در این بین میتوان کتاب جدید «تام هلند» را یکی از جنجال برانگیزترین کتابهای ضد اسلامی در آینده نزدیک نام گذاشت. تام هلند انگلیسی این کتاب را به تازگی به رشته تحریر درآورده و آن را منتشر کرده است.
او شمشیرش را در کتاب «در سایه شمشیر» از رو بسته و سعی دارد که با نفی حقانیت برخی اعتقادات مستحکم رایج در میان مسلمانان، دین اسلام را دینی برون آمده از دل ادیان باستانی و وحی را مجموعهای از افکار و عقاید رایج در دوران پیامبر اسلام جلوه دهد.
هلند نویسنده و خالق آثار موفقی چون «تاریخ باستان» بوده است. نکته جالب توجه درباره او این است که اکثر آثارش به تاریخ ایرانیان باز میگردد. او در کتاب «روبیکان» پایان امپراتوری روم را دنبال میکند. در کتاب «آتش پارسی» به تقابل و جنگ شرق و غرب، ایرانیان و یونانیان در قرن پنج پیش از میلاد و در «روش جنگ پارسها» به استراتژیهای جنگ رایج میان ایرانیان میپردازد و حالا در کتاب «در سایه شمشیر» از حوادث تاریخی به مباحث مذهبی روی میآورد.
در سال ۷۰۶ پس از میلاد، خلیفه ولید تصمیم به ساخت بنایی گرفت که مرکز «دمشق»، پایتخت جدیدش باشد. در آن زمان تنها ۷۴ سال از مرگ رسول اکرم(ص) میگذشت، امپراتوری جدید اعراب تازه در حال شکل گیری بود و هنوز چیزی تحت عنوان معماری امپراتوری اسلامی به معنای امروزی وجود نداشت.
هلند در کتاب جدیدش میخواهد بگوید که خلیفه برای ساخت مسجد رؤیاییاش از معماری معابد مسیحی و بت پرستی الهام گرفته است. از نگاه او ستونهای این بنا در محل بزرگترین معابد تاریخی روم بالا رفت و خلیفه پس از تخریب کلیسای مسیحی که داخل محوطه قرار داشت، بنای مسجد را با سنگهای رومی و معبد یحیای تعمید دهندهترکیب کرد.
او برای تزئین این بنا، صنعتگرانی از بیزانس را به استخدام خود در آورد تا موزائيکهای پر شمار و ارزشمند از جنس طلا را یک به یک در کنار هم قرار دهند. در واقع ایده استقراض در معماری هرگز محلاشکال نیست، تداوم و تحول همواره همراه معماری بوده است اما وقتی این ایده که ادیان نیز از دل یکدیگر تکامل پیدا کردهاند به میان میآید، موضوع کمی نگران کننده میشود.
مسیحیان بر این تصور هستند که بسیاری از مراسم مذهبی خود را از آیین بت پرستی به ارث بردهاند. برخی مورخان نیز برخلاف مؤمنان که اصرار دارند اسلام وحی مستقیم الهی است ادعا میکنند که اسلام ماحصل ادیان اولیه تاریخ است. این تمام آن چیزی است که تام هلند در کتاب جدیدش قصد اثبات آن را دارد.
معمولاً گفته میشود که امپراتوری روم و امپراتوری پارس از یک مقطع مشخص زمانی دچار فروپاشی شدند تا در نبود آنها مدیریت جهانی دچار خلأ شود؛ دورانی که معمولاً در کتب درسی از آن به عنوان قرون تاریک یاد میشود.
هلند این فرضیه را مطرح میکند که هیچ خلأ یا قرن تاریکی وجود نداشته است: هر طور دوست دارید برداشت کنید یا سقوط این دو امپراتوری به ظهور اعراب منتهی شده یا ظهور اعراب فروپاشی آنها را در پی داشته است. هلند برای بررسی این ایده در قرون مختلف سیر میکند. او بدون آنکه برای خواننده از پایان امپراتوری روم بگوید از آغاز این امپراتوری مینویسد همچنان که پیشتر نیز او نظیر این کار را در خصوص پیدایش یهودیت و اسرائیل، عیسی مسیح و مسیحیت و نیز زرتشت و ایرانیان انجام داده است. او از نظر جغرافیایی و فکری در سرتاسر دنیای باستان سرگردان است.
شخصیتهایی چون حضرت ابراهیم، اسحاق و موسی در کنار امپراتورهایی چون کنستانتین و والرین، ملکه هلن، سیمون استایلیت مقدس و شخصیتهای شناخته شده دیگری از اواخر دوره باستان نیز به کتاب هلند میآیند و پس از مدت کوتاهی میروند. در واقع کتاب هلند مملو از شخصیتهای مختلف است؛ شخصیتهایی که اکثر آنها تنهااندک زمانی در کتاب هلند حضور دارند و چون اکثر خوانندهها از این شخصیتها پیش زمینهای در ذهن ندارند این آمد و شدها برای هلند، کتابش و گیج شدن خواننده یک خطر محسوب میشود اما هلند راوی مدبر و پر انرژی است. او در عین حال که خواننده را درامتداد پیچ و خمهای این دوره هدایت میکند چشمان خواننده را به داستان جنجال برانگیزتری معطوف میکند؛ به تکاملی که نظم کهن را بر هم ریخت و به شکلی جدید خودنمایی کرد. هلند در کتابش میگوید:«در این دوره بود که وفاداری به زمین، قبیله یا دولت جایگزین سرسپردگی به خدای قادر متعال شد.»
بررسی جنجال برانگیز هلند درباره جزئیات زندگی پیامبر اسلام(ص) از این ادعا که امپراتوریهای روم و ایران به خاطر وحی کلام خداوند بر پیامبر اسلام(ص) در خارج از مکه منقرض شدند، جنجالبرانگیزتر است. او با بر زبان آوردن عبارت «سنت پژوهش سکولار» به مقابله با دیدگاه مسلمانان در خصوص زندگی حضرت محمد(ص) و وحی قرآن میرود؛ حقایقی که نزد مسلمانان خدشهناپذیر است.
بر اساس نوشتههای هلند مشکلی که درخصوص زندگی حضرت محمد(ص) وجود دارد این است که تا پیش از دو قرن بعد از درگذشتش تقريباً هیچ منبع و پشتوانه کتبی درباره جزئیات زندگی او وجود ندارد. در واقع او میخواهد بگوید که تنها اطلاعاتی که از پیغمبر اسلام در دست است، آن دسته از اطلاعاتی است که مربوط به دهه ۸۰۰ میلادی است؛ دورانی کههارون الرشید خلیفه امپراتوریای بود که از چین تا اقیانوس اطلس وسعت داشت و داستانهای معروف هزار و یک شب هم از دل همین دوران بیرون آمد.
از نگاه هلند صحت جزئیات و نیز شاید بعضی از لحظات مهم زندگی پیامبر اسلام غیر قابل اثبات است. او در خصوص قرآن نیز همین عقیده را دارد. از نگاه او تا پیش از قرن هشتم میلادی هیچ نوشته یا تفسیری از قرآن در دست نیست. به طور قطع هلند برای نوشتن کتاب خود هیچ ارزشی برای تاریخ، سنن و فرهنگ شفاهی قائل نشده است؛ روشی که پیش از گرد آمدن آیات قرآن روی کاغذ عامل حفظ کلام الهی بوده است.
تحقیقات هلند احتمالات عجیبی را درباره منشأ قرآن و نیز موقعیت مکانی مکه مطرح میکند: هلند در کتاب خود به این نکتهاشاره کرده است که حتی در یک برگ از کتاب قرآن هم به واقع شدن مکه در حجازاشارهای نشده است.اولین ادعا در خصوص موقعیت مکانی که امروز آن را به عنوان مکه میشناسیم مبتنی بر مکتوباتی است که یک قرن بعد از نزول قرآن یا حتی بیشتر به رشته تحریر در آمدهاند. ممکن است حق با هلند باشد؛ شاید هم او اشتباه کرده باشد، اما به نظر میرسد که قرآن روز آمدن هلند –یا هر شخص دیگری همچون او را – پیشبینی کرده است.
سوره ۲۵ قرآن بهمسلمانان گوشزد میکند که در مقابل این ادعا که آیههای قرآن افسانههای باستانی است که به دست شخصی گماشته شده از سوی خداوند به رشته تحریر درآمده بايستند و در عوض ایمان داشته باشند که این آیات از سوی خداوندی که عالم بر تمام رازهاست، نازل شده است. این کلمات برای مومنان بهاندازه کافی صحت قرآن را اثبات میکند و این حقانیت بهاندازهای نزد مسلمانان مستحکم است که بعید نیست «در سایه شمشیر» هلند در آینده نزدیک برای او جنجالساز شود. نقد کتاب «در سایه شمشیر» را در روز دوشنبه آینده و در همین صفحه بخوانید.
