جوان آنلاین: در دنیای پرشتاب امروز که بحرانها و حوادث غیرمترقبه گاهی زیرساختهای رفاهی و اجتماعی جوامع را تحتالشعاع قرار میدهند، حضور نیروهای واکنش سریع و در عین حال متخصص، ضرورتی اجتنابناپذیر است. در استان البرز، «بسیج سازندگی» به شبکهای عظیم از جهادگران تبدیل شده که از آواربرداری در لحظات بحرانی تا آبادانی روستاهای دورافتاده و حل مسائل اجتماعی خانوادههای محروم، گامهای استواری برداشته است. این جریان خدمترسانی که بر پایه مردمیسازی و بهرهگیری از توان محلات بنا شده، امروز الگویی کارآمد از همافزایی میان خیران، دستگاههای اجرایی و نیروهای داوطلب ارائه میدهد. در این گفتوگو سرهنگ پاسدار محمد فلاحتکار، مسئول سازمان بسیج سازندگی استان البرز، به بررسی ابعاد گسترده این خدمات، از امدادرسانی در مناطق جنگی و حادثهدیده تا نهضت عمرانی در ۵۰روستای استان و رویکردهای نوین این سازمان در گرهگشایی از مشکلات معیشتی مردم پرداخته است.
جناب سرهنگ فلاحتکار، بسیج سازندگی استان البرز امروز به عنوان یکی از بازوهای اصلی خدمترسانی شناخته میشود. فلسفه حضور شما در عرصههای مختلف خدمت چیست و این گروهها چگونه سازماندهی شدهاند؟
گروههای جهادی بسیج، مجموعهای از نیروهای جانبرکف هستند که در تمام عرصهها و متناسب با اقتضائات زمانی و مکانی، برای خدمت به مردم آمادهاند. فلسفه ما بسیار ساده است: ما خود را خادم مردم میدانیم و در هر بحران یا حادثهای که کشور را درگیر کند، بلافاصله در کنار مردم قرار میگیریم. سازماندهی ما در سطح محلات است. یعنی گروههای جهادی ما ریشه در خود محلات دارند. این ساختار باعث میشود در زمان وقوع حادثه، نیروهای ما نخستین کسانی باشند که در محل حاضر میشوند و تا زمان رسیدن نیروهای تخصصی همچون هلال احمر یا اورژانس، خدمات اولیه را ارائه میدهند. ما معتقدیم گروه جهادی واقعی، گروهی است که مشکلات مردم را نه از دور، بلکه در میدان و با تکیه بر ظرفیت همان محله شناسایی و رفع کند.
با توجه به تجربه شما در بحرانها، نقش جهادگران در لحظات اولیه حوادثی مانند حملات یا بلایای طبیعی چگونه تعریف میشود؟
در لحظات نخستین یک بحران، زمان حیاتیترین عنصر است. در ایام جنگ تحمیلی چه در بازههای ۱۲روزه و چه رمضان، گروههای جهادی بلافاصله وارد میدان شدند. اولویت اول ما آواربرداری و کمک به خروج افراد از زیر آوار است. جهادگران در کنار دستگاههای امدادی قرار میگیرند تا با دست خالی هم که شده، برای نجات جان افراد اقدام کنند. این حضورِ بیتکلف، بار روانی حادثه را برای مردم کاهش میدهد و به جامعه آرامش میبخشد. ما در آواربرداری نه فقط به عنوان نیروی کمکی، بلکه به عنوان پیشرانِ عملیاتی عمل میکنیم.
پس از مرحله امداد و نجات، بسیج سازندگی چه نقشی در بازسازی و کاهش آسیبهای پس از بحران برای خانوادهها ایفا میکند؟
خدمت ما با پایان امدادرسانی اولیه متوقف نمیشود. ما در مرحله تثبیت و بازسازی هم در کنار مردم هستیم. با همکاری شهرداریها، بنیاد مسکن روستایی و دهیاریها، برای بازسازی منازل آسیبدیده وارد عمل میشویم. هدف ما این است که خانوادههای آسیبدیده احساس تنهایی نکنند. علاوه بر مسکن، اقداماتی نظیر برپایی مواکب خدمترسانی، توزیع بستههای معیشتی و حتی تأمین لوازمالتحریر برای دانشآموزان مناطق حادثهدیده را در دستور کار داریم.
یکی از رویکردهای جذاب شما، ورود به مسائل اجتماعی مانند برگزاری جشنهای ازدواج است. در این زمینه چه برنامههایی دارید؟
بسیاری از خانوادهها به دلیل شرایط جنگی یا مشکلات اقتصادی، نتوانستهاند مراسم ازدواج فرزندانشان را برگزار کنند. ما برای این موضوع برنامهریزی کردهایم. تأمین جهیزیه برای خانوادههای محروم از اولویتهای اصلی ماست تا بتوانیم زمینه آغاز زندگی مشترک زوجهای جوان را فراهم کنیم. همچنین برنامههای فرهنگی برای برگزاری جشنهای ازدواج ساده و باشکوه در دستور کار است تا به مردم نشان دهیم بسیج سازندگی در تمام شئون زندگی آنها، از مسکن تا تشکیل خانواده، شریک غم و شادیشان است.
در حوزه عمرانی و زیرساختی چه دستاوردهای ملموسی برای مناطق محروم استان البرز داشتهاید؟
در حوزه زیرساختی، اقدامات ما جهشی و قابلتوجه بوده است. تمرکز ما بر حوزههای آبرسانی شرب و کشاورزی، احداث آببند و سیلبند و زیرسازی و آسفالت راههای روستایی بوده است. تا به امروز، با مشارکت گروههای جهادی، دهیاریها و خیران عزیز، توانستهایم بیش از ۵۰ روستا و مسیرهای مواصلاتی آنها را بهسازی، زیرسازی و آسفالت کنیم. این یعنی تغییر مستقیم در کیفیت زندگی مردم روستایی که سالها با مشکلات راههای نامناسب دستوپنج نرم میکردند.
درباره پروژههای آبی و کشاورزی که به امنیت غذایی و معیشت کشاورزان مرتبط است، چه اقداماتی انجام شده؟
آب در مناطق روستایی مایه حیات است. ما با همکاری دستگاههای متولی نظیر منابع طبیعی و جهاد کشاورزی، پروژههای احداث آببند و سیلبند را دنبال کردهایم. هدف ما این است که در فصل بارشهای شدید، آبهای سطحی را در ارتفاعات مهار کنیم و از آن برای تأمین نیاز کشاورزان در فصول خشک استفاده کنیم. علاوه بر این، اجرای خطوط انتقال آب تا سر مزارع نیز بخش دیگری از فعالیتهای ماست تا کشاورز عزیز ما دغدغهای جز تولید محصول نداشته باشد.
شما بر مردمیسازی خدمات تأکید دارید. این مدل چگونه در البرز پیادهسازی شده است؟
ما به دنبال این هستیم که مردم را بیش از گذشته پای کار بیاوریم. گروه جهادی کارآمد، گروهی است که از ظرفیتهای همان محله استفاده کند. یعنی وقتی مشکلی در محلهای وجود دارد، نباید منتظر بود که از مرکز تصمیمگیری شود بلکه مردم، خیران و ریشسفیدان همان محله باید با پشتیبانی بسیج، برای رفع آن اقدام کنند. شبکهسازی در محلات از برنامههای اصلی ماست تا مشکلات هر منطقه، با ظرفیت همان منطقه حل شود.
یکی از چالشهای پروژههای عمرانی، تأمین منابع مالی است. شما چگونه توانستهاید بدون اتکای صرف به بودجههای دولتی این حجم از کار را انجام دهید؟
در اجرای پروژهها از ظرفیتهای ترکیبی استفاده میکنیم: بودجههای محلات، دهیاریها و شوراها. اما بخش مهمی از این کار با اعتماد خیران انجام میشود. نیروی انسانی، بزرگترین سرمایه ماست. وقتی خیران میبینند متخصصان و غیرمتخصصان در گروههای جهادی بدون دریافت هزینه و با عشق کار میکنند، اعتماد میکنند و منابع مالی لازم را تأمین میکنند. ما فقط نقش راهبر و ناظر را ایفا میکنیم تا پروژه بر اساس ضوابط فنی و مهندسی اجرا شود.
اولویتهای پیش روی سازمان بسیج سازندگی استان البرز چیست؟
اولویت اول ما همچنان سازماندهی، پشتیبانی و آموزش است. ما امسال تمرکز ویژهای بر آموزش گروههای جهادی داریم تا شبکه خدمترسانی در محلات تقویت شود. تجربه ما در ۵۰روستای استان نشان داد؛ وقتی ظرفیتهای دستگاههای اجرایی، خیران و گروههای جهادی در کنار هم قرار میگیرند، نتایج خیرهکنندهای حاصل میشود. ما در سال پیش رو، این مدل همافزایی را با قدرت بیشتری در محلات کمبرخوردار دنبال خواهیم کرد تا طعم شیرین خدمترسانی بیش از پیش در کام مردم بنشیند.
