جوان آنلاین: پروازهای اخیر ایران به یمن، با توجه به شرایط امنیتی و محدودیتهای حاکم بر تردد هوایی، صرفاً یک رویداد حملونقلی نبود و از منظر ارتباطی و سیاسی نیز اهمیت یافت. اکنون با توجه به هزینههای سیاسی و امنیتی انجام این پروازها، ضرورت دارد این روند با اقدامات تکمیلکننده بهصورت منظم ادامه یابد تا ارتباط هوایی ایجاد شده تثبیت و زمینه برای رفع پایدار محاصره یمن فراهم شود.
۱۲ تیرماه ۱۴۰۵، یک فروند هواپیمای ایرانی در اقدامی مهم و با وجود ممانعت و تهدید جنگندههای سعودی، در فرودگاه صنعا به زمین نشست. این پرواز علاوه بر انتقال بیماران یمنی، هیئتهای رسمی دولت مردمی یمن حاضر در مراسم تشییع پیکر امام شهید را نیز از صنعا به تهران منتقل کرد. در ادامه این روند، هواپیمای ایرانی ۲۲ تیرماه ۱۴۰۵ و در مسیر فرودگاه یمن، با ممانعت و تهدید نظامی عربستان سعودی مواجه شد. با وجود این فشارها و اقدامات نظامی، هواپیما مسیر خود را ادامه داد و در نهایت با سلامت در فرودگاه الحدیده یمن به زمین نشست. اهمیت این رویداد در آن بود که برای نخستینبار پس از سالها، یک مسیر هوایی مستقیم میان ایران و مناطق تحت کنترل دولت مردمی یمن، با وجود موانع و تهدیدهای نظامی، برقرار شد. از این منظر، پروازهای انجام شده را میتوان اقدامی عملی در جهت شکستن محاصره هوایی یمن دانست، محاصرهای که از سال ۲۰۱۵ و در پی تحولات ناشی از جنگ یمن و قطعنامه ۲۲۱۶ شورای امنیت، محدودیتهای گستردهای را بر ارتباطات خارجی این کشور تحمیل کرده بود.
پروازهای اخیر ایران به یمن را باید فراتر از یک رویداد صرفاً حملونقلی ارزیابی کرد؛ این پروازها در شرایطی انجام شد که ارتباط هوایی مستقیم میان تهران و صنعا پس از سالها وقفه از سر گرفته شد و از سوی دولت مردمی یمن بهعنوان گامی مهم در مسیر شکستن حصر هوایی یمن مورد استقبال قرار گرفت. اهمیت این تحولات در آن است که پروازهای مذکور صرفاً جابهجایی چند هواپیما میان دو کشور نبود، بلکه در عمل یک تابوی چند ساله درباره امکان برقراری مجدد ارتباط هوایی مستقیم با مناطق تحت کنترل دولت مردمی یمن را به چالش کشید. به همین دلیل، میتوان این پروازها را بخشی از روند تلاش برای رفع حصر یمن و باز کردن مجدد مسیرهای ارتباطی این کشور دانست.
پروازهای اخیر نشان داد که به رغم هزینههای سیاسی و نظامی این اقدام، امکان شکستن این محاصره وجود دارد. نکته مهم دیگر آن است که هزینهای که برای رفع حصر یمن پرداخت شده، نباید با توقف زودهنگام آن بیاثر شود. در غیر این صورت، با افزایش فاصله میان پروازها و اعمال فشار، تهدید یا ایجاد موانع توسط عربستان سعودی، احتمال بازگشت شرایط به وضع پیشین وجود دارد.
ایجاد سازوکار منظم برای پروازهای مسافری و بشردوستانه، انتقال بیماران و مجروحان، تسهیل رفتوآمد خانوادهها، تقویت ارتباطات تجاری و ایجاد هماهنگیهای فنی و حقوقی لازم میتواند به تثبیت مسیر هوایی میان ایران و یمن کمک کند. در چنین چارچوبی، پروازها از یک اقدام نمادین به یک مسیر ارتباطی پایدار تبدیل خواهند شد.
در نهایت، اگر پروازهای اخیر ایران را «گام نخست» در مسیر رفع حصر هوایی یمن بدانیم، گام بعدی باید حفظ، توسعه و تثبیت این مسیر باشد. هزینه سیاسی و امنیتی باز کردن مسیر پرداخت شده است و اکنون ضرورت دارد اقدامات تکمیلکننده بهگونهای طراحی شوند که این دستاورد از حالت مقطعی خارج شود. رفع حصر زمانی معنا پیدا میکند که مسیرهای ارتباطی پس از باز شدن، دوباره بسته نشوند؛ از اینرو، تداوم پروازهای ایران به یمن میتواند یکی از مهمترین اقدامات برای تثبیت روند رفع حصر و جلوگیری از بازگشت یمن به انزوای هوایی باشد.
