جوان آنلاین: طرحی که سالها به دلیل بدعهدی و خروج پیاپی شرکتهای بینالمللی نظیر توتال فرانسه و سیانپیسی چین معطل مانده بود، اکنون با اتکا به تخصص مهندسان داخلی نه تنها به بار نشسته، بلکه رکوردهای قابل توجهی را در سرعت اجرا و حجم تولید گاز طبیعی به ثبت رسانده است. با تکمیل چاه دوازدهم موقعیت B و جهش ساخت سکوی A، تولید گاز فاز ۱۱ پارس جنوبی در آستانه رسیدن به سقف یک میلیارد فوتمکعب در روز قرار گرفت. دستاوردی بنیادین که نقش پررنگی در کاهش ناترازی انرژی کشور در فصول سرد ایفا خواهد کرد.
میدان گازی مشترک پارس جنوبی که در خلیج فارس و در آبهای سرزمینی ایران و قطر واقع شده است، بزرگترین میدان گازی جهان است که ۷ درصد از ذخایر گاز دنیا و ۵۰ درصد از ذخایر گاز ایران را دربر گرفته است و ۷۰ درصد از گاز تولیدی کشور در این میدان تولید میشود. یکسوم میدان پارس جنوبی در اختیار ایران است و دو سوم آن در جغرافیای کشور قطر قرار دارد. پرونده توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی به عنوان مرزیترین و استراتژیکترین بلوک گازی ایران در خلیج فارس، این روزها وارد مرحلهای سرنوشتساز و تاریخی شده است. اقدامات انجامشده در توسعه این فاز، آن را به مثالی ستودنی از تخصص ایرانی تبدیل کرده است.
چرایی تأخیر بهرهبرداری ازپارس جنوبی
در سال ۱۳۷۹، شرکت ملی نفت ایران طی یک قرارداد سهجانبه با شرکت فرانسوی توتال و شرکت پتروناس مالزی، توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی را در دست گرفتند که شرکت فرانسوی در سال ۱۳۸۷ با بهانه بالا بودن هزینهها، به صورت یکجانبه از این طرح خارج شد. در سال ۱۳۸۸ شرکت چینی «سیانپیسی» با پیشنهاد ۴ میلیارد دلاری برای ورود در این طرح پیشقدم شد، اما در سال ۱۳۹۲ از اجرای آن کنار کشید. اواخر مرداد ۱۳۹۲ قرارداد توسعه این میدان بالاخره به شرکت ایرانی پتروپارس واگذار شد، اما در سال ۱۳۹۳ و با گذشت کمتر از هشت ماه از عقد قرارداد، مدیریت شرکت ملی نفت در آن زمان، روند اجرای طرح را متوقف کرد.
بازگشت به عقب با ورود دوباره توتال
توقف روند توسعه پارس جنوبی ادامه داشت تا در سال ۱۳۹۴ شرکت فرانسوی توتال بار دیگر برای حضور در قطعه ۱۱ پارس جنوبی داوطلب شد که نتیجه آن عقد قراردادی در تیر سال ۱۳۹۶ با ارزش ۸/۴ میلیارد دلار میان شرکت ملی نفت ایران و کنسرسیوم توتال فرانسه، شرکت ملی نفت چین سیانپیسی و شرکت ایرانی پتروپارس بود. با خروج امریکا از برجام، توتال بار دیگر و این بار به بهانه مشکلات ناشی از تحریمهای امریکایی، در سال ۱۳۹۷ از این قرارداد کنار رفت تا بیشترین سهم توسعه این قطعه پارس جنوبی (۸۱درصد) به شرکت چینی واگذار شود؛ البته این شرکت نیز در سال ۱۳۹۸ برای دومین بار از قطعه ۱۱ پارس جنوبی، باز هم به بهانه تحریم کنار کشید و شرکت ملی نفت ایران، حفاری قطعه ۱۱پارس جنوبی را در آذر ۱۳۹۹ به پتروپارس ایرانی سپرد. در سال ۱۴۰۰ قطار توسعه مرزیترین قطعه پارس جنوبی به دولت سیزدهم رسید و با گذشت دو سال از عمر این دولت، بخشی از قطعه ۱۱ پارس جنوبی به بهرهبرداری رسید و ادامه کار به دولت چهاردهم سپرده شد.
فاز ۱۱ به سقف تولید رسید
تازهترین تحولات در فاز ۱۱ پارس جنوبی نشان میدهد با اتمام عملیات فنی روی آخرین چاه موقعیت دریایی B، ظرفیت استخراج گاز در این بخش آماده دستیابی به سقف اسمی یک میلیارد فوت مکعب در روز است؛ دستاوردی بنیادین که نقش پررنگی در کاهش ناترازی انرژی کشور در فصول سرد ایفا خواهد کرد.
پایان حفاری چاه دوازدهم و آمادگی برای سقف تولید
به گزارش خبرگزاری صداوسیما، کیوان طریقتی، سرپرست طرح توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی با تشریح آخرین اقدامات فنی انجامشده در این بخش اعلام کرد که عملیات حفاری، تکمیل و مشبککاری چاه دوازدهم این فاز با موفقیت پایان یافته است. به گفته وی، پس از سبکسازی ستون چاه با استفاده از گاز نیتروژن، جریاندهی آزمایشی گاز آغاز شده و توان تولید آن بهصورت شبانهروزی و پیوسته پایش میشود تا پس از اتمام عملیات اسیدکاری، این چاه نیز طی روزهای پیشرو به ظرفیت اسمی و نهایی خود برسد. طریقتی افزود: ورود چاههای جدید به چرخه بهرهبرداری گامی راهبردی در مسیر برداشت حداکثری از این میدان مشترک است. همراستا با این اقدامات فنی، حمیدرضا ثقفی، مدیرعامل گروه پتروپارس نیز دستیابی به ظرفیت تولید روزانه یک میلیارد فوت مکعب در موقعیت B را ثمره تلاش شبانهروزی و تداوم عملیات حفاری در بستر دریا دانست. وی تصریح کرد: با پیوستن چاه دوازدهم به زنجیره برداشت، میزان استخراج گاز از سکوی عملیاتی B به بیش از ۲۸ میلیون مترمکعب در روز افزایش یافته است. این جهش تولیدی، نماد عینی صیانت از منافع ملی در نقطه صفر مرزی خلیج فارس و مهار افت فشار در سفره مشترک گازی به شمار میرود.
کارنامه جهش تولید گاز در موقعیت B
نگاهی مقایسهای به آمار و ارقام اجرایی نشان میدهد که موقعیت B فاز ۱۱ با شتابی کمسابقه توسعه یافته است. در ادوار پیشین، تولید این موقعیت با اتکا به جکت فاز D۱۲ و سکوی منتقلشده از موقعیت C۱۲ تنها در حدود ۴۰۰ میلیون فوتمکعب در روز ثبت میشد و چهار حلقه چاه در چرخه فعالیت قرار داشت، اما با اجرای برنامههای توسعهای فشرده در ۱۷ ماه اخیر، تعداد چاههای فعال این موقعیت با رشدی سهبرابری از چهار حلقه به ۱۲ حلقه افزایش پیدا کرد و تولید واقعی آن ابتدا به بیش از ۹۱۵ میلیون فوتمکعب رسید و اکنون در آستانه ثبت رکورد یک میلیارد فوتمکعبی قرار دارد. به گفته مدیران پروژه، در این بازه زمانی بیش از ۲۶ هزار متر حفاری تخصصی در اعماق دریا محقق شده و مجموع حفاریهای انجامگرفته در این سکو به مرز ۵۰ هزار متر رسیده است. این میزان از عملیات پیچیده دریایی، علاوه بر دو برابر کردن ظرفیت تولید، نزدیک به ۱۷ میلیون مترمکعب به توان تأمین گاز روزانه شبکه سراسری افزوده است؛ رقمی که اثر ملموسی بر پایداری شبکه مصرف خانگی و صنایع کشور خواهد گذاشت. همچنین مسعود رضایی، کارشناس ارشد مهندسی سازههای دریایی در این زمینه معتقد است: «پیشرفت سریع ساخت عرشه فاز A۱۱ و حلوفصل اقلامی که زمان سفارش و ساخت طولانی دارند، یک شاهکار مهندسی در شرایط محدودیتهای زنجیره تأمین است. طبق برنامهریزیها، این سازه عظیم قرار است با رسیدن به پیشرفت حدود ۸۰درصدی بارگیری و برای نصب راهی دریا شود تا زیرساخت برداشت گاز از بخش دوم فاز ۱۱ نیز هرچه سریعتر وارد مدار عملیاتی گردد.»
عبور موفق از موانع و تنشهای منطقهای
ثبت چنین کارنامهای در فاز ۱۱ در حالی رقم خورد که این طرح پیچیده صنعتی با دشوارترین موانع فنی، تحریمهای بینالمللی تجهیزات و حتی تهدیدات امنیتی و شرایط پرتنش دریایی دستوپنجه نرم میکرد. به اذعان مسئولان پروژه، حتی در جریان تنشهای منطقهای و در مقاطعی که سایت پیمانکار سازنده عرشه موقعیت A هدف اصابت پرتابهها قرار گرفت، چرخ ساختوساز متوقف نماند و عوامل اجرایی با حفظ استانداردها و اصول ایمنی به کار خود ادامه دادند. این پایداری نشان داد که صنعت نفت و گاز کشور به سطحی از تابآوری و دانش فنی رسیده که توان مقابله با شدیدترین فشارهای بیرونی را داراست. از سوی دیگر، برنامه آینده موقعیت A نیز با دقت تدوین شده است. پس از نصب عرشه در دریا، بهرهبرداری اولیه با چهار تا شش حلقه چاه آغاز خواهد شد و به تدریج با ورود دکلهای حفاری، بهطور متوسط در هر چهار ماه یک حلقه چاه جدید تکمیل میشود. این عملیات حفاری مرحلهای حدود سه سال ادامه خواهد داشت تا ظرفیت اسمی این سکو نیز کاملاً تکمیل شود. اکنون متخصصان ایرانی با اتکا به ظرفیتهای کاملاً بومی، فاز ۱۱ را از نماد سالها بلاتکلیفی به پیشران تأمین انرژی پایدار کشور تبدیل کردهاند.
