دراوایل ظهوراسلام و بعد از آن ، مسلمانان زیادی تحت شکنجه طاغوتیان زمانه قرارداشتند بخصوص درزمان بعثت پیامبراکرم(ص) اصحاب آن حضرت مورد شکنجه فراوانی قرار می گرفتند ،لذا بخاطراینکه جانشان را ازدست ندهند
اظهارمی داشتند که از اسلام خارج شده اند اما از ته دل و جان به آن اعتقاد داشتند. و اسلام آنرا در بعضی از جاها و
موقعیت ها لازم و واجب می داند.
تقیه از اموری است که قرآن و عترت آن را جایز شمرده اند و عقل نیز آن را تایید می کند و بدین معناست که انسان از
ترس دشمن، در ظاهربا او موافقت کند و هم رأی او شود ؛ چون خداوند جز این را نمی خواهد که حق را زنده کند و
جان تازه ای بخشد و بسیار می شود که تقیه در ظاهر طبق دلخواه دشمن عمل کردن، مصلحت دین و بقای آن را چنان
تامین می کند که ترک تقیه و در نتیجه کشته شدن ،آنرا تامین نمی کند. و آیه ۲۸ سوره ال عمران و آیه ۱۰۶ سوره النحل
به روشنی تقیه را در شرایط خاص جایز شمرده است . روایا ت بسیاری نیز در باره تقیه وارد شده ا ست.
پیامبر اکرم(ص) فرمودند:« دین ندارد کسی که تقیه نمی کند.» همچنین از امام باقر (ع) روایت شده:« تقیه در هرچیزی
برای آدمی خواه ناخواه پیش می آید و خدا به همین جهت آن را حلال فرموده است.»(۱)
نکته ای که باید به آن توجه داشت، این است که تقیه در همه جا یک حکم ندارد؛ گاهی واجب، گاهی حرام و زما نی
نیز مباح است. وجوب تقیه در صورتی است که بدون فایده ی مهمی ،جان انسان به خطر بیفتد؛ اما در موردی که تقیه
از آیه ۱۰۶ سوره نحل روایت شده که این آیه در باره ی عمار یاسر، یار باوفای پیامبر (ص)- نازل شده است؛به طوری
که مشرکان قریش ،او و پدر و مادرش یاسر و سمیه و چند نفر از تازه مسلمانان دیگر- مانند بلال و خباب- را گرفته،از
آنها خواستند که از دینشان برگردند و از پیامبر بیزاری جویند، و به همین منظور،ایشان را تحت شکنجه قرار دادند؛تا
آنجا که پدر و مادر عمار در زیر شکنجه جان سپردند.بلال و خباب نیز شکنجه را تحمل کردند و از اظهار کفرخودداری
نمودند؛اما تحمل عمارتمام شد و آنچه را که مشرکان می خواستند،به زبان آورد و خود را از آنها خلاص کرد.این چیزدر
میان مسلمانان پیچید و بعضی عمار به کفر و ارتداد محکوم کردند،اما پیامبر اکرم شایعه ها را رد کرد واز عمار دفاع
نمود. پس از چندی، عمار با چشمان گریان نزد پبامبر آمد و از گفته ی خود اظهار پشیمانی کرد. پیامبر فرمود:«در آن
هنگام که اظهار کفر کردی، در دل چه اعتقادی داشتی؟» او گفت:قلبم آرام و با ایمان بود. پیامبر فرمود:« اگر باز هم
تو را تحت فشار قرار دادند، آنچه می خواهند ،بگو و جان خود را رهایی بخش.»(۳ )از آیه ۱۰۶ سوره النحل و شأن
نزول آن و روایات فراوانی استفاده می شود که تقیه در اشکال گوناگون آن در بسیاری از موارد جایز بلکه واجب است.
الا ان تتقوا منهم تقیه
کلمه (اتقاء) در اصل از ماده(وقایه از خوف) گرفته شده و چه بسا از باب استعمال مسبب در مورد سبب به معنای خود
خوف هم استعمال شود، و شاید تقیه در مورد آیه نیز از همین قبیل باشد.
(۱) المیزان-ج۳ص۱۷۷و۱۷۸
(۲) نمونه،ج۲.ص۵۰۱
(۳) پیشین،ص۳۵۸
