جوان آنلاین: از اردن تا بحرین، از آنجا تا کویت، عراق و امارات؛ موج تازه حملات ایران بار دیگر پاشنه آشیل حضور نظامی امریکا در غرب آسیا را نمایان کرد. شبکهای از پایگاههای پراکنده در عمق کشورهای متحد واشینگتن سهشنبه شب و صبح دیروز زیر رگبار موشکی- پهپادی ایران قرار گرفت. مانند همیشه، اردن هرگونه اصابتی را رد کرده و بقیه متحدین امریکا هم برخوردها را تأیید نکردهاند، اما تصاویر ماهوارهای جدید و سوابق حملات ماههای گذشته نشان میدهد این پایگاهها دیگر حاشیه امن مطمئنی برای نیروهای امریکایی نیستند.
موج تازه حملات ایران علیه مواضع امریکا، این بار فقط به یک پایگاه یا یک کشور محدود نماند. در فاصله کوتاهی از حملات امریکا به ایران، از جمله حمله به یک مراسم عروسی در سیریک که سنتکام گفته دربارهاش تحقیق میکند، اردن، بحرین، کویت و عراق زیر موج موشکها و پهپادهای ایران قرار گرفتند. رویترز تبادل آتش سهشنبه شب و صبح چهارشنبه را جدیترین رویارویی مستقیم تهران و واشینگتن در هفتههای اخیر توصیف میکند.
در اردن، کمپ «تیتین» همچنین پایگاه امیر حسن با موشک بالستیک هدف قرار گرفتند، جایی که آشیانههای پهپادهای RQ- ۴ و MQ- ۹ مستقرند. دلیل انتخاب این دو هدف، موقعیت حساس و نقشی است که در معادلات نظامی امریکا ایفا میکنند. این کمپ در جنوب اردن و در ساحل خلیج عقبه، نزدیک به بندر ایلات (اسرائیل) و مرز عربستان سعودی واقع شده است. این نقطه، یکی از پایگاههای اصلی یگان واکنش سریع تفنگداران دریایی امریکا (FASTCENT) است و به دلیل دسترسی به دریای سرخ، برای عملیاتهای آبی- خاکی و انتقال سریع نیرو اهمیت حیاتی دارد. در حالی که امریکا پس از افزایش آسیبپذیری پایگاههایش در خلیج فارس، بخشی از آرایش خود را به نقاط دورتر (اردن) منتقل کرده، حمله به کمپ تیتین و پایگاه پرنس حسن (پایگاه هوایی)، این تاکتیک امریکا را به چالش کشید. پرنس حسن میزبان پهپادهای استراتژیک امریکا از جملهامکیو- ۹ ریپر (MQ- ۹ Reaper) و آرکیو- ۴ گلوبال هاوک (RQ- ۴ Global Hawk) است که این پرندهها نقش کلیدی در جمعآوری اطلاعات و انجام حملات هدفمند در منطقه دارند. ارتش اردن ادعا میکند که ۱۳ موشک بالستیک وارد حریم هوایی کشور شد که ۱۰فروند رهگیری و سه فروند در مناطق دورافتاده فرود آمدند و یک مقام امریکایی نیز به الجزیره گفت در کمپ تیتین نه تلفات و نه خسارت مهمی ثبت نشده است، ادعایی که مکه عصر دیروز تصاویر ماهوارهای آنها را زیر سؤال برد. تصاویر ماهوارهای نشان میدهند که خسارات جدیدی به پایگاه هوایی در پایگاه موفقالسلطی در اردن وارد شده است، و همچنین خساراتی به اردوگاه «تیتین» در خلیج عقبه نیز وارد شده است.
انهدام سامانه بالونی TARS
در بحرین، پایگاه شیخ عیسی و اهداف راداری مورد استفاده نیروهای امریکایی هدف پهپادی ایران قرار گرفت و در امارات نیز دهها پهپاد انتحاری، مواضع نیروهای امریکایی و سامانههای راداری در الظفره و المِنهاد را هدف گرفتهاند. تصاویر ماهوارهای دیروز عصر از حمله مستقیم به پایگاه ناوگان پنجم امریکا در بحرین؛ نشانههای جدیدی از آتشسوزی در یک ساختمان داخل پایگاه مشاهده شده است. در عراق نیز حمله ترکیبی موشکی و پهپادی به مراکز امریکایی در استان اربیل هدف قرار گرفتهاند. تصاویر سنتینل- ۲ از روز چهارشنبه نشان میدهد که پس از حملات شبانه ایران، یک جای سوختگی تازه در نزدیکی محل اسکان نیروهای امریکایی در پایگاه امریکا در فرودگاه اربیل در کردستان عراق ایجاد شده است. همچنین بالون مهارشده دیگر قابل مشاهده نیست و جای سوختگیهایی در نزدیکی سایت فرماندهی و کنترل آن دیده میشود که نشان میدهد این سامانه مورد اصابت قرار گرفته است. دو منبع امنیتی کرد به شبکه کردی Rudaw گفتهاند سامانه بالونی نظارتی TARS امریکا بر فراز اربیل در جریان حمله پهپادی ایران هدف قرار گرفته و منهدم شده است. لازم به ذکر است سامانهی بالونی نظارتی TARS (مخفف Tethered Aerostat Radar System)
که بر فراز اربیل پرواز میکرد، یک بالونِ راداری بنددار و پیشرفته بود که توسط امریکا برای نظارت هوایی و شناسایی تهدیدات در منطقه به کار گرفته میشد. این بالون که حدوداً از اوایل ماه می (اردیبهشت) ۲۰۲۶ در آسمان اربیل دیده میشد، به عنوان بخشی از سامانه دفاع موشکی پاتریوت عمل میکرد و به شناسایی اهداف هوایی مانند موشکها و پهپادها کمک میکرد.
در کویت نیز حمله موشکی و پهپادی گزارش شده و پدافند این کشور در برابر آن فعال شده است. اما اهمیت موج تازه، شبکهای بودن اهداف است؛ شبکهای که از اردن در غرب تا بحرین و امارات در جنوب خلیج فارس و عراق در شمال امتداد دارد. ایران با چنین الگویی تلاش میکند هزینه حضور امریکا را نه در یک نقطه، بلکه در سراسر کمربند پایگاههای منطقهای بالا ببرد. ژنرال بازنشسته امریکایی بری مککافری در ۲۲ اوت در حساب ایکس خود نوشته بود: به قضاوت من، نیروهای مسلح امریکا احتمالاً برای همیشه دسترسی به ۱۵ پایگاه در خلیج فارس را از دست دادهاند» ادعایی که حالا یک قدم به واقعیت نزدیکتر شده است.
خیبرشکن، مبادله جدید
موشک خیبرشکن در حملات جدید ایران اهمیت ویژهای پیدا کرده است، موشکی که گزارشهای غیررسمی میگویند نرخ اصابت آن به ۸۵ تا ۱۰۰ درصد رسید و فشار آن بر سامانههای دفاعی و افزایش هزینه حفاظت از پایگاههای امریکا را بالا برده است. USA Today دوشنبه در گزارشی نوشت که این موشک بالستیک متحرک با برد حدود ۹۰۰ مایل و کلاهک ماهوارهای مانورپذیر، در حملات به پایگاههای امریکایی از جمله در بحرین و دیگر نقاط منطقه به کار رفته و کارشناسان پیشین نظامی و اطلاعاتی امریکا آن را بخشی از تغییر محاسبات پدافندی ایران میدانند. پیشتر نیز واشینگتنپست در یک بررسی مفصل بر اساس بیش از ۱۰۰ تصویر ماهوارهای، آسیب به ۲۲۸ سازه یا قطعه تجهیزات در ۱۵ پایگاه نظامی امریکا در منطقه را مستند کرده بود. این خسارتها شامل آشیانه، ساختمانهای اقامتی، انبار سوخت، هواپیما، سامانههای راداری، ارتباطی و تجهیزات پدافندی بوده است. این روزنامه همچنین گزارش داد مقر ناوگان پنجم امریکا در بحرین خسارت قابلتوجه دیده و فرماندهی آن به فلوریدا منتقل شده است. تصاویر ماهوارهای جدید درباره پایگاه موفقالسلطی در اردن نیز قابل توجه است. تصاویری که از ۳۱ اوت منتشر شده، تغییرات و آثار انفجار احتمالی در نزدیکی آشیانهها را نشان میدهد.
هرمز باز، اما هنوز زیر آتش
رویارویی تازه تهران - واشینگتن یک بار دیگر روایت دونالد ترامپ رئیسجمهور امریکا از بازبودن هرمز را با چالش روبهرو کرد. کاخ سفید در ۲۸ اوت اعلام کرده بود مینهای مسیرهای بینالمللی پاک شده، نزدیک به هزار و ۵۰۰ کشتی تحت حفاظت امریکا از هرمز عبور کردهاند و صادرات نفت خلیج فارس به حدود دو سوم سطح پیش از عملیات رسیده است. وزیر انرژی امریکا هم دیروز گفت که روز دوشنبه حدود ۱۷ میلیون بشکه نفت از هرمز عبور کرده است: «اگر تهدید هرمز مهار شده، چرا حملات جدید امریکا همچنان مستقیماً پدافند، رادارها، تجهیزات مینگذاری و توان دریایی ایران را هدف میگیرد؟» خود ترامپ نیز روز چهارشنبه موضعی سختتر گرفت و گفت برخلاف گزارشهای رسانهای، هدفش کشاندن ایران به میز مذاکره نیست و او وضعیت کنونی را بیشتر میپسندد؛ وضعیتی که به ادعای او با «کنترل تقریباً کامل تنگه هرمز» و فروپاشی اقتصاد ایران همراه است. واقعیت رفتوآمد دریایی، اما تصویر متفاوتتری ارائه میدهد. دادههای Kpler که رویترز به آن استناد کرده، نشان میدهد روز سهشنبه فقط چهار کشتی حامل کالا از هرمز عبور کردند، در برابر میانگین حدود ۱۳ کشتی در روز طی ۱۰ روز قبل. رویترز تصریح کرده که خاموش شدن ترانسپوندر برخی کشتیها میتواند آمار را ناقص کند، اما همین دادهها از باقی ماندن نااطمینانی جدی در آبراه حکایت دارد. حالا آکسیوس به نقل از یک مقام امریکایی ادعا کرده که حملات تازه، با هدف تضعیف قابلیتهای تهاجمی ایران در هرمز انجام شده و برآورد امریکا این است که سطح تهدید علیه کشتیهای تجاری دستکم برای یک ماه کاهش یابد.
دیپلماسی، درست پشت سر موشکها
قطر دیروز در بیانیهای رسمی خواستار توقف فوری عملیات نظامی، بازگشت به گفتوگو و پایبندی به تفاهمهای حاصل از تلاشهای دیپلماتیک شد و هشدار داد تشدید حملات میتواند تلاشهای کاهش تنش را تضعیف کند. روسیه نیز افزایش تنش را محکوم کرده و گفته در تلاش برای کاهش شدت بحران است. همزمان، دیدار شی جینپینگ و عبدالفتاح السیسی در قاهره با تأکید بر استفاده از ابزارهای دیپلماتیک برای حل بحرانهای منطقه همراه شد و پکن بار دیگر ایده بازتعریف ساختار امنیتی خاورمیانه و کاهش مداخله خارجی را مطرح کرد. پاکستان نیز همچنان در تلاش برای میانجیگری میان تهران و واشینگتن است؛ مسیری که در ماههای گذشته یکی از مهمترین کانالهای دیپلماتیک بحران بوده است. اما در شرایطی که ترامپ صراحتاً میگوید فعلاً به دنبال بازگرداندن ایران به میز مذاکره نیست، مسیر دیپلماسی عملاً پشت سر موج تازه موشکها حرکت میکند.
