گزارش «جوان» از ضعف فناوري شناختي والدين ايراني

رخنه جنگ نرم با بازي‌هاي خشن

رحيم محمدي - اين روزها گرماي تابستان باعث شده است که نوجوانان و کودکان زمان بيشتري را در منزل سپري کنند. از سويي پيشرفت تکنولوژي نيز باعث شده است که بازي‌هاي جديدي به بازار بيايد که براي سن کودک و نوجوان در نظر گرفته شده است. اين موضوع از سويي نگراني والدين و از سويي هم سرگرمي فرزندان را به همراه داشته است.اين که خانواده‌ها بايد نظارت بيشتري بر بازي‌هاي مورد استفاده فرزندانشان داشته باشند، امري ضروري است. فرزندان نيز براي پر کردن اوقات فراغت به ويژه در اين روزها، به اين گونه بازي‌ها روي مي‌آورند. راه‌اندازي اين گونه بازي‌ها در فضاي عمومي پارک‌ها و اماکن تفريحي نيز سبب روي آوردن جوانان و نوجوانان براي استفاده از اين بازي‌ها مي‌شود. حتي گاهي رقابت براي برد و باخت بر سر اين بازي‌ها، اوضاع را آشفته‌تر مي‌کند تا فرزندانمان زمان بيشتري را پاي کامپيوتر و استفاده از اين بازي‌ها براي تقويت خود سپري کنند. از سويي خانواده‌هايي كه فرزنداني در سن رشد دارند همواره با يك موضوع دست به گريبان هستند. اين موضوع كه از آن به عنوان اوقات فراغت ياد مي‌شود‌، يك تهديد و يك فرصت است. يعني اگر با يك برنامه‌ريزي هدفمند و منسجم بتوانند فرزندان خود را براي حضوري مؤثر در اجتماع آماده کنند، يك فرصت است، اما اگر از آن به سادگي عبور كنند، تبديل به يك تهديد جدي مي‌شود. زيرا امروز از نظر نوع تفكري كه در كشورمان حاكم است، افرادي خارج از مرزهاي کشور‌مان هستند كه وظيفه‌شان فقط ارائه برنامه‌هاي مختلف براي تهي كردن و به پوچي رساندن آينده‌سازان اين مملكت است. به همين علت است كه مي‌بينيم هر روز علاوه بر اينكه شبكه‌هاي ماهواره‌اي متعددي با زبان فارسي - با همان ديدگاهي كه اشاره شد - پخش برنامه‌هاي خود را آغاز مي‌كنند‌، در بعد استفاده از رسانه‌هاي ديجيتالي نيز برنامه‌هاي وسيع و بلند مدتي را دنبال مي‌كنند. عيسي زارع پور، رئيس دفتر توسعه فناوري اطلاعات و رسانه‌هاي ديجيتالي وزارت ارشاد، ضمن صحه گذاشتن بر اين مطلب، به اينكه تاكنون بيشترين تأثير فناوري اطلاعات بر روي فرهنگ گذاشته شده است اشاره مي‌کند. از آن جايي كه در چرخه توليد تغييرات بسياري روي داده است، اين موضوع سبب شده تا حامل‌هاي ديجيتالي در مقايسه با روش‌هاي سنتي در تكثير محتوا و انتشار آسان به لحاظ كاهش هزينه‌ها و انعطاف پذيري، از رشد بسيار قابل توجهي برخوردار شوند. از اين رو است كه امروزه شاهد هستيم هر روز نرم افزارهاي چند رسانه‌اي و بازي‌هاي رايانه‌اي جديدي روانه بازار مي‌شوند. امروزه بازي‌هاي رايانه‌اي كه با هدف ياد شده، از سوي آمريكا روانه بازار شده است از اين جمله‌اند. دو بازي رايانه‌اي به نام‌هاي «سينز» ويژه پسران و «جينز» ويژه دختران، مدت‌ها است كه در بازار ايران خريد و فروش مي‌شود. هر چند حدود دوسال است كه جلوي انتشار رسمي آن را گرفته‌ايم ولي باز هم در بازار غير رسمي اين بازي‌ها و امثال آنان وجود دارند. اين دو بازي به‌اندازه‌اي خشن و مستهجن هستند كه حتي در آمريكا نيز براي استفاده از آن، محدوديت سني قائل شده‌اند. به نحوي كه افراد نابالغ حق استفاده از آن را ندارند و اگر هم استفاده كنند و به دنبال آن دست به كار خلافي بزنند جرايم سنگيني از قبيل محروميت در دريافت خدمات اجتماعي برايش منظور مي‌كنند. از اين رو بايد براي آگاه‌سازي استفاده بهينه از رسانه‌هاي اين چنيني، فعاليت دو چنداني داشته باشيم. بر اساس آمارهاي موجود، به طور ميانگين هر دانش آموز تهراني 5/3 ساعت از زمان خود را روزانه به مصرف بازي‌هاي رايانه‌اي مي‌رساند، در حالي كه سرانه مطالعه در كشورمان حدود 20 دقيقه است. روزانه يك عنوان جديد از اين بازي‌ها وارد بازار مي‌شود كه 90 درصد آنها تناسبي با فرهنگ ما ندارند. مهم‌ترين ابزار در جنگ نرم همين ابزار ديجيتالي است و اگر اين را به درستي نشناسيم نمي‌توانيم در موعد مقرر جهت مقابله و خنثي‌سازي‌، تمهيدات واقدامات لازم را اتخاذ كنيم. صحبت‌هاي زارع پور به اينجا ختم نمي‌شود زيرا در ادامه اشاراتي هم به اقدامات انجام شده براي آگاه‌سازي خانواده‌ها مي‌كند و آن اينكه چون بسياري از خانواده‌ها با فرهنگ استفاده از اين فناوري‌ها آشنا نيستند‌،دفتر توسعه فناوري اطلاعات و رسانه‌هاي ديجيتالي وزارت ارشاد را بر آن ساخت تا بيش از 400 كارگاه آموزشي براي خانواده‌ها برگزار كند. يکي از موارد مورد تأكيد وزارت ارشاد در اين كارگاه‌ها آشنا كردن خانواده‌ها با چگونگي استفاده از رايانه در منازل است. يكي ديگر از تهديدات فراروي فرزندان خانواده‌ها در زمان اوقات فراغت، استفاده از اينترنت است. از آن جايي كه اغلب والدين از نظر سواد يا ميزان آشنايي با فناوري‌هاي جديد، در فقر به سر مي‌برند‌، اين عامل موجب شده تا نسبت به خطرات استفاده غلط از رايانه بي اطلاع باشند. از اين رو در كارگاه‌هاي آموزشي از والدين خواسته مي‌شود تا رايانه فرزندان خود را در اتاق قرار ندهند بلكه استفاده از آن در محل عمومي خانه باشد تا از اين طريق به طور غير مستقيم بر نحوه استفاده فرزندانشان از اينترنت نظارت داشته باشند. يكي ديگر از اقدامات پيشگيرانه وزارت ارشاد تشكيل بنياد بازي‌هاي رايانه‌اي است. البته متخصصان علوم رايانه‌اي كشورمان هم طي اين مدت بيكار نبوده‌اند زيرا از سال 87 تا كنون 14 هزار سايت در خصوص بازي‌هاي رايانه‌اي در اين دفتر به ثبت رسانده‌اند و در توليد بازي‌هاي رايانه‌اي - آموزشي نيز گام‌هاي بسيار خوبي را برداشته‌اند كه به عنوان مثال مي‌توان به نرم افزار آموزش قرآن کريم با عنوان «هدهد» براي نونهالان اشاره كرد. البته بيان اين موضوعات به معني رد کامل بازي‌هاي رايانه‌اي نيست، بلکه تبيين اين موضوع است که بايد از بازي‌هايي استفاده شود که براي کودکان آموزنده يا دست کم بي‌خطر باشد و افکار و عقايد نادرست را به آنان آموزش ندهد و بر روح و روان آنان تأثير منفي به جا نگذارد.