسخره شود، به دست هزاران نفر یا میلیون‌ها نفر برسد.

استهزاء در ظاهر یک گناه، ولی در باطن چند گناه است؛ از قبیل تحقیر، خوار کردن، کشف عیوب، اختلاف افکندن، ایجاد کینه، فتنه‌آفرینی، تحریک به گناه، انتقام‌گیری، طعنه و گناهانی دیگر.
ریشه مسخره کردن می‌تواند قدرت جسمی، موقعیت اجتماعی، تفریح و سرگرمی، مدرک تحصیلی و خود را بالاتر دیدن باشد. قرآن کریم می‌فرماید: فرحوا بما عندهم من العلم و حاق بهم ما کانوا یستهزؤن (سوره مبارکه غافر، آیه ٨٣). «آنان به علمی که دارند شاد هستند و کیفر آنچه را مسخره می‌کردند، آن‌ها را فراخواهد گرفت. «گاهی هم ریشه مسخره کردن جهل و نادانی است. وقتی حضرت موسی (ع) دستور کشتن گاو را داد، بنی‌اسرائیل گفتند آیا ما را مسخره می‌کنی؟ و إذ قال موسی لقومه إنَّ الله یأمرکم أن تذبحوا بقرة قالوا أتاخذونا هُزُوا قال أعوذ بالله أن أکون من الجاهلین (سوره مبارکه بقره، آیه ٦٧)؛ پناه به خدا می‌برم که از جاهلان باشم؛ یعنی مسخره کردن دیگران ریشه در جهل و نادانی دارد. از آنجا که مسخره کردن، تجاوز به حریم فرد است؛ فاولئک هم الظالمون؛ برای جبران آن باید توبه کرد. البته توبه تنها به زبان نیست، بلکه توبه تحقیر کردن یک فرد، با اکرام کردن اوست (تفسیر نور، قرائتی، ج ١١، ص ١٨٥-١٨٣).

مسخره کردن از گناهانی شمرده می‌شود که خداوند متعال وعده عذاب داده است. الذین یلمزون المطَّوِّعین من المؤمنین فی الصدقات و الذین لایجدون الا جُهدهم فیسخرون منهم سخر الله منهم و لهم عذاب ألیم (سوره مبارکه توبه، آیه ٧٩). «کسانی که بر مؤمنانی که [افزون بر صدقه واجب]، از روی میل، صدقات [مستحبّ نیز]می‌دهند، عیب می‌گیرند، و [همچنین]از کسانی که [در انفاق]جز به اندازه توانشان نمی‌یابند، [عیب‌جویی می‌کنند]و آنان را به ریشخند می‌گیرند، [بدانند که]خدا آنان را به ریشخند می‌گیرد و برای ایشان عذابی پردرد خواهد بود «در شأن نزول آیه آمده است: در غزوه تبوک، رسول خدا (ص) برای مخارج لشکریان امر فرمودند هر کس هر چه می‌تواند کمک کند. بعضی انفاق فراوان و بعضی کم کمک کردند. ابوعقیل انصاری نصف صاع (یک صاع معادل ٣ کیلوگرم است) خرما انفاق و به پیامبر خدا عرض کرد شب گذشته تا صبح کار کردم و اجرتم یک صاع خرما شد، نصف آن را برای خانواده‌ام گذاشتم و نصف آن را برای انفاق آوردم. منافقان هر دو گروه را مسخره کردند و به آنان که مال کمی انفاق کرده بودند می‌گفتند خواسته خود را جزو انفاق‌کنندگان جلوه دهد یا خود را به یاد مردم آورد تا از صدقات چیزی به وی بدهند (گناهان کبیره، دستغیب (رحمت الله)، ج دوم، ص ٣١٢). در آیه شریفه سوره حجرات همه مؤمنان را از مسخره کردن یک گروه یا یک فرد به هر دلیل نهی می‌کند، زیرا دیگر شیطان از راه شرک و بت‌پرستی آن‌ها را نمی‌تواند از راه مستقیم دور کند، چون آنان ایمان آورده‌اند. پس شیطان از راه‌های دیگر به سراغ مؤمنان رفته و آنان را از راه خدا دور می‌کند. یکی از آن راه‌ها، مسخره کردن یکدیگر است؛ حتی به قصد شوخی و خنده، زیرا در آن اذیت و تحقیر است.

*تلخیص از مقاله «ایرنا» با عنوان «اخلاق اجتماعی در قرآن»
نظر شما
جوان آنلاين از انتشار هر گونه پيام حاوي تهمت، افترا، اظهارات غير مرتبط ، فحش، ناسزا و... معذور است
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربازدید ها
مهمترین عناوین
آخرین اخبار