جوان آنلاین: در پی بسته شدن حریم هوایی عراق به روی هواپیماهای ایرانی، موج اعتراضات علیه تصمیم بغداد افزایش یافته است. در نجف طلاب حوزه خواستار لغو این دستور شدند، همزمان نمایندگان بصره به دولت ۴۸ ساعت فرصت دادند تا از موضع خود عقبنشینی کند و چارچوب هماهنگی شیعه نیز در تدارک برگزاری نشستی برای بررسی این موضوع است. در سوی دیگر، واشینگتن شمشیر داموکلس را بر بالای سر دولت الزیدی نگه داشته و تهدید کرده در صورت بازگشایی آسمان عراق به روی ایرانیها با تحریمهای جدید مواجه خواهد شد. به این ترتیب، بغداد در دو راهی دشواری میان فشارهای داخلی و خارجی قرار گرفته که انتخاب هر یک از این دو مسیر میتواند تبعات سنگینی برای دولت به همراه داشته باشد.
درحالی که دولت علی فالح الزیدی، نخستوزیر عراق با آغاز محدودیتهای هوایی امریکا علیه ایران، آن را مانند برخی کشورهای دیگر به اجرا گذاشت، این تصمیم خیلی زود با موجی از اعتراضات و واکنشهای داخلی روبهرو شد، موجی که هرچه زمان میگذرد ابعاد آن گستردهتر میشود. شفقنیوز گزارش داد که شنبهشب دهها استاد و طلبه حوزههای علمیه نجف در اعتراض به توقف پروازهای ایران تجمع کردند. اعضای «مجمع علما» در این تجمع خواستار بازنگری دولت عراق در تصمیم شدند و گفتند روابط منطقهای باید بر همکاری استوار باشد، نه «فشار و دیکته خارجی». آنها همچنین بر حاکمیت و استقلال تصمیمگیری عراق تأکید کردند. این تجمعات از این جهت مهم است که دیگر فقط از سوی گروههای سیاسی نزدیک به ایران مطرح نمیشود بلکه بدنهای از حوزه نجف نیز به شکل علنی وارد گود اعتراضات شده است.
همچنین در بصره صدها نفر با حضور در خیابانها مخالفت خود را با تصمیم دولت اعلام کردند. حمید الحلفی، روحانی نزدیک به گروههای مقاومت در این تجمع هشدار داد که اگر تصمیم لغو نشود، گام بعدی تجمع مقابل فرودگاهها خواهد بود و حتی تهدید کرده که اجازه فرود هواپیما در فرودگاههای عراق داده نخواهد شد.
در کنار مردم بصره، سیاسیون این شهر نیز به جرگه اعتراضات پیوستند، تا جایی که نمایندگان بصره به دولت ۴۸ ساعت مهلت دادند از تصمیم منع پروازهای شرکتهای ایرانی در فرودگاههای عراق عقبنشینی کند. آنها همزمان جمعآوری امضا برای احضار نخستوزیر، وزیر حملونقل و رئیس سازمان هواپیمایی کشوری به پارلمان را آغاز کردهاند. فالح الخزعلی، نماینده بصره گفته توقف پروازها حدود ۵۰پرواز در روز را مختل میکند و زیان سالانه خدمات زمینی را حدود ۲۴۲ میلیون دلار برآورد کرده است.
همچنین، هفت نماینده عراقی نیز خواستار توضیح درباره این شدهاند که چه کسی واقعاً دستور توقف هواپیماهای ایرانی را صادر کرده و مبنای حقوقی آن چه بوده است و هشدار دادهاند که تصمیم ملی عراق نباید تحت فشار خارجی گرفته شود.
جلسه مهم چارچوب هماهنگی
با گسترش ابعاد این موضوع و افزایش نگرانیها از تبدیل آن به بحرانی سیاسی و امنیتی، جریانهای سیاسی برجسته عراق نیز وارد میدان شدهاند. از اینرو، چارچوب هماهنگی شیعه که فراکسیون اکثریت در داخل پارلمان به شمار میرود و نقش مهمی در جهتدهی به سیاستهای حاکمیتی عراق دارد، قرار است با نخستوزیر دیدار کرده و توقف پروازهای ایران و پیامدهای سیاسی آن را بررسی کند. موضوع جلسه فقط بازگشت پروازها نیست بلکه مباحثی مانند علت اعمال محدودیتها، تأثیر آن بر روابط بغداد و تهران، مخالفت گروههای سیاسی و مقاومت و واکنش افکارعمومی در این نشست مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
گستردگی مخالفتها در عراق از این لحاظ اهمیت دارد که ایران و عراق روابط تجاری گستردهای با یکدیگر دارند و ادامه محدودیتهای هوایی در کنار مسدود شدن مسیرهای زمینی که از چند هفته پیش آغاز شده میتواند بخش حملونقل کالا و سفرهای زیارتی میان دو کشور را با چالشهای جدی روبهرو کند و تبعات اقتصادی و اجتماعی قابلتوجهی به همراه داشته باشد.
تهدیدات واشینگتن
همزمان با فشارهای داخلی برای باز کردن حریم هوایی عراق به روی هواپیماهای ایرانی، فشارها از سوی دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا نیز به بغداد افزایش یافته است. از این رو، یک مقام ارشد عراقی روز یکشنبه به شفقنیوز گفت که بغداد هشدار مستقیم و جدی از امریکا دریافت کرده است، با این مضمون که هر فرودگاه عراقی که به پذیرش شرکتهای هواپیمایی ایرانی ادامه دهد، خودش و شرکتها و نهادهای خدماتدهنده به این پروازها ممکن است هدف تحریمهای امریکا قرار بگیرند.
واشینگتن بامداد یکشنبه با درخواست دولت عراق برای دریافت بخشی از درآمدهای این کشور به صورت دلار نقدی و در قالب محمولههای چمدانی موافقت کرد. همزمانی این موضوع با همراهی دولت الزیدی با سیاستهای امریکا در قبال ایران، این گمانه را تقویت کرده که این دو مسئله ممکن است با یکدیگر مرتبط باشند. بنابراین، با توجه به تهدیدات امریکا اگر بغداد در برابر فشارهای داخلی عقبنشینی کند و از تصمیم اعمال محدودیت به پروازهای ایرانی عدول کند، دور از انتظار نیست که واشینگتن بار دیگر روند تحویل دلارها به عراق را به تأخیر بیندازد و از این ابزار مالی برای افزایش فشار بر دولت عراق و وادار کردن آن به ادامه محدودیتهای هوایی علیه ایران استفاده کند.
