زاهدان به دلیل همجواری با کشورهای افغانستان و پاکستان نسبت به سایر استانهای کشور شرایط ویژه و استراتژیکی دارد که یکی از آنها وجود اتباع خارجی و کودکان افغان در این استان است.
کودکان خیابانی در سیستان و بلوچستان چهره شهرستانها به ویژه زاهدان را خدشهدار کردهاند به گونهای که مسؤولان منطقه گامهای بسیاری برای رفع این معضل برداشتهاند.
این کودکان به کودکان خیابانی مشهورند که متأسفانه تأثیرات نامطلوبی بر چهره اجتماعی استان وارد کردهاند، مهمتر اینکه وجود کودک خیابانی فقط مختص سیستان و بلوچستان نیست بلکه این معضل اجتماعی در همه جای کشور وجود دارد اما این استان به دلیل همجواری با کشورهای پاکستان و افغانستان، توجه ویژه مسؤولان مربوطه را میطلبد.
بهزیستی کودکان کار را حمایت و ساماندهی میکند
کودکان خیابانی افراد زیر 18 سال هستند که متولی ساماندهی آنها سازمان بهزیستی بوده و 11 نهاد دیگر هم در این راستا با این سازمان همکاری میکنند.
محمدرضا سراوانی معاون اجتماعی بهزیستی استان سیستان و بلوچستان در این باره میگوید: در شش ماهه نخست سال جاری، 13 کودک توسط شهرداری از سطح شهر جمع آوری و به سازمان بهزیستی برای ساماندهی تحویل داده شد، همچنین 11 کودک از طریق دفتر حمایت از حقوق زنان به این سازمان ارجاع و پنج کودک هم از طریق تیم سیار 123 بهزیستی برای ارائه خدمات مشاوره به این سازمان تحویل داده شدهاند.
وی ادامه داد: آمار کودکان خیابانی ارجاع شده به بهزیستی در این مدت، 23 کودک کار و 9 کودک خیابانی و دو کودک بزهکار بوده که این دو کودک به دادگستری تحویل داده شدهاند.
این کودکان یا کودکان کار هستند یا کودکان خیابانی صرف که شب را در گوشه و کنار پارکها و کارتونها میگذرانند و کودکان کار نیز کودکانی هستند که خانواده دارند اما روز در خیابان کار میکنند و ارتباط عاطفی آنها تقریباً با خانواده برقرار است.
سراوانی تصریح کرد: با توجه به اینکه سیستان و بلوچستان یک استان مرزی است و بسیاری از این کودکان غیرایرانی هستند، آمار دقیقی از تعداد این کودکان در دست نیست، به طوری که مشاهده میشود در بازار کسب و کار و روابط استاد شاگردی، کودکان در کارگاهها مشغول به کارند و فعالیت اقتصادی انجام میدهند.
اغلب این کودکان در کوچه و خیابانها سرگردان و برای رفع مشکل اقتصادی خود به شغلهای کاذب مشغولند و دیده میشود که به تکدیگری هم میپردازند.
معاون اجتماعی بهزیستی سیستان و بلوچستان میافزاید: سازمان بهزیستی تلاش دارد تا مشکلات خانوادگی این کودکان را جویا و به آنها خدمات مشاوره و مددکاری ارائه دهد تا این کودکان نیز با ورود به مدرسه بتوانند مانند سایر دانشآموزان زندگی کنند.
سراوانی خاطر نشان کرد: برای کودکان صرفاً خیابانی هم از خانوادههایی که آمادگی سرپرستی آنها را داشته باشند کمک میگیریم اما اگر نتوانستیم برای این کودکان سرپرست پیدا کنیم آنها را در مراکز شبانهروزی بهزیستی نگهداری کرده و حضانت قانونی این کودکان بر عهده سازمان بهزیستی خواهد بود.
سراوانی بیان کرد: با تشکیل پرونده برای خانوادههایی که کودکان آنها در خیابانها کار میکنند و ارائه خدمات و آموزشهای لازم به یکی از اعضای مؤثر خانواده تلاش میشود تا مشکلات این خانوادهها ریشهیابی شود.
وی افزود: تلاش بر این است تا شرایط تحصیل این کودکان فراهم شود زیرا ورود این کودکان به حیطه کار در این سن منطقی نیست و آثار نامطلوبی برای همه به دنبال دارد.
وی گفت: مرکز ویژه جمعآوری متکدیان در زاهدان راهاندازی میشود که متکدیان جمعآوری و در این مرکز توسط کارشناس رابط بهزیستی به ترتیب سن از هم تفکیک میشوند که زیر 18 سال به مراکز بهزیستی تحویل داده میشود و از بین آنها افراد معلول در مراکز مشخص و افراد کارآمد به مراکز مختلف ارجاع و افرادی هم که نیاز به حمایت دارند به کمیته امداد امام خمینی (ره) معرفی میشوند. در سازمان بهزیستی کودکان خیابانی یا کودکان کار در چهار سطح خدمات بهزیستی را دریافت میکنند.
خدمات حمایتی سطح اول سرپایی است و در تماس با خانوادهها و مشاوره مشکل حل میشود، در سطح دوم، کودکان 21 روز در مراکز بهزیستی مقیم، قرنطینه و به آسایشگاه منتقل میشوند و بعد با تماس با خانواده این مورد حل میشود. کودکان ارجاع شده به سطح سوم چون مشکلاتشان بیشتر است به مدت یک سال مقیم مراکز بهزیستی شده و از خدمات حمایتی این سازمان برخوردار میشوند. سطح چهارم هم برای کودکان فاقد سرپرست یا بیسرپرست است که به مراکز شبانهروزی مرکز منتقل میشوند.
سراوانی در خصوص کودکان خیابانی هندی و پاکستانی که در شهرستان خاش به سر میبرند هم گفت: این کودکان به دلیل اینکه اتباع غیرمجاز هستند، سازمان بهزیستی نمیتواند آنها را ساماندهی کند و این اتباع باید با همکاری فرمانداری و نیروی انتظامی به کشورشان بازگردانده شوند.
معاون اجتماعی بهزیستی معتقد است: از جمله تبعاتی که حضور این کودکان در سطح شهر میتواند به دنبال داشته باشد، اعتیاد، ولگردی، همنشینی با دوستان ناباب، ملحق شدن به گروههای بزهکار و غیرقانونی، آلوده شدن به انواع بیماریهای خطرناک و واگیردار و ... است و باید همه نهادهای متولی تلاش کنند تا این کودکان هر چه بهتر ساماندهی شوند زیرا یک دستگاه به تنهایی نمیتواند از پس این مشکل برآید.
جمعآوری روزانه 25 تا 30 کودک از سطح شهر زاهدان
شهرداری با همکاری نیروی انتظامی کودکان را از سطح شهر جمعآوری کرده و در اختیار سازمان بهزیستی قرار میدهد.
معاون خدمات شهری شهرداری زاهدان هم در این مورد میگوید: شهرداری روزانه حدود 25 تا 30 کودک زیر 18 سال را از سطح شهر جمعآوری میکند و تحویل بهزیستی میدهد اما مهمترین مشکلی که در بحث کودکان خیابانی وجود دارد کودکان افاغنه هستند که سازمان بهزیستی در خصوص ساماندهی آنها با مشکل مواجه میشود زیرا بهزیستی این کودکان را برای مدتی نگهداری میکند و پس از گذشت زمان خاصی این کودکان دوباره در خیابانها سرگردان میمانند که این اتباع باید به کشورشان بازگردانده شوند.
محمد خاشی گفت: اگر برای جمعآوری این کودکان از خیابانها اقدام فرهنگی مناسبی انجام نشود، ناهنجاریهای اجتماعی بسیار زیادی شهر زاهدان را تهدید میکند.
جذب 9 هزار کودک خیابانی در آموزش و پرورش سیستان و بلوچستان
معاون آموزش و نوآوری سازمان آموزش و پرورش سیستان و بلوچستان هم گفت: سازمان آموزش و پرورش با شعار «آموزش برای همه» حدود 9 هزار نفر از کودکان خیابانی در سطح سیستان و بلوچستان را جذب آموزش و پرورش کرده است.
محمد نستوه آمار کودکان بازمانده از تحصیل در آموزش و پرورش سیستان و بلوچستان را حدود چهار هزار و 500 نفر اعلام کرد و افزود: این افراد به دلایل مشکلات خانوادگی مشکل ایاب و ذهاب، فقر شدید خانوادگی، مهاجرت خانواده و پراکندگی جغرافیایی از تحصل بازمیمانند و تبدیل به کودکان کار در سطح جامعه میشوند.
وی افزود: 80 درصد از دانشآموزان بازمانده از تحصیل را کودکان ابتدایی تشکیل میدهند که با توجه به برنامههایی که سازمان آموزش و پرورش و سایر ارگانها برای ساماندهی این کودکان دارند خوشبختانه آمار این کودکان هر ساله کاهش مییابد
