جوان آنلاین: با در پیش بودن اعیاد شعبانیه، دلها آماده جشن و شادمانی میشود. روزهای مبارکی مانند ولادت امام حسین (ع)، حضرت عباس (ع)، امام سجاد (ع) و به ویژه میلاد با سعادت امام زمان (عج) در نیمه شعبان و مشابه، فرصتهای طلایی هستند که میتوان ارتباط عمیقی بین نسل جوان و ارزشهای مذهبی و ملی ایجاد کرد، اما متأسفانه کمکاریها در طراحی و اجرای برنامههای مذهبی موجب شده است علاوه بر شکاف نسلی، ظرفیت و انرژی نوجوانان و جوانان امروز به جای تربیت متعهدانه در جای دیگری خالی شود.
اهمیت برنامههای مذهبی برای نوجوانان و جوانان
نوجوانی و جوانی دورهای پر از انرژی، سؤال و جستوجوی هویت است. در این سن، بچهها به دنبال الگوها و ارزشهایی هستند که به آنها جهت دهد. اعیاد شعبانیه با داستانها و شخصیتهای الهامبخش خود، میتوانند پاسخگوی نیازهای این قشر باشند. این اعیاد نه تنها شادی و نشاط میآورند، بلکه فرصتی برای امام شناسی و آشنایی با ارزشهای اخلاقی و مذهبی هستند، اما نکته کلیدی این است که این برنامهها باید جذاب و قابل ارتباط برای نوجوانان باشند. در غیر این صورت، انرژی آنها به سمتهای نامناسب هدایت خواهد شد.
چرا برنامههای مذهبی باید جذاب باشند؟
در دنیای امروز که نوجوانان در محاصره فناوری و سرگرمیهای دیجیتال هستند، برنامههای مذهبی باید طوری طراحی شوند که برای آنها جذاب و قابل فهم باشد. به جای سخنرانیهای طولانی و یکطرفه میتوان از روشهای تعاملی مثل بازیهای گروهی، مسابقات مذهبی، تئاتر و حتی استفاده از شبکههای اجتماعی بهره برد. به عنوان مثال، برگزاری مسابقه «بهترین داستان کوتاه در مورد امام زمان (عج)» یا «طراحی پوستر برای اعیاد شعبانیه» میتواند نوجوانان را به صورت فعالانه درگیر کند. اگر بچهها در این برنامهها احساس شادی و مشارکت نکنند، طبیعی است به سمت فعالیتهای دیگر، گاهی حتی مخرب کشیده شوند.
نقش خانوادهها و مدارس
خانواده اولین و مهمترین مربی نوجوان است، اما متأسفانه بسیاری از خانوادهها در زمینه تربیت مذهبی کمکاری میکنند. در اعیاد شعبانیه والدین میتوانند داستانهای زندگی مولودهای این ماه را برای بچهها به شکل جذاب و پرانرژی تعریف کنند، اما وقتی این داستانها با زبان خشک و غیرجذاب بیان شوند، بچهها علاقهای نشان نمیدهند. مدارس نیز در این زمینه مسئولیت سنگینی دارند. به جای ادغام برنامههای مذهبی با فعالیتهای آموزشی، بسیاری از مدارس به دلیل کمبود وقت یا عدم توجه کافی، این برنامهها را به حاشیه میرانند. مثلاً میتوان از بچهها خواست در مورد «چگونگی آمادهسازی خود برای ظهور امام زمان (عج)» بنویسند یا نقاشی کنند، اما وقتی این فعالیتها به صورت اجباری و بدون انگیزه انجام شوند، نتیجه معکوس میدهند.
مساجد، کانون تربیت نوجوانان متعهد
مساجد میتوانند به کانونهای تربیتی و فرهنگی برای نوجوانان تبدیل شوند، اما بسیاری از آنها هنوز به روشهای سنتی و غیرجذاب متکی هستند. در اعیاد شعبانیه و دیگر مناسبتها به جای برگزاری برنامههای تعاملی و مشارکت کننده، سخنرانیهای طولانی و مراسم یکنواخت برگزار میشود. این روشها نه تنها نوجوانان را جذب نمیکنند، بلکه آنها را از مسجد و برنامههای مذهبی دور میسازند.
مشارکت نوجوانان در اجرای برنامهها
یکی از بهترین روشها برای تربیت نوجوانان متعهد، مشارکت دادن آنها در اجرای برنامههای مذهبی است. اما متأسفانه بسیاری از مسئولان برنامهها ترجیح میدهند کارها را خودشان انجام دهند و به نوجوانان نقش ندهند. وقتی بچهها احساس میکنند که نظر و نقش آنها مهم نیست، طبیعی است علاقهای به مشارکت نشان ندهند. این بیتوجهی به ظرفیت نوجوانان موجب میشود انرژی آنها در جای دیگری، گاهی حتی در فعالیتهای مخرب تخلیه شود.
تربیت نوجوانان دشمن شناس
از مهمترین فواید استفاده از ظرفیتهای مذهبی، تربیت نوجوانانی است که نه تنها به ارزشهای کشورشان متعهد هستند، بلکه دشمنان و توطئههای آنها را نیز میشناسند. اما متأسفانه، بسیاری از برنامههای مذهبی به این موضوع مهم نمیپردازند. به جای آموزش دشمن شناسی، گاهی اوقات برنامهها به گونهای طراحی میشوند که نوجوانان را از واقعیتهای جامعه دور نگه میدارند. این بی توجهی موجب میشود نوجوانان در برابر جنگ نرم دشمن آسیب پذیر شوند و حتی ناخواسته در جهت اهداف دشمن حرکت کنند.
چالشها و راهکارها
کنار همه این ظرفیتها، چالشهایی هم وجود دارد. مثلاً بعضی نوجوانان ممکن است به برنامههای مذهبی علاقهای نشان ندهند یا تحت تأثیر فرهنگ جهانی قرار بگیرند. برای رفع این چالشها باید برنامهها را طوری طراحی کنیم که با زبان و علاقه آنها همخوانی داشته باشد. استفاده از فناوری، هنر و رسانه میتواند در این زمینه بسیار مؤثر باشد. همچنین باید به بچهها یاد داد چگونه میتوانند از هویت مذهبی و ملی خود در برابر تهاجم فرهنگی دفاع کنند. نکته مهم دیگر، مطالبهگری از سوی والدین است. متأسفانه مطالبات فرهنگی به ویژه در زمینه تربیت مذهبی نوجوانان بسیار کمرنگ است. والدین باید از مدیران مدارس، اساتید دانشگاه، روحانیون مساجد و مسئولان فرهنگی کشور مطالبه کنند که برنامههای مذهبی جذاب و مؤثری برای نوجوانان برگزار کنند. اگر خانوادهها در خانه تلاش کنند، اما جامعه و مدرسه این تلاش را حمایت نکنند، نتیجه مطلوب حاصل نمیشود.
حرف آخر
کمکاریها در طراحی و اجرای برنامههای مذهبی موجب شده است هیجانات و انرژی نوجوانان و جوانان امروز به جای تربیت متعهدانه، در ریختن هیزم به آتش دشمن خالی شود. در حالیکه با استفاده از ظرفیتهای اعیاد شعبانیه و دیگر برنامههای مذهبی میتوانیم نوجوانانی تربیت کنیم که نه تنها به ارزشهای کشورمان متعهد هستند، بلکه دشمنان و توطئههای آنها را نیز میشناسند. این نوجوانان نه تنها از بازی در زمین دشمن دوری میکنند، بلکه با آگاهی و تعهد، از هویت و ارزشهای خود دفاع میکنند. برای دستیابی به این هدف، نیاز به همکاری همه جانبه خانوادهها، مدارس، مساجد و مسئولان فرهنگی است. با مطالبه گری و تلاش جمعی میتوانیم نوجوانانی تربیت کنیم که نه تنها در برابر تهاجم فرهنگی مصون باشند، بلکه خود به ارزشهای مذهبی و ملی تبدیل شوند و میداندار مراسمهای مذهبی باشند.
