جوان آنلاین: زنجان به عنوان منطقهای که در مسیر عبوری بسیاری از استانها قرار دارد حالا بیش از گذشته دنبال جذب گردشگران و ماندگاری آنها در شهرها و روستاهایش است. طی سالهای اخیر این استان نه تنها شاهد رشد چشمگیر تعداد گردشگران بوده، بلکه بهدنبال بهرهگیری از این ظرفیت برای ایجاد اشتغال و تقویت اقتصاد است. استاندار زنجان اعلام کرده است در سال گذشته ورود گردشگران داخلی به این استان با رشد ۱۷۱ درصدی روبهرو بوده و نرخ اشغال اقامتگاهها به صورت میانگین تا آبان ماه سال جاری ۸۳ درصد است. ضمن اینکه اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی زنجان هم گزارش داده است بیش از ۹۰۰ اثر در بخشهای مختلف برای بازدید گردشگران داخلی و خارجی در این استان وجود دارد. با این حال آمارها نشان میدهد زنجان با وجود افزایش تقاضا برای گردش و بازدیداز اماکن دیدنی و تاریخیاش در حوزه اقامت و ماندگاری گردشگران با چالشهایی مواجه است که نیازمند تأمین زیرساختها و معرفی این منطقه به ایرانیان و گردشگران خارجی است.
زنجان، شهری با قدمت بیش از ۲ هزار سال، به دلیل موقعیت جغرافیایی استراتژیک خود، همواره نقش مهمی در تاریخ ایران ایفا کرده است. این شهر، به عنوان یکی از مهمترین مراکز تجاری و فرهنگی در طول تاریخ، شاهد تمدنها و فرهنگهای مختلفی بوده و گنجینهای ارزشمند از آثار تاریخی و فرهنگی را در خود جای داده است.
این منطقه در دوران باستان، به عنوان یکی از مراکز مهم سکونت و تجارت به شمار میآمده است. در دوره هخامنشی، زنجان به عنوان یکی از شهرهای مهم در مسیر جاده ابریشم توسعه یافت و اهمیت آن به دلیل موقعیت مکانی آن در مسیر ارتباطی بین شرق و غرب بالا رفت. در دوره ساسانی نیز زنجان به عنوان یک مرکز مهم تجاری و نظامی مورد توجه قرار گرفت و شاهد احداث معابد و بناهای مهمی بود.
در دوره اسلامی، زنجان به عنوان یکی از مراکز مهم فرهنگی و علمی در ایران شناخته شد. در این دوره، دانشگاهی در زنجان تأسیس شد و شاهد حضور دانشمندان و بزرگان علمی مختلفی بود. زنجان در دوره صفوی نیز به عنوان یک مرکز تجاری مهم مورد توجه قرار گرفت و شاهد احداث کارخانجات و صنایع دستی مختلفی بود.
زنجان با ۴۳ روستای هدف گردشگری
استان زنجان دارای ۴۳ روستای هدف گردشگری است که سلطانیه در این میان مانند نگین انگشتر میدرخشد. گذری به زنجان نشان میدهد این استان دارای تنوع جاذبههای گردشگری زیادی است. از جاذبههای تاریخی و فرهنگی مثل گنبد سلطانیه و بازار سنتیاش که طولانیترین بازار سرپوشیده ایران است گرفته تا معبد داش کسن که معبد اژدهای منحصربهفرد است و موزه مردان نمکی که مومیاییهای طبیعی دوران هخامنشی را در دل خود جای داده و موزه رختشویخانه.
زنجان از نظر طبیعی هم دارای مناطقی است که بسیار دیدنی هستند. کوههای رنگارنگ آلاداغ لار و قلعه بهستان و دودکشهای جن که پدیده زمینشناسی هودو را به نمایش گذاشتهاند، در طول سال پذیرای هزاران گردشگر هستند.
گنبد سلطانیه بهعنوان یکی از مهمترین بناهای تاریخی و مذهبی کشور که در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده، مزین به آیات قرآن کریم، احادیث و اسامی ائمه اطهار (ع) است و از ارزشهای برجسته فرهنگی و هویتی ایران اسلامی به شمار میرود. با این حال مدتی است اخباری درباره بروز تخلفاتی در حریم این بنای تاریخی منتشر میشود؛ اتفاقی که میتواند ضربات جبران ناپذیری بر پیکر و جایگاه جهانی گنبدسلطانیه وارد کند.
در همین راستا میکائیل موسوی، مدیرکل میراث فرهنگی استان زنجان با تأکید بر ضرورت حفاظت از این اثر جهانی به استفاده از تجارب جهانی در مرمت و حفاظت از این اثر اشاره میکند و میگوید: «در سفر اخیر مقامات وزارت میراث فرهنگی به استان، بر تسریع در روند مرمتها و جمعآوری داربستها تأکید و اختیارات لازم به استان تفویض شد. در همین راستا جلساتی با حضور مسئولان کشوری و معاون عمرانی استاندار برگزار و برنامه کاری مشخصی تدوین شد.»
موسوی با رد شایعات مطرحشده درباره خروج گنبد سلطانیه از فهرست میراث جهانی یونسکو تصریح میکند: «میراث فرهنگی با حساسیت کامل از این اثر جهانی صیانت میکند و اجازه نخواهد داد تخلفات شهری جایگاه بینالمللی گنبد سلطانیه را تهدید کند، چراکه حفاظت از این بنا، حفاظت از هویت و تاریخ کشور است.» وی با بیان اینکه بخش عمدهای از مرمتهای گنبد سلطانیه انجام شده است، تصریح میکند: «این بنا دارای ساختاری هشتضلعی با هشت مناره و ایوانهای متعدد است که بیشتر ایوانها مرمت شدهاند و در حال حاضر تنها بخشی از مرمت کتیبههای داخلی باقی مانده که با تخصیص اعتبارات جدید، عملیات تزریق و تکمیل آنها در دستور کار قرار دارد.»
به گفته موسوی، پس از اتمام مرمتهای تزئیناتی، مرمت و ساماندهی محوطه تاریخی سلطانیه در اولویت قرار میگیرد. این محوطه شامل ارگی به وسعت حدود ۱۴ هکتار است که در محدوده شهری قرار دارد و بهسازی آن از مطالبات مردمی و گردشگران محسوب میشود.
مدیرکل میراث فرهنگی استان زنجان درباره ساختوسازهای غیرمجاز در حریم گنبد سلطانیه هشدار میدهد و میافزاید: «در مواردی که تخلف ساختمانی صورت گرفته، از جمله احداث بنای مسکونی با ارتفاع بیش از حد مجاز ۵/۷ متر، اخطارهای کتبی به مالک داده شده و پرونده از طریق مراجع قانونی و قضایی در حال پیگیری است و در صورت صدور حکم، تخریب ارتفاع اضافی انجام خواهد شد.»
آمارهای امیدوارکننده
آمارها نشان میدهد نگاه گردشگران به سمت زنجان چرخیده و حالا افراد بیشتری میدانند که این نقطه از ایران را برای بازدید نباید از دست بدهند. گزارش میراث فرهنگی و گردشگری زنجان هم تأیید میکند این ادعا درست است. سحر موسوی، کارشناس میراث فرهنگی و گردشگری با استناد به آمار اقامتهای نوروزی امسال که نسبت به سال قبل ۱۵ درصد رشد داشته است، میگوید: «نرخ اشغال اقامتگاهها در برخی ماهها به بیش از ۸۰ درصد رسیده است.»
او ادامه میدهد: «استانی که دارای مناطق طبیعی و تاریخی و غارهای منحصربهفرد و موزههای زیبایی است نباید فاقد هتل پنجستاره باشد. کمبود ظرفیتهای اقامتی و پذیرایی جدید و قیمت بالای زمین برای سرمایهگذاران از موانع اصلی در این زمینه است و اگر دولت کاری نکند، حتماً زنجان با چالشهای زیادی روبهرو خواهد بود.»
موسوی تصریح میکند: «در حال حاضر ۱۸ واحد بومگردی فعال بوده و طرحهایی برای واگذاری زمین به سرمایهگذاران گردشگری در دست اجراست. باید بپذیریم گردشگری در صورت توسعه زیرساختها میتواند نقش محرک اقتصاد استان را بر عهده بگیرد.»
این کارشناس گردشگری با تأکید بر اینکه ظرفیت اشتغالزایی در این صنعت بسیار بالاست و بر اساس مطالعات، به ازای ورود هر ۱۰ گردشگر به طور میانگین یک فرصت شغلی ایجاد میشود، میگوید: «تحقیقات، رابطه مثبت و دوطرفه بین توسعه گردشگری و رشد اقتصادی استان را تأیید کردهاند. ضمن اینکه با تقویت صنایع دستی، بانوان هم میتوانند وارد چرخه تولید بسیاری از محصولات مورد علاقه گردشگران شوند. زنجان قطب مهمی در صنایع دستی مثل چاقوسازی و ملیلهکاری است که گردشگری میتواند بازار این بخش را رونق دهد. به عنوان نمونه، گردش مالی ماهانه صنایع دستی مس در استان حدود ۴۰۰ میلیارد تومان برآورد میشود.»
به گفته موسوی، رونق گردشگری زنجان نیازمند توجه به چند محور کلیدی است که تقویت زیرساختهای اقامتی و جذب سرمایهگذار برای احداث هتل و اقامتگاههای متنوع با درجهبندی مختلف در صدر آن قرار دارد. او با بیان اینکه سرمایهگذاری و برنامهریزی برای ۴۳ روستای هدف گردشگری به عنوان محرک اقتصاد محلی و تسهیل فرآیندها و ارائه مشوقهای مالیاتی و بانکی به سرمایهگذاران حوزه گردشگری باید در دستور کار باشد، تأکید میکند: «مشکلات عمده گردشگری زنجان، نبود رویکرد مدیریت شهری است. مسئولان باید با مدیریت شهری و با نگاه گردشگری یعنی مبلمان فروشگاهها، زیرسازیها و سنگفرش، جداول پارکها و موارد دیگر را هر چه زودتر درست کنند.»
