در چند سال اخیر بحران خشکسالی و کاهش بارندگیها موجب شد تا زنگ خطر کاهش یا توقف تولید برنج در برخی از استانهای کشور که در این زمینه فعال هستند، به صدا درآید. در این میان گیلان و مازندران ازجمله استانهایی به شمار میآیند که با تولید بالاترین و باکیفیتترین برنج کشور رتبه اول در این زمینه را به خود اختصاص داده و بیش از ۳ میلیون تن از این محصول استراتژیک را تولید و به بازار عرضه میکنند. با این حال، کاهش بارندگیها در این دو استان سبب شد تا زنگ خطر کاهش کاشت و تولید برنج به صدا درآید. اما چند روز قبل بود که معاون مؤسسه تحقیقات برنج کشور در سفری به مازندران با اعلام یک خبر غافلگیرکننده گفت: «در پی تحقیقات محققان پژوهشکده کشاورزی هستهای سازمان انرژی اتمی کرج و به منظور افزایش تولید برنج در شالیزارهای متحمل به تنش خشکی و شوری تا دو سال آینده دو رقم برنج مقاوم به شالیکاران مازندرانی معرفی میشود.»
با وجود آنکه کشت برنج در بسیاری از استانهای کشور از جمله اصفهان، فارس، خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، لرستان، قزوین، ایلام، زنجان، سیستانوبلوچستان، کردستان، اردبیل، آذربایجان شرقی و خراسان شمالی رواج دارد، اما شرایط آبوهوایی در کنار خاک حاصلخیز و مناسب برای کشت برنج ازجمله دلایلی است که سبب شده گیلان و مازندران همواره به عنوان مهمترین و باکیفیتترین استانهای کشور در زمینه تولید این محصول به حساب آیند. این مهم سبب شده تا در حال حاضر این دو استان شمالی کشور با برداشت بیش از ۳ میلیون تن برنج تولید ۷۰ درصد این محصول را به خود اختصاص دهند.
مدیرکل دفتر امور غلات و محصولات اساسی وزارت جهاد کشاورزی با تأیید این مهم و با اشاره به افزایش تولید برنج با اجرای طرحهای اقتصاد مقاومتی در کشور میگوید: «جز استانهای گیلان و مازندران سایر استانهای کشور ظرفیت تولید برنج را ندارند چراکه بهرهوری آب در این استانها بسیار پایین است؛ به عبارتی به ازای یک متر مکعب آب ۱۵۰ گرم برنج در این مناطق تولید میشود در حالی که متوسط جهانی حداقل ۵۰۰ گرم است.»کاوه خاکسار میافزاید: «امسال ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تن شلتوک و ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تن برنج سفید تولید میشود و بقیه نیاز مصرفی برنج کشور نیز باید از طریق واردات تأمین شود که سالانه ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار تن است.»
بذر برنجهای جدید رونق بخش شالیزارهای مازندران
کاهش منابع در کنار شور شدن زمینهای شالی در استانهای گیلان و مازندران ازجمله دلایلی بود که موجب شد تا زنگ خطر کاشت برنج در این دو استان را به صدا درآورد، چراکه با توجه به ممنوعیت کاشت برنج در سایر استانها، عملاً تولید این محصول را یا بحران شدید مواجه میکرد؛ موضوعی که موجب شد تا بسیاری از شالیکاران دچار نگرانی شدید شده و از مسئولان جهاد کشاورزی بخواهند تا در این زمینه چارهاندیشی کنند.
سرانجام چند روز پیش معاون موسسه تحقیقات برنج کشور در سفری که به استان مازندران داشت، گفت: «در پی تحقیقات محققان پژوهشکده کشاورزی هستهای سازمان انرژی اتمی کرج و به منظور افزایش تولید برنج در شالیزارهای متحمل به تنش خشکی و شوری دو رقم برنج مقاوم به شالیکاران مازندرانی تا دو سال آینده معرفی میشود.»
این خبر مسرتبخش درحالی بود که بررسیهای کارشناسان نشان میدهد حدود ۳۵ هزار هکتار از زمینهای شالیزاری مازندران متأثر از شوری است، مشکلی که با ادامهدار شدن به شدت بر میزان و کیفیت تولید برنج دراین استان تأثیر منفی میگذاشت. سرانجام این مسئله سبب شد تا محققان مؤسسه تحقیقات برنج مازندران و پژوهشکده کشاورزی هستهای سازمان انرژی اتمی کرج در یک تحقیقات مشترک اقدام به تولید ارقام برنج مقاوم به شوری کنند.
عرفان با اشاره به ویژگی این محصول مقاوم به شوری افزود: «این ارقام زودرس و پاکوتاه بوده و توان پنجهزنی بیشتر و همچنین عملکردی حدود ۴ تن در شرایط شوری دارند.»این درحالی است که گروهی از محققان سازمان انرژی اتمی با همکاری موسسه تحقیقات برنج کشور که در رشت مستقر هستند از سال ۸۷ تحقیقات خود را بر روی دو رقم بومی برنج آغاز کردند که پس از سالها تلاش به رقم جدیدی از برنج مقاوم به شوری و خشکی دست یافتند.
برنج تیسا رقم جدیدی است که به طور آزمایشی در مزرعه این موسسه در مساحت هزار متر مربع کاشته شده و تا کنون مقاومت بالایی در برابر کم آبی و خشکی نشان داده است که قرار است در فصل زراعی سال آینده میان کشاورزان مازندرانی توزیع شود.
