جوان آنلاین: دکتر احمدرضا هاشمیان، روانشناس، رواندرمانگر و مدرس بینالمللی آموزش خانواده، با کسب تجربیاتی از مراجعان خود به کلینیکهای «خانه مهر» و «مسیر سبز» میگوید: «۸۰ درصد مراجعان زن هستند و مردان به دلیل انگ اجتماعی و تربیت احساسی، دیرتر مراجعه میکنند، اما باید گفت امروزه مراجعات افزایش یافته است. در بین زوجین نیز، ۹۰ درصد آنها با مراجعه پیش از ازدواج زندگی موفق داشتهاند و ۷۰ تا ۸۰ درصد زوجهای مشاورهشده نیز رابطهشان بهبود یافته است.»
اگر بخواهید از بین مشکلاتی که بهانه مراجعه خانوادهها به کلینیکهای روانشناسی است، رتبهبندی کنید، به نظر شما مهمترین مشکلات کدامند؟
بر اساس تجربه بالینی و مطالعات موجود، میتوانیم این مشکلات را در پنج دسته کلیدی رتبهبندی کنیم: اول؛ مشکلات ارتباطی و تعارضات خانوادگی که شامل سوءتفاهمهای مداوم، اختلاف در شیوههای فرزندپروری، سردی یا تنش در روابط زوجین و کاهش کیفیت ارتباطات است. این مورد به دلیل تأثیر فراگیر بر تمام اعضای خانواده، بیشترین حجم مراجعات را به خود اختصاص میدهد. دوم؛ مشکلات رفتاری و هیجانی کودکان و نوجوانان: کودکانی که با پرخاشگری، اضطراب، افت تحصیلی، مشکلات توجه و تمرکز یا مسائل اجتماعی دستوپنجه نرم میکنند، والدین را به سمت دریافت کمک تخصصی سوق میدهند. سوم؛ اختلالات اضطرابی و استرسی در والدین شامل اضطرابهای شغلی، مالی، فرسودگی ناشی از مسئولیتهای والدگری و نگرانیهای بیش از حد. چهارم؛ مشکلات مربوط به سازگاری و توسعه مهارتهای زندگی مثل ناتوانی در حل مسئله، مدیریت هیجانات یا مهارتهای ارتباطی مؤثر؛ و پنجم؛ مشکلات ناشی از تغییرات بزرگ و استرسزای زندگی مانند طلاق، ازدواج مجدد، مهاجرت یا بیماریهای مزمن.
چند درصد از مراجعان شما زوج و چند درصد مجرد هستند؟ آیا این نسبت در سالهای اخیر تغییر کرده است؟
بالغ بر ۶۰ درصد مراجعان زوج و ۴۰ درصد مجرد هستند. این درصد در سالهای اخیر ثابت مانده است.
چند درصد مرد هستند و چند درصد زن؟ چرا؟
بالغ بر ۸۰ درصد مراجعان زن بوده و ۲۰ درصد آقایان هستند. چند عامل اصلی وجود دارد. اول؛ انگ اجتماعی. در جامعه ما، از مردان انتظار میرود قوی، مستقل و مسلط باشند. نشان دادن آسیبپذیری گاهی با «ضعف» یا «مرد نبودن» اشتباه گرفته میشود. دوم؛ نحوه تربیت. از پسران معمولاً خواسته میشود احساسات را سرکوب کنند و به دنبال راهحلهای عملی باشند، نه صحبت کردن. این باعث میشود در بزرگسالی ابزار لازم برای ارتباط با درمانگر را نداشته باشند. سوم؛ عدم آگاهی. برخی تصور میکنند روانشناسی فقط برای مشکلات حاد است، در حالی که برای بهبود عملکرد شغلی و روابط نیز مفید است. چهارم؛ روشهای مقابلهای متفاوت. برخی مردان ترجیح میدهند مشکلات را با فعالیتهای فیزیکی یا غرق شدن در کار کمرنگ کنند. البته این روند در حال تغییر است و با افزایش آگاهی عمومی، مراجعات مردان به تدریج در حال افزایش است.
چند درصد از زوجهایی که قبل از ازدواج مشاوره شدهاند، ازدواج موفقتری نسبت به بقیه داشتهاند؟
بر اساس تجربیات ما، بیش از ۹۰درصد زوجهایی که پیش از ازدواج تحت مشاوره قرار گرفتهاند، زندگی مشترک موفقتری را تجربه کردهاند. این موفقیت ناشی از افزایش آگاهی شامل شناخت عمیقتر از یکدیگر، یادگیری مهارتهای ارتباطی و توانایی شناسایی مشکلات پیش از جدی شدن آنهاست.
از میان مراجعانی که مشکلات ارتباطی با همسرانشان را داشتهاند، چند درصد بعد از مشاوره رابطه بهتری پیدا کردهاند؟
تحقیقات نشان میدهند بالای ۷۰ تا ۸۰ درصد زوجهایی که با مشکلات ارتباطی به مشاوره مراجعه میکنند، پس از گذراندن جلسات درمانی، بهبود چشمگیری در کیفیت روابط خود تجربه میکنند.
در نهایت، اگر بخواهید یک آمار کلی بدهید از اینکه چند درصد مراجعان بعد از دوره مشاوره، حداقل بهبود نسبی را تجربه میکنند، چه عددی است؟
حدود ۶۰ تا ۷۵درصد از مراجعان سطحی از بهبود را گزارش میدهند. البته این آمار بسته به نوع مشکل، شدت آن، مدت زمان درمان و مهارت درمانگر میتواند متغیر باشد.
