با گذشت اندک زمانی از اعلام توافق سهجانبه بین ایران، ترکیه و برزیل درزمینه مبادله سوخت (انتقال 1200کیلوگرم اورانیوم با غنای 3درصد به ترکیه و دریافت 120کیلوگرم اورانیوم باغنای 20درصد درمدت کمتر از یکسال از گروه وین) و درحالی که رسانههای خبری منطقه و فرامنطقه از تأثیرات مثبت ابتکار سهجانبه تهران سخن میگفتند و این حرکت را به منزله پیروزی دیپلماتیک برای تهران ارزیابی میکردند، آمریکا و برخی دول اروپایی برای کمرنگ ساختن موفقیت بزرگ ایران در عرصه دیپلماتیک و رسانهای ابتدا سعی میکنند با احتیاط نسبت به بیانیه تهران برخورد کرده، حتی با برخوردی مطالبهگرانه عنوان نمایند که ایران بایستی برای رفع نگرانیهای بینالمللی گامهای بلندتری بردارد. اما این تنها به ساعات اولیه پس از اعلام توافق سهجانبه بازمیگشت چه اینکه با گذشت 24ساعت از تصمیم سهجانبه ایران، برزیل و ترکیه آمریکا بار دیگر نیت اصلی خود را که همانا استمرار برخورد سیاسی با بحث هستهای ایران است آشکار ساخت. طرح موضوع موافقت آمریکا و سایر اعضای دائم شورای امنیت بر روی پیشنویس قطعنامه تازه تحریم برضد ایران مصداق بارز نگاه سیاسی آمریکا به حرکت دیپلماتیک تهران است. درباره این موضوع یعنی برجسته ساختن بحث تحریم آنهم بلافاصله پس از صدور بیانیه تهران توجه به چندنکته دارای اهمیت است؛ نخست اینکه خانم کلینتون قبل از نشست تهران انتظار داشت و اعلام کرده بود آمریکا نسبت به موفقیت مذاکرات ترکیه و برزیل با ایران خوشبین نیست. اما این پیشبینی خانم کلینتون معکوس شد چرا که ایران درپی موافقت با فرمول مبادله سوخت عملاً توپ را به زمین 1+5 شوت کرد و بدینترتیب در مذاکره مربوط به مبادله سوخت در جایگاه بهتری قرار گرفت. طبیعی بود که این موفقیت تهران برای آمریکا بسیار سنگین بود، به همین دلیل آمریکا برای حفظ ظاهر یا Facesaving سعی دارد با بزرگنمایی بحث قطعنامه چنین القا نماید که بازنده بیانیه تهران نبوده، همچنان بهدنبال مجازات ایران است.
دومین نکته اینکه آمریکا از اینکه برای نخستینبار سازوکاری از کشورهای درحال توسعه موفق شده است در حرکتی ابتکاری در مدیریت دیپلماتیک بحث مبادله سوخت نقشآفرین باشد ناراحت است. واشنگتن و تروئیکای اروپا تاکنون همواره خود را ستون اصلی مدیریت در حلوفصل مسائل منطقهای و بینالمللی میپنداشتند و از این زاویه جایگاهی برای کشورهای درحال توسعه قائل نبوده و نیستند. چنین نگاهی تبعیضآمیز درحالی است که ایران، ترکیه و برزیل بهعنوان سهکشور کلیدی و مهم درحال توسعه که از عقبهای به گستردگی جنبش عدمتعهد و گروه 77 برخوردار هستند، برای نخستینبار موفق شدند در حرکتی دیپلماتیک به برونرفتی درخصوص مبادله سوخت رآکتور تحقیقاتی تهران دست یابند که چنین موفقیتی برای کشورهای قدرتمند سنگین بود.
و اما درخصوص قطعنامه تحریم جدید بهنظر میرسد آمریکا با برجسته ساختن این بحث سعی دارد چنین القا نماید که فشارها برضد ایران ادامه دارد. اما واقعیت این است که واشنگتن باز هم دچار اشتباه محاسبه شده است چرا که اکنون افکار عمومی بینالمللی بیش از هر زمان دیگری دریافته است که اقدامات ایران از ابتدا نیز منطقمحور بوده است و این آمریکاست که با برخوردهای سیاسی درصدد محروم ساختن ایران از حقوق قانونی خود است. در هر حال قطعنامه جدید حتی در صورت تصویب به سرنوشت سایر قطعنامههای شورای امنیت درمورد بحث هستهای ایران دچار خواهد شد. خصوصاً اینکه اینبار دو عضو غیردائم شورای امنیت یعنی ترکیه و برزیل بهخوبی به ماهیت کارشکنانه آمریکا پیبردهاند و چین نیز با استقبال از بیانیه تهران و تأکید بر دیپلماسی، ناخرسندی خود را از اقدامات سختگیرانه ابراز داشته است. طبیعی است چنین فضایی برخلاف تصور واشنگتن به مفهوم شکنندگی اجماع خیالی است که آمریکا مدتهاست بهدنبال آن بوده اما با اقدامات غیردیپلماتیک هر روز برشکنندگی آن افزوده است و این فضا یعنی بازتاب مثبت بیانیه تهران برای ایران و پیامد منفی آن برای واشنگتن است.
