وحيد مهري
«آيفيلم۲» كانالي كه مدتي است كار آزمايشياش را شروع كرده و در آينده بسيار نزديك، همزمان با نوروز به عنوان سمبل پيوند فرهنگي ملتهاي فارسيزبان منطقه به شكل رسمي افتتاح ميشود.
«چرا آيفيلم۲؟» قطعاً اين پرسشي است كه در ذهن بسياري از مخاطباني كه خبر راهاندازي كانال آيفيلم2 پس از سه كانال كنونياش را ميشنوند، مطرح خواهد شد. از ميان دلايل و ضرورتهاي راهاندازي اين كانال، گذشته از ضرورتهاي همگرايي فرهنگي با كشورهاي همجوار بهويژه كشورهاي همزبان، قطعاً موفقيت يك شبكه يا ظرفيتهاي بالقوهاي كه يك شبكه تلويزيوني با توجه به ماهيت و مأموريتي كه دارد به ويژه تأثيرگذاري در جامعه هدف قطعاً دليلي محكم براي راهاندازي يك شبكه تلويزيوني است.
در بين شبكههاي تازه تأسيس يك دهه گذشته، آيفيلم هم به گفته نظرسنجيها و يافتههاي آماري و هم بر اساس مشاهدات عيني يكي از پرمخاطبترين شبكههاي تلويزيوني بوده و حتي بين شبكههاي نمايشمحور مثل تماشا يا نمايش هم باز اين آي فيلم بوده كه مخاطب بيشتري را با خود همراه كرده است. كاركرد نوستالژيك اين شبكه و بازپخش سريالهاي مورد علاقه مردم كه گاه بر اساس درخواستهاي آنها صورت ميگيرد نشان ميدهد كه اين شبكه جاي خود را در دل و ذهن مخاطب باز كرده است.
كافي است در بين اقوام و آشنايان نيز يك پرس و جوي اجمالي كنيد و بپرسيد كدام يك از شبكههاي تلويزيوني را بيشتر ميبينند. حتماً يكي از آنها شبكه آيفيلم است. به ويژه زنان خانهدار كه پاي ثابت شبكه آيفيلم هستند. با ارجاع و اتكا به جايگاهي كه آيفيلم در بين شبكههاي تلويزيوني پيدا كرده است و نشاندهنده برخورداري آن از قابليتهاي جذب مخاطب علاقهمند به آثار نمايشي است، يك نكته ديگر نيز اهميت دارد؛ محبوبيتي كه به ويژه آيفيلم بين مخاطبان عربزبان و در بين كشورهاي همسايه غربي ايران دارد. به نوعي آيفيلم را در آزمون بهرهبرداري از فرصتهاي فرهنگي آماده در ميان مخاطبان غيرايراني پرتوفيق نشان ميدهد. به نظر ميرسد كه آيفيلم امتحانش را خوب پس داده و حالا نوبت راهاندازي كانال 2 فارسيزبان آن با توجه به ويژگيهاي مخاطب خاص آن در بين كشورهاي همسايه شرقي و شمال شرقي است. كشورهايي كه اتفاقاً به دليل زبان مشترك با ما چه بسا بتواند موفقيتي بيش از آيفيلم عربي را نيز براي خانواده رسانهاي آيفيلم به ارمغان آورد. از جمله اينكه نياز به ترجمه و دوبله ندارد و مخاطبان افغانستاني و تاجيكستاني ميتوانند برنامههاي آن را با زبان اصلي ببينند. فارغ از اينكه اين اشتراك زباني و بالطبع فرهنگي در فهم بهتر برنامههاي آيفيلم2 مؤثر است، خود اين همزباني نيز ميتواند مقدمه همدلي شود. هم از اين لحاظ كه علاقه آنها را به شناخت بيشتر از ايران در همه ابعاد آن ايجاد كند و هم از اين حيث كه به بسياري از پرسشها و كنجكاويهاي اين بخش از مخاطبان درباره ايران پاسخ دهد.
يك نكته مهم ديگر، نقش آيفيلم2 در همدلي با همه اقوام در اين كشورهاست. اقوام گوناگوني كه همه نسبت به فارسي علاقهمندند و حامي. مصداق اين علاقهمندي، اعتراضات گسترده عليه اقدام بيبيسي در تغيير نام صفحه «افغانستان» خود به «دري» است كه مخالفت طيفي وسيع از همه اقوام افغانستان را برانگيخت و درباره رفتار هدفمند بيبيسي براي بيتوجهي و زدودن مفهوم و علقه مشترك فارسي حساس كرد. در كنار اين موارد البته ميتوان آشنايي با سينما و تلويزيون ايران و توانمنديهاي آن را نيز به اين كاركردها افزود. ضمن اينكه راهاندازي اين شبكه ميتواند زمينههاي همكاري براي توليدات مشترك نمايشي بين ايران با افغانستان و تاجيكستان ايجاد كند. اشتركات زباني و تاريخي نيز پشتوانه محكمي براي اين توليدات مشترك خواهد بود. به نظر ميرسد با اين دلايل و كاركردهايي كه مطرح كرديم، راهاندازي آيفيلم ديگر جاي پرسش نداشته باشد و حتي فراتر از اين يك ضرورت رسانهاي و فرهنگي باشد. بدون شك اين شبكه با توجه به پتاسيل مخاطبان فارسي زباني كه در جامعه هدف وجود دارد در مدت كوتاهي ميتواند به موفقيتهاي زيادي دست پيدا كند. آن روز دير نيست.
