جوان آنلاین: در حوادث اخیر، بیش از ۵۰ کتابخانه عمومی در نقاط مختلف کشور دچار خسارات شدند. در برخی از این کتابخانهها آثار ارزشمند و نسخ خطی نادر، چاپهای سنگی، گراوری، دایرهالمعارفها و فرهنگهای معتبر عربی و فارسی کاملاً در آتش از بین رفت. آتش زدن کتابخانهها و کتابسوزیها در اغتشاشات اخیر نشان میدهد که دشمنان ایران نبرد تمدنی علیه کشورمان به راه انداختند، چه اینکه با ریشه، فرهنگ و تمدن ایرانی مقابله میکنند.
حمله به هویت ایرانی
محمدرضا کایینی، کارشناس تاریخ در مورد کتابسوزیهای اخیر به «جوان» میگوید: بیشتر موارد مکتوب سرزمین ما علاوه بر جنبه دینی با لحاظ عنصری به نام ایرانیت شناخته شده است. شکی نیست پدیدهای که الان در این اغتشاشات شاهدش بودیم تلاش گستردهای است برای تجزیه ایران و تبدیل آن به شش کشور است. آنچه از دیرباز در کشور ما تولید شده، در عرصه فرهنگ با لحاظ کردن عنصر ایرانی بوده و با رفتارهای تجزیهطلبانه کاملاً در تضاد است. من تصور میکنم اگر جریان آشوب و اغتشاش مجال پیدا بکند، تمامی آثاری را که با نظر به عنصری به نام ایران و ایرانیت در طول تاریخ تولید شدهاند، از بین خواهد برد و حتی موارد فرهنگی از قبیل بناهای تاریخی و مکانها و اینها هم مشمول چنین چیزی خواهد شد.
این کارشناس تاریخ تأکید میکند: حجم گسترده کتابسوزی برای از بین بردن هویت ایرانی در بدو فتح ایران که تا به حال به اعراب نسبت داده میشد، در حال حاضر و با اغتشاشات دو روز هجدهم و نوزدهم دی ماه انجام شده نه ۱۴۰۰سال پیش. به نظر من هر آنچه تداعیگر نام ایران و کلیتی به نام ایران باشد، مورد هدف است، حالا کتابهای بخش ابنیه تاریخی هم همینطور. همانطور که ما شنیدیم، چند وقت پیش رژیم صهیونیستی به دروغ گفته بود که ایرانیان اورانیومهای غنی شده خودشان را در مکانهای تاریخی اصفهان پنهان کردهاند. این حرفها در واقع مقدمه یک جنایت بود، چون آنها میخواستند با رسانهای کردن این دروغ بزرگ و به بهانه اورانیوم غنی شده تمام ابنیه تاریخی اصفهان را از بین ببرند. این یک برنامه هست که به شکل تصریحی و تلویحی در گفتار تمام متولیان آشوبها و اغتشاشات و بهخصوص از سوی دولتمردان امریکا و سران رژیم صهیونیستی دیده و شنیده شد. از بین بردن آثار فرهنگی ایران از جمله آثار خطی و چاپی که با لحاظ عنصر «ایرانی» تولید شده در دستور کار اینها قرار داشته است.
کایینی با اشاره به نمونههای تاریخی کتاب سوزی در کشورمان اظهار میدارد: مقابله با فرهنگ و تاریخ ایران در دوران پهلوی هم وجود داشت، منتها به شکل نرم و از طریق نظریه پردازی و به خدمت گرفتن روشنفکران جریان فراماسونری، اعتقادات دینی مردم یا اعتقادات ایرانی مردم مورد هدف قرار بگیرد. اینکه میگوییم اعتقادات ایرانی ممکن است بعضی افراد بگویند که رضاخان باستانگرا بود و دم خودش را گره زده بود به کوروش و اردشیر. بحث بر سر این بود که آن قرائتی که از باستانگرایی و ایران تبلیغ میشد کاملاً تحریف شده، دروغ و آمیخته با غلو و با هدف حذف عناصر بعدی تاریخ ایران و حتی درز گرفتن ۱۴۰۰ سال تاریخ ایران بود. به همین علت آن باستانگرایی و ایران گرایی پوچ و تهی بود. اساساً از میان تهی کردن عنصر ایرانیت و اسلامیت در دوران پهلوی هم در دستور کار قرار داشت، منتها به شیوه نرم و غیر خشونتآمیز دنبال میشد، از طریق روشنفکران، از طریق تاریخسازی و از طریق نمادسازی، اما الان اینها تصورشان این است که اصلاً فرصت از بین بردن تمامی مواریث مکتوب و مجسم و متجسد مربوط به ایران فرا رسیده است. به همین دلیل کتابسوزیهای را که چند روز قبل اتفاق افتادند، میشود در همین راستا تحلیل کرد.
آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور با اشاره به آسیب گسترده به کتابخانههای کشور در جریان حوادث و آشوبهای دیماه ۱۴۰۴ میگوید: کتابخانهها ستونهای آگاهی و تمدن بشری هستند، تخریب کتابخانه، تخریب ریشه دانایی و گفتوگو در جامعه است. این آسیبها نهتنها ساختمانها، بلکه پیوند فرهنگی مردم را هدف گرفتهاند و تاوان اصلی را کودکان، نوجوانان و مشتاقان دانشی خواهند داد که کتابخانه را پناه فرهنگی خود میدانستند.
میراث وقف فرهنگی در آتش
وی، جدیترین و دردناکترین مورد آسیب را مربوط به کتابخانه عمومی محمدیه شهرستان بروجن در استان چهارمحال و بختیاری دانسته و میافزاید: این کتابخانه، میراثی ارزشمند با قدمت بیش از پنج دهه است که در سال ۱۳۴۹ به همت یکی از نوادگان مرجع عالیقدر آیتالله سید ابوالحسن اصفهانی، مرحوم حاج سید محمد حسینی متقی نجفی، وقف فرهنگ شد و از سال ۱۳۹۳ بهعنوان بخشی از شبکه نهاد کتابخانههای عمومی کشور فعالیت داشت. به گفته دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور، در این مرکز بیش از ۱۲ هزار نسخه کتاب نگهداری میشد که شامل نسخ خطی نادر، چاپهای سنگی، گراوری، دایرهالمعارفها و فرهنگهای معتبر عربی و فارسی و همچنین مجموعهای از چاپهای مهم از جمله کتب معتبر اهل سنت مانند «صحاح سته» بود که از مراکز علمی جهان اسلام در لبنان (بیروت)، مصر (قاهره) و عراق (نجف و بغداد) چاپ و جمعآوری شده بودند.
نظربلند تأکید میکند: این کتابخانه به مثابه گنجینهای ملی بود که در جریان آشوبها، متأسفانه بخش نسخ خطی، نشریات، منابع کودک و آموزشی کاملاً در آتش از بین رفت.
وی همچنین از کتابخانه عمومی فردوسی شهر سورشجان در استان چهارمحال و بختیاری یاد کرد و افزود: این کتابخانه با دارا بودن ۳۰ هزار جلد کتاب و ۷۰۰ عضو فعال، از جمله مراکز پرمراجعه منطقه بود که در حادثه اخیر، بخش عمدهای از زیرساختهای خود را از دست داد.
آسیب به مراکز فعال فرهنگی
دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور در ادامه میگوید: آسیب جدی به کتابخانه عمومی امام حسن مجتبی (ع) در بخش زرنه شهرستان ایوان استان ایلام وارد شده است. این کتابخانه با ۱۷ هزار جلد کتاب و ۴۰۰ عضو فعال، تنها مرکز فرهنگی در منطقهای کمبرخوردار بود و نقشی اساسی در اشاعه فرهنگ مطالعه و آموزش داشت که اکنون بهطور کامل در آتش سوخته است.
نظربلند همچنین با اشاره به وضعیت کتابخانه عمومی مصلای آیتالله اعرافی شهرستان میبد در استان یزد، میگوید: این مرکز فرهنگی با بیش از ۷ هزار جلد کتاب و ۵۰۰ عضو فعال نیز در جریان ناآرامیها دچار حریق شد. عمده کتابهای آسیبدیده شامل منابع آموزشی و کمکآموزشی بودند که برای استفاده دانشآموزان و آیندهسازان ایران گردآوری شده بود. سوختن این منابع در میبد که با همت خیران فرهنگدوست آماده شده بود، ضربهای جبرانناپذیر به قشر دانشآموز منطقه است که در آستانه امتحانات و نیاز مبرم به منابع درسی، دسترسی برابر به امکانات آموزشی را با مشکل مواجه کرده است.
