بانک مرکزی برای نخستین بار از ۱۸ شهریور، اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه را در بورس کالا عرضه میکند و در مرحله نخست ۱۰۰ هزار سکه در قالب این اوراق با سررسید سه ماهه عرضه خواهد شد و دارنده اوراق در پایان دوره، بر پایه سازوکار تعیینشده، از ارزش سکه برخوردار میشود و حداقل بازدهی ۷ درصدی نیز برای سررسید در نظر گرفته شده است و امکان معامله اوراق پیش از سررسید وجود دارد.
بانک مرکزی با انتشار این ابزار مالی، مسیر جدیدی را برای سرمایهگذاری در بازار سکه پیشروی مردم قرار داده است، چراکه «اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه» قرار است از چهارشنبه ۱۸شهریور در بورس کالا عرضه شود و نخستین تجربه انتشار چنین اوراقی از سوی بانک مرکزی خواهد بود که سهماهه هستند و مبنای خرید آنها قیمت کشفشده در زمان عرضه قرار میگیرد. در مرحله نخست، ۱۰۰ هزار سکه در قالب این اوراق عرضه میشود و خریدار در زمان انتشار، اوراقی را دریافت میکند که هر ورقه آن به یک تمام سکه مربوط است و سررسید آن سه ماه پس از انتشار خواهد بود و جزئیات مربوط به قیمت عرضه، نحوه سفارشگذاری و شرایط دقیق معاملات از سوی بانک مرکزی و بورس کالای ایران اعلام خواهد شد. ماهیت این اوراق با خرید مستقیم سکه تفاوت دارد، یعنی فردی که سکه فیزیکی میخرد، مالک خود سکه است و پس از خرید باید آن را نگهداری کند، اما خریدار اوراق سلف، به جای نگهداری سکه در خانه یا صندوق، یک دارایی مالی مرتبط با تمام سکه در اختیار خواهد داشت و امکان معامله آن در بازار سرمایه را دارد.
حداقل بازدهی برای ۳ ماه تعیین شد
مهمترین ویژگی این طرح، تعیین حداقل بازدهی ۷درصدی برای دارندگان اوراق در سررسید است و طبق توضیح بانک مرکزی، دارنده اوراق در سررسید اختیار فروش دارد و میتواند اوراق خود را با قیمتی معادل ۷ درصد بیشتر از قیمت کشف شده در روز انتشار به فروش برساند. به این ترتیب، اگر قیمت سکه در دوره سهماهه افت کند، سازوکار اختیار فروش، حداقل بازدهی تعیین شده را برای دارنده اوراق در سررسید ایجاد میکند.
برای روشن شدن موضوع، فرض کنیم قیمت مبنای یک ورقه در روز عرضه ۱۰۰ میلیون تومان کشف شود و اگر قیمت سکه در سررسید به ۹۵ میلیون تومان کاهش پیدا کند، دارنده اوراق طبق سازوکار اعلام شده امکان استفاده از اختیار فروش با قیمت ۱۰۷ میلیون تومان را خواهد داشت. در این مثال، افت قیمت سکه اثر خود را بر بازدهی نهایی دارنده اوراق نمیگذارد، زیرا حداقل قیمت اعمالشده در سررسید بر مبنای ۷ درصد بالاتر از قیمت اولیه تعیین شده است. اگر قیمت سکه در سررسید به ۱۲۰ میلیون تومان برسد، وضعیت متفاوت خواهد بود و ارزش دارایی دارنده اوراق بر اساس سازوکار تسویه و شرایط نهایی قرارداد تعیین میشود. بنابراین، عدد ۷ درصد را نباید سقف سود اوراق دانست؛ این رقم حداقل بازدهی مورد اشاره بانک مرکزی برای سررسید است و رشد ارزش سکه در دوره سه ماهه نیز در سازوکار اوراق لحاظ خواهد شد.
فروش اوراق پیش از سررسید امکان دارد
یکی دیگر از ویژگیهای این ابزار، امکان معامله اوراق پیش از پایان دوره سهماهه است و دارنده اوراق مجبور نیست تا سررسید صبر کند و در صورت وجود خریدار، میتواند اوراق خود را در بازار معامله کند. قیمت این معامله بر اساس شرایط بازار و قیمت روز سکه شکل میگیرد و همین مسئله باعث میشود قیمت اوراق در طول دوره ثابت نماند. به عنوان نمونه، اگر فردی اوراق را با قیمت ۱۰۰میلیون تومان خریداری کند و یک ماه بعد قیمت معاملاتی اوراق به ۱۱۰ میلیون تومان برسد، فروشنده میتواند پیش از سررسید از معامله خارج شود و اختلاف قیمت ایجادشده را به عنوان بازدهی خود ثبت کند و اگر قیمت اوراق به ۹۵ میلیون تومان برسد و فرد در همان زمان اقدام به فروش کند، زیان معاملاتی خواهد داشت. نکته مهم این است که تضمین ۷ درصدی مربوط به نگهداری اوراق تا سررسید و استفاده از سازوکار اختیار فروش است. بنابراین نباید فکر کرد هر فردی که اوراق را در هر زمان با قیمت پایینتر از قیمت خرید بفروشد، حتماً از حمایت ۷درصدی برخوردار خواهد شد. جزئیات عملیاتی این بخش باید در اطلاعیه رسمی عرضه و مشخصات قرارداد بررسی شود. از نگاه سرمایهگذار، این ابزار ترکیبی از «میزان وابستگی به تغییرات قیمت» به بازار سکه و یک کف بازدهی در سررسید است و فردی که انتظار افزایش قیمت طلا و سکه دارد، از رشد ارزش دارایی خود بهره میگیرد و در صورت نگهداری اوراق تا سررسید، حداقل بازدهی اعلام شده را نیز در اختیار دارد و همین ساختار، تفاوت اصلی آن با خرید عادی سکه است که در آن کاهش قیمت مستقیماً به زیان دارنده تبدیل میشود.
البته مقایسه این اوراق با سپرده بانکی یا صندوق درآمد ثابت نیز نیاز به دقت دارد، چراکه بازدهی این اوراق به قیمت سکه و سازوکار بازار وابسته است و دارنده آن یک دارایی مرتبط با طلا خریداری میکند و از طرف دیگر، سرمایهگذار باید شرایط قرارداد، هزینههای معاملاتی، نحوه تسویه و امکان دریافت سکه فیزیکی را پیش از خرید بررسی کند.
بانک مرکزی هدف از انتشار این اوراق را توسعه ابزارهای مالی، ایجاد امکان سرمایهگذاری در بازار طلا و مدیریت نقدینگی اعلام کرده است و عرضه اوراق در بورس کالا نیز باعث میشود معامله آن در یک بستر رسمی بازار سرمایه انجام و قیمت اولیه از طریق فرایند کشف قیمت تعیین شود.
با وجود جذابیت بازدهی حداقلی، سرمایهگذار نباید این اوراق را بدون بررسی شرایط قرارداد خریداری کند، چراکه قیمت اولیه عرضه، فاصله آن با قیمت روز سکه، حجم معاملات، نقدشوندگی و هزینههای معامله از عوامل مهم در تصمیمگیری هستند و همچنین اگر هدف خریدار دریافت سکه فیزیکی باشد، باید مقررات تحویل و شرایط اجرایی آن را در اطلاعیه نهایی بورس کالا بررسی کند.
عرضه ۱۰۰ هزار سکه در مرحله نخست، این ابزار را به یکی از مهمترین عرضههای جدید بازار طلا تبدیل کرده است و با آغاز معاملات، نحوه واکنش بازار به قیمتگذاری اوراق نیز اهمیت پیدا خواهد کرد و فاصله قیمت اوراق با ارزش روز سکه یکی از متغیرهای مهم برای خریداران خواهد بود. در مجموع، اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه برای فردی طراحی شده است که قصد سرمایهگذاری روی سکه را دارد، اما ترجیح میدهد به جای نگهداری سکه فیزیکی از یک ابزار مالی بورسی استفاده کند و سررسید سه ماهه، امکان معامله پیش از سررسید و حداقل بازدهی ۷درصدی در سررسید، سه ویژگی اصلی این طرح هستند. با این حال، تصمیم نهایی برای خرید باید پس از انتشار جزئیات کامل عرضه و مشخص شدن قیمت کشف شده انجام شود.
