جوان آنلاین: روز شنبه، درست در زمانی که آقای وزیر نیرو مقابل دوربین صداوسیما از پایان قطعیهای برنامهریزیشده سخن میگفت، برق ساختمان روزنامه ما در مرکز پایتخت قطع شد! جایی که دستکم امکان اطلاعرسانی و دسترسی به خدمات بیشتر است، اما در بسیاری از روستاها ماجرا به چند ساعت بیبرقی در یک روز محدود نمیشود و برق گاهی در دو نوبت قطع میشود: یکبار حوالی ۱۱ تا ۱۲ و بار دیگر در ساعات ۱۸ تا ۲۰ یا ۲۰ تا ۲۲، یعنی درست در ساعاتی که مردم بیشترین نیاز را به برق دارند، در بعضی از این نقاط، با رفتن برق آب هم میرود و ارتباط تلفنی و اینترنتی نیز پس از مدتی از دسترس خارج میشود.
علت فنی این وضعیت چندان پیچیده نیست، چراکه وقتی توان تولید در ساعت اوج پاسخگوی مصرف نباشد، شبکه باید به هر شکل ممکن بار خود را پایین بیاورد. بنابراین بخشی از این کاهش بار با قطع برق مشترکان انجام میشود و هرچه شبکه ضعیفتر و ظرفیت تجهیزات محلی محدودتر باشد، اثر آن شدیدتر خواهد بود، به همین دلیل خاموشی تکرارشونده در ساعتهای مشخص را نمیتوان صرفاً به خرابی اتفاقی یک تجهیز نسبت داد، بلکه الگوی زمانی خاموشی، خودش بخشی از توضیح فنی ماجراست و نیازی به توجیهتراشی جناب وزیر برای خاموشیها نیست که آن را به خرابی محدود و مقطعی نسبت میدهند. در روستاها یک مشکل دیگر هم وجود دارد یعنی برق فقط برای روشنایی خانه مصرف نمیشود، چراکه پمپهای آب، تجهیزات مخابراتی و سایتهای ارتباطی نیز به شبکه برق وابستهاند و برای قطع برق فقط مدت محدودی باتری یا منبع پشتیبان دارند، بنابراین خاموشی طولانی بعد از آب، ارتباط را هم با خود میبرد. در چنین شرایطی طبعاً کسی که چند ساعت برق ندارد، عملاً بخشی از خدمات ضروری زندگی روزانهاش را هم از دست میدهد. آنچه این وضعیت را قابل تأملتر میکند، فرای خاموشی، نحوه مدیریت و اطلاعرسانی آن است. وزارت نیرو نمیتواند از یک طرف برنامه خاموشی را به مشترک اعلام کند و همان برنامه را اجرا کند و از طرف دیگر، پایان خاموشیهای برنامهریزیشده را خبر بدهد! این دو گزاره در کنار هم قابل جمع نیستند و توضیح آن هم با تغییر نام خاموشی یا ارجاع مردم به سامانه ۱۲۱ حل نمیشود، چون برنامه خاموشی پیش از آنکه به زبان وزیر برسد، روی صفحه مشترک نشسته و چند ساعت بعد در شبکه اجرا شده است.
ضمناً مسئولیت وزارت نیرو فراتر از تأمین برق، تنظیم رابطه میان واقعیت شبکه و انتظاری است که برای مردم ساخته میشود. وقتی قرار است خاموشی متوقف شود، نخستین نشانه آن باید در همان جدولهایی دیده شود که شرکتهای توزیع در اختیار مردم میگذارند، نه اینکه جدول سر جای خود بماند و سخن مسئول تغییر کند! قاعدتاً اینجا پای یک اختلاف فنی کوچک در میان نیست، بلکه پای هماهنگی مدیریتی در میان است که باید میان ستاد وزارتخانه، شرکت توانیر و شرکتهای توزیع یک تصمیم واحد را به شبکه برساند، ولی شوربختانه مثل داستان آن «دو کاج»، گویا انتقال پیام ممکن نیست!
بدتر اینکه در چنین شرایطی، بار اطلاعرسانی دوباره به دوش مردم گذاشته میشود و از آنها خواسته میشود خاموشی را به ۱۲۱ گزارش کنند، در حالی که شبکه برق برای مدیرانش ناشناخته نیست. مرکز دیسپاچینگ میداند چه مقدار بار از مدار خارج شده و شرکت توزیع هم میداند کدام منطقه خاموش شده است.
پس اگر خاموشی برنامهریزیشده است، دیگر گزارش مردم موضوعیتی ندارد و اگر برنامهریزیشده نیست، باید روشن شود چرا در روستاهایی مشخص، در ساعتهای مشخص و به شکل تکراری اتفاق میافتد.
از طرف دیگر، نمیتوان مدیریت خاموشی را فقط با معیار تهران سنجید که در ستاد وزارت نیرو روی یک جدول چند ردیفی دیده میشود، چراکه در روستا ممکن است به قطع همزمان برق، آب و ارتباطات منجر شود. بنابراین مدیریت شبکه در این مناطق به ملاحظه بیشتری نیاز دارد و زمان خاموشی مهم است و مهمتر از همه، تکرار آن اهمیت دارد، چراکه خاموشی ساعت ۱۱تا ۱۲ با خاموشی ۱۸ تا ۲۰ فقط دو بازه زمانی روی کاغذ نیستند: یکی وسط فعالیت روزانه مردم اتفاق میافتد و دیگری در ساعات مصرف بالای عصر و شب، زمانی که وابستگی خانوار به آب، ارتباطات و برق بیشتر میشود. طبعاً از وزارت نیرو انتظار نمیرود همه خاموشیها را با یک دستور از میان بردارد، چه آنکه حتی نمیتواند یک تابستان بدون خاموشی را مدیریت کند! اما انتظار میرود برای چیزی که خودش مدیریت میکند، روایت دقیق داشته باشد. یعنی اگر تصمیم جدیدی گرفته شده است، باید به شرکتهای توزیع ابلاغ شده باشد و اثرش در برنامه مشترکان دیده شود و اگر هنوز محدودیت وجود دارد که دارد، باید با مردم روراست بود. خلاصه آقای وزیر نیرو، مسئله را پیچیده نکنید. اگر خاموشیهای برنامهریزیشده تمام شده است، برنامههای خاموشی را جمع کنید و اگر تمام نشده است، همان را بگویید و اگر در برخی مناطق ادامه دارد که دارد، دلیلش را روشن کنید. مردم قرار نیست میان «خاموشی برنامهریزیشده»، «مدیریت بار» و «محدودیت شبکه» تفکیک قائل شوند تا سخن وزیر نیرو را بفهمند. آنها فقط میخواهند بدانند فردا در ساعتی که روی برنامه نوشته شده است، برق دارند یا ندارند.
