جوان آنلاین: استان مرزی و استراتژیک بوشهر طی سال اخیر، بارها آماج حملات تجاوزکارانه و هوایی دشمنان امریکایی و صهیونیستی قرار گرفته و آسیبهای متعددی به تأسیسات صنعتی، مناطق مسکونی، زیرساختهای بندری و حتی برخی حوزههای گردشگری و باستانی آن وارد شده است. با این حال، قامت این دیار ساحلی زیر آتش دشمن خم نشده و پتانسیلهای بینظیر آن در حوزههای نفت، گاز، دریانوردی، کشاورزی و توریسم به حدی است که با یک برنامهریزی جامع و ضربالاجل، میتواند در کوتاهترین زمان ممکن خسارتهای وارده را جبران کرده و بهعنوان استانی پیشتاز در درآمدزایی ملی قد علم کند. در این میان، شهرستان دشتستان به عنوان گنج پنهان گردشگری در جنوب کشور، نمادی از این پتانسیل احیاگر است که در صورت تمرکز بر ارتقای زیرساختها در سراسر استان بهویژه در بخش گردشگری بهعنوان سریعترین و اشتغالزاترین کانال درآمدی، میتواند بوشهر را به مدار شکوفایی بیسابقه بازگرداند.
استان بوشهر با برخورداری از بیش از ۹۰۰کیلومتر مرز آبی با خلیج فارس، هاب انرژی ایران و یکی از پویاترین نقاط کشور در حوزه اقتصاد دریامحور، تجارت فرامرزی و صیادی است. پتانسیلهای این استان صرفاً به مخازن عظیم پارس جنوبی محدود نمیشود، بلکه تنوع زیستی، منابع طبیعی بکر و بخش کشاورزی بهویژه تولید خرما و محصولات خارج از فصل، بستر بینظیری برای گردشگری کشاورزی و توریسم ساحلی ایجاد کرده است. هر یک از مناطق این استان پهناور، هویتی مستقل و ظرفیتی منحصربهفرد دارند. از بندر تاریخی بوشهر با بافت سنتی منحصربهفردش گرفته تا بنادر گناوه و دیلم در حوزه تجارت دریایی و در نهایت دشتستان بزرگ که با برخورداری از دهها اثر باستانی با عظمت، جاذبههای طبیعی شگفتانگیز و صنایع دستی اصیل همچون حصیربافی، مستعدترین و آمادهترین قطب برای جهش درآمدهای غیرنفتی و توسعه گردشگری پایدار در جنوب ایران به شمار میرود.
تبلور تاریخ هخامنشی و نخلستانهای بیپایان
عبور از دشتستان، سفر به ژرفای تاریخ ایران است. این شهرستان با وسعتی بینظیر در پهنه جغرافیایی بوشهر، ویترینی از آثار کهن پیش از اسلام و دوران اسلامی را در خود جای داده است. از بنای اسرارآمیز «گور دختر» که معماری آن یادآور آرامشگاه کوروش کبیر است تا بقایای کاخهای هخامنشی «چرخاب» و «بردک سیاه» که سند حاکمیت دیرین ایرانیان بر کرانههای خلیج فارس هستند، همگی نشاندهنده غنای فرهنگی این منطقه هستند. همچنین وجود سازههای مهندسی تاریخی مانند پل و کاروانسرای مشیر و کاروانسرای دالکی، حکایت از اهمیت مواصلاتی این شهرستان در پیوند میان فلات مرکزی ایران و آبهای آزاد دارد.
با وجود این ظرفیتهای کمنظیر، واقعیتهای میدانی نشان میدهد بسیاری از این آثار باستانی باارزش همچنان نیازمند مرمتهای علمی، احیای کاربری و معرفی گسترده در سطح ملی و بینالمللی هستند. کارشناسان معتقدند، توسعه توریسم تاریخی در دشتستان، افزون بر صیانت از میراث ملی، محرک اصلی ایجاد اشتغال پایدار، رونق صنایع دستی محلی و جذب سرمایههای داخلی و خارجی به این منطقه خواهد بود.
از سوی دیگر، طبیعت دشتستان دست کمی از آثار باستانی آن ندارد. نخلستانهای انبوه و متراکم، رودخانههای خروشان و چشمههای آبگرم در کنار هنر اصیل حصیربافی در بخش آبپخش که نماد پیوند عمیق انسان با طبیعت است، بستری فوقالعاده برای رونق اقامتگاههای بومگردی فراهم ساخته است. توسعه بازارچههای دائمی عرضه صنایع دستی و ایجاد زیرساختهای اقامتی در نزدیکی این جاذبهها، گامی اساسی در جهت توزیع عادلانه ثروت و تنوعبخشی به اقتصاد محلی این شهرستان است.
بازسازی میراث و تقویت صنایع دستی بومی
پس از آسیبهای ناشی از تنشهای اخیر، نگاه مدیریت کلان استان بوشهر به سمت ترمیم فوری زیرساختها و فعالسازی ظرفیتهای راکد هدایت شده است. بازسازی بناهای تاریخی آسیبدیده و ارتقای خدمات رفاهی در سایتهای باستانی، در صدر برنامههای اجرایی قرار دارد. یکی از نقاط قوت این حرکت، تمرکز بر هویتهای ثبتشده ملی مانند شهر آبپخش به عنوان «شهر ملی حصیر» است. صنایع دستی این منطقه پتانسیل بالایی برای صادرات و جذب گردشگران علاقهمند به فرهنگهای بومی دارد.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان بوشهر، با تشریح این برنامهها و رویکرد جدید ادارهکل میگوید: «شهر ملی حصیر آبپخش یک برند ارزشمند و استراتژیک برای کل استان بوشهر است که هنوز ظرفیتهای پنهان و فراوانی برای توسعه دارد؛ ما متعهدیم با تخصیص اعتبارات لازم، تأمین تجهیزات کارگاهی و حمایت مستقیم از هنرمندان این عرصه، زمینه رونق هرچه بیشتر این هنر- صنعت را فراهم کنیم.»
نصرالله ابراهیمی با تأکید بر اینکه توسعه صنایع دستی و گردشگری دشتستان از اولویتهای بدون جایگزین این ادارهکل است؛ میافزاید: «این شهرستان ظرفیت بیبدیلی برای جذب گردشگران داخلی، خارجی و سرمایهگذاران دارد. ما وظیفه داریم با تسهیل فرایندهای اداری و ارائه تسهیلات حمایتی به سرمایهگذاران بخش خصوصی، مسیر ورود آنها را هموار سازیم. برنامههای وسیعی برای مرمت و احیای کاروانسرای مشیر، پل مشیر، کاروانسرای دالکی، کاخ بردک سیاه، گور دختر و کاخ چرخاب در دستور کار است و تلاش میکنیم با جذب حداکثری منابع مالی ملی و استانی، روند نجاتبخشی و بهرهبرداری از این بناها را سرعت ببخشیم.»
او معتقد است تقویت کادر متخصص محلی و توسعه بومگردیها، نهتنها چهره دشتستان را دگرگون میکند، بلکه زمینهساز توزیع درآمد در روستاهای هدف گردشگری نیز میشود.
تدوین نقشه راه توسعه و همافزایی ملی
عبور از چالشهای اقتصادی و جبران صدمات وارده به استان بوشهر، نیازمند تصمیمگیریهای کلان در سطح مجلس و دولت است. کارشناسان تأکید دارند، سرمایهگذاری در بخش گردشگری، به دلیل بازگشت سریع سرمایه و نرخ اشتغالزایی بالا در مقایسه با صنایع سنگین، باید در اولویت برنامههای بودجهای قرار گیرد. دشتستان به عنوان بزرگترین شهرستان استان بوشهر از نظر مساحت، نیازمند یک طرح جامع یا نقشه راه گردشگری است تا از پراکندهکاری جلوگیری شده و منابع مالی به شکلی هدفمند تخصیص یابند.
نماینده مردم دشتستان در مجلس شورای اسلامی با اشاره به لزوم اتخاذ رویکرد علمی در توسعه زیرساختهای توریستی منطقه میگوید: «دشتستان از ظرفیتهای متعدد، متنوع و کمنظیری در حوزه گردشگری برخوردار است که باید با برنامهریزی دقیق، کار علمی و کارشناسی کارآمد از آنها بهرهبرداری شود. کاروانسرای مشیر دشتستان از منظر میراث فرهنگی جایگاه ویژهای در سطح ملی دارد و فراتر از ارزش تاریخی، میتواند به قطب صنایع دستی و ایجاد بازارچههای سنتی بدل شود و چرخ اقتصاد منطقه را به حرکت درآورد.»
دکتر ابراهیم رضایی با انتقاد از بلاتکلیف ماندن برخی پروژههای تاریخی، تصریح میکند: «مجموعه تاریخی کاروانسرای دالکی نیز باید به صورت ویژه در کانون توجه مسئولان قرار گیرد. مرمت، بازسازی علمی و احیای کاربری این کاروانسرا، آن را به مرکزی پویا برای گردشگری و فعالیتهای فرهنگی تبدیل خواهد کرد. من تأکید دارم اجرای تمامی طرحهای گردشگری در دشتستان باید بر پایه مطالعات دقیق کارشناسی باشد تا از هدررفت بودجه جلوگیری شده و توسعه پایدار محقق شود. تدوین سریع نقشه راه گردشگری شهرستان، راهاندازی تورهای منظم استانی، معرفی گسترده جاذبهها رسانهها و تهیه بستههای جذاب سرمایهگذاری، گامهای عملی هستند که مجلس با قدرت از آنها حمایت میکند.»
آینده بوشهر بسیار روشن است، اما تحقق این اهداف بزرگ و تبدیل استان به هاب گردشگری جنوب کشور، تنها با تلاش یک دستگاه دولتی ممکن نیست، بلکه عزم ملی، مشارکت فعال بخش خصوصی، اعطای تسهیلات کمبهره بانکی و استفاده از ظرفیت بومیان منطقه، کلیدهای اصلی خروج بوشهر از سایه خسارتها و ورود به دوران طلایی رونق اقتصادی است.
