جوان آنلاین: «مفاهیم قرآن و معارف اسلامی ظرفیت آن را دارند که در قالبهای جذاب و خلاقانه رسانهای روایت شوند؛ به شرط آنکه نگاه ما به این عرصه گستردهتر و خلاقانهتر شود. «محفل ستارهها» یک کار جدید و خلاقانه است که میتواند سرآغاز جریان تازهای در حوزه برنامهسازی قرآنی محسوب شود.»
«محفل ستارهها» یکی از متفاوتترین تجربههای سالهای اخیر تلویزیون است؛ برنامهای که در دو فصل گذشته با استقبال گسترده کودکان و نوجوانان روبهرو شد و به یکی از پربینندهترین تولیدات این گروه سنی تبدیل شد. این برنامه نشان داد میتوان با تکیه بر خلاقیت رسانهای و روایتی جذاب، مفاهیم قرآنی را از قالبهای کلیشهای فاصله داد و پیوندی واقعی با نسل جدید برقرار کرد. مهدی آقابیگی، مجری رادیو و تلویزیون و مدرس دانشگاه، درباره ضرورت بازنگری در روایت رسانهای مفاهیم دینی، با تأکید بر ضرورت بازنگری در شیوه ارائه مفاهیم دینی در رسانه، معتقد است برای ارتباط با نسل جدید باید از ظرفیتهای نوین رسانهای و قالبهای خلاقانه استفاده کرد.
خلاقیت رسانهای برای ترویج قرآن
آقابیگی میگوید: «ظرفیتهای رسانهای هر روز در حال گسترش است و در کنار رسالت رسانه در انتقال پیام، روشهای متعددی برای تولید محتوای اثرگذار به وجود آمدهاست. فضای مجازی و رسانههای نوین آنقدر جذاب و تأثیرگذار شدهاند که نمیتوان از آنها غافل شد، چراکه نوجوانان و جوانان امروز بیش از گذشته در این فضاها حضور دارند.»
این مجری و مدرس دانشگاه ادامه میدهد: «ما از یک طرف با دنیایی از ظرفیتهای قرآن، نهجالبلاغه و معارف اسلامی مواجه هستیم و از طرف دیگر با ابزارهای جدید رسانهای، اما مسئله این است که چقدر توانستهایم این دو ظرفیت را خلاقانه به هم پیوند دهیم و مفاهیم دینی را متناسب با ذائقه و زبان نسل جدید روایت کنیم.»
آقابیگی با بیان اینکه هنوز فاصله زیادی تا استفاده مطلوب از این ظرفیتها وجود دارد، میگوید: «اگر بخواهیم میزان بهرهگیری از ظرفیتهای قرآن، معارف اسلامی و نهجالبلاغه را ارزیابی کنیم، باید بگوییم هنوز به بخش کوچکی از این گنجینه دست پیدا کردهایم. البته باید دلایل این فاصله را دقیق بررسی کنیم، اما واقعیت این است که منابع دینی ما آنقدر گسترده و متنوع هستند که امکان تولید محتواهای فراوان و اثرگذار از آنها وجود دارد.»
وی با تأکید بر ضرورت استفاده از توان جوانان در این مسیر میافزاید: «ما باید هم در شکل و هم در محتوا از خلاقیت جوانها استفاده کنیم. همانطور که در صنعت، ارتباط میان دانشگاه و تولید باعث شکلگیری محصولات جدید میشود، در حوزه قرآن و معارف نیز باید میان دانشگاهها، مراکز قرآنی، نهادهای فرهنگی و جوانان خلاق پیوند ایجاد شود.»
او خاطرنشان میکند: «باید از ظرفیتهای فنی جوانان، دانش استادان و عمق مفاهیم قرآنی در کنار هم استفاده کنیم تا محتوایی تولید شود که مطابق با ذوق و فضای ذهنی نوجوان و جوان امروز باشد. مفاهیم قرآن و معارف اسلامی ظرفیت آن را دارند که در قالبهای جذاب و خلاقانه رسانهای روایت شوند؛ به شرط آنکه نگاه ما به این عرصه گستردهتر و خلاقانهتر شود.»
کشف استعدادهای تازه قرآنی
آقابیگی با اشاره به تجربه «محفل ستارهها» معتقد است این برنامه توانسته ارتباط تازهای با نسل جدید ایجاد کند و میتوان با توسعه این الگو، مسیرهای تازهای برای شناسایی و پرورش استعدادهای قرآنی ایجاد کرد. او میگوید: ««محفل ستارهها» یک کار جدید و خلاقانه است و میتوان چنین تجربهای را به مدارس نیز برد؛ حتی بخشی از تولید و ضبط برنامه میتواند در فضای مدرسه اتفاق بیفتد تا پیوند میان رسانه و محیط تربیتی تقویت شود.»
این مجری و مدرس دانشگاه با تأکید بر ضرورت ارتباط میان رسانه و مدرسه ادامه میدهد: «ما نیاز داریم میان فعالیتهای رسانهای، تربیتی و قرآنی پیوند ایجاد کنیم. حتی میتوان زمینهای فراهم کرد تا دانشآموزانی که در حوزه رسانه و تولید محتوای قرآنی فعالیت میکنند، شناسایی و مورد حمایت قرار گیرند.»
وی با اشاره به ظرفیت نسل جوان در حوزههای مختلف میافزاید: «امروز جوانان خلاقی در حوزههایی مانند انیمیشن، نرمافزار و فناوری داریم که میتوان از توان آنها برای تولید محتوای قرآنی استفاده کرد. همانطور که این نسل در حوزههای فنی و سایبری نقشآفرینی میکند، در عرصه فرهنگ و قرآن نیز باید فرصت بروز استعدادهایش را پیدا کند.»
آقابیگی ادامه میدهد: «میتوان گروههایی از نوجوانان و جوانان تشکیل داد تا مفاهیم قرآنی را با زبان جدید و قالبهای خلاقانه روایت کنند. اگر دانشآموزی بتواند در حوزه قرآن یک اثر رسانهای یا هنری تولید کند، باید او را نیز بهعنوان یک نخبه قرآنی شناخت.» وی خاطرنشان میکند: «نخبگی قرآنی نباید فقط به حفظ و قرائت محدود شود. این فعالیتها ارزشمند هستند، اما کسی که بتواند مفاهیم قرآنی را با ابزارهای جدید به دیگران منتقل کند نیز باید مورد توجه قرار گیرد.»
تبدیل برنامه تلویزیونی به جریان فرهنگی
این مجری رادیو و تلویزیون، با اشاره به ظرفیتهای گسترده قرآن معتقد است «محفل ستارهها» میتواند آغازگر مسیرهای تازهتری در حوزه تولید و ترویج محتوای قرآنی باشد.
او میگوید: «مفاهیم قرآنی ظرفیتهای بیپایانی دارند و میتوان آنها را با خلاقیت و از زاویههای مختلف برای کودک، نوجوان و جوان روایت کرد. نباید فعالیتهای قرآنی را محدود به یک مجموعه یا گروه خاص کنیم، بلکه باید ظرفیتهای تازه را وارد این عرصه کنیم.»
آقابیگی تأکید میکند: «میتوان رویدادها و فراخوانهایی طراحی کرد تا آثار خلاقانه در حوزه قرآن شناسایی و از کارهای برتر حمایت شود. همچنین باید برنامهها و بودجههای قرآنی را هدفمند و هوشمندانه هزینه کنیم تا ظرفیتها در کنار یکدیگر قرار بگیرند و اثرگذاری بیشتری داشته باشند.»
وی با اشاره به نقش خانواده، مدرسه و مسجد در ترویج فرهنگ قرآنی ادامه میدهد: «اگر بتوانیم فرهنگ قرآن را در مدارس، خانوادهها و جامعه جاری کنیم، آثار بزرگی به همراه خواهد داشت. تجربه برخی مساجد موفق نشان میدهد وقتی برای کودک، نوجوان و جوان برنامهریزی شود، مسجد میتواند از یک فضای صرفاً عبادی به یک کانون تربیتی، آموزشی و اجتماعی تبدیل شود.»
این فعال رسانهای با اشاره به رقابت فرهنگی در فضای رسانهای خاطرنشان میکند: «جریانهای فرهنگی مختلف با تولید محصولات متنوع و شخصیتسازی برای اثرگذاری بر نسل جدید تلاش میکنند. ما در مقابل، ظرفیت عظیمی مانند قرآن داریم که از نظر محتوا و عمق قابل مقایسه با هیچ منبع دیگری نیست، اما برای بهرهگیری از این ظرفیت به سازوکارهای قویتر و یک نهضت جدی نیاز داریم.»
آقابیگی در پایان تأکید میکند: «هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله داریم و باید ضعفها را شناسایی و برطرف کنیم. در حوزه قرآن هرچقدر کار شود، باز هم ظرفیت برای فعالیت بیشتر وجود دارد؛ به تعبیر معروف، اگر نمیتوان همه آب دریا را کشید، باید به اندازه تشنگی از آن بهره گرفت.»
